Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 164
Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 164 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Adaleti gözetmenin fethedilen yerlerde kalıcılığa etkisini gerekçelendirme
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Can, mal ve inanç güvenliği veren yönetim halkın direncini azaltmış, huzuru sağlamış ve yerel halkı yönetime ısındırmıştır.
- Sayfa 162'deki metinden istimaletin "gönül alma" anlamına geldiğini ve adaletli yönetimi esas aldığını hatırlarız.
- Adaletin halka sağladıklarını sıralarız: din serbestliği, can ve mal güvenliği, ağır vergi ve baskıdan kurtuluş.
- Bu güvencelerin halkın direncini azalttığını ve yeni yönetime bağlılığı artırdığını açıklarız.
- Bağlılık ve huzur sağlanınca isyanların azaldığını, böylece Osmanlı hâkimiyetinin kalıcı olduğunu sonuç olarak yazarız.
- Yalnız "adalet önemlidir" deyip bırakmak — soru gerekçe istiyor; adaletin halkın tutumunu nasıl değiştirdiği açıklanmalı.
- Kalıcılığı yalnız askerî güce bağlamak — Kaynak Ğ büyük ordu gerekmediğini, halkın gönlünün kazanıldığını vurgular.
Kendini kontrol et: Cevabımda adalet ile kalıcılık arasındaki neden-sonuç bağını en az bir örnekle kurdum mu?
2Kaynak F, H ve K'deki farklı bakışların nedenlerine dair üç soru yazma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Kaynakların yazar, amaç ve dönem farkını sorgulayan sorular uygundur.
- Kaynak F, H ve K'yi yeniden okuyup her birinin istimalet ve iskâna nasıl baktığını kısaca not ederiz.
- Bakış farkına yol açabilecek etkenleri düşünürüz: yazarın kimliği, dönemi, amacı ve kullandığı kaynaklar.
- Her etken için yazarı sorgulayan, cevabı açık uçlu bir soru cümlesi kurarız.
- Yazdığımız üç sorunun birbirini tekrar etmediğini ve soru işaretiyle bittiğini kontrol ederiz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Yazar hangi kaynaklara dayanmıştır ve bu kaynaklar olayları tam yansıtıyor mu? (Kaynakların sınırlılığını sorgulayan bir soru olarak geçerlidir.) · Yazar bu eseri hangi amaçla ve kimin için yazmıştır? (Yazarın amacını veya propaganda olasılığını sorgulayan bir soru olarak geçerlidir.)
- Kaynakların içeriğini özetlemek — istenen, bakış farkının nedenini araştıran soru yazmaktır.
- Evet/hayır cevaplı yüzeysel sorular yazmak — neden ve nasıl sorgulayan sorular daha anlamlıdır.
Kendini kontrol et: Üç sorumun her biri farklı bir nedeni, örneğin yazar, dönem veya amacı mı sorguluyor?
3aFarklı bakış nedenleri tablosunda uygun kutuları işaretleme
Çözüm Yolu
Kaynaklar farklı amaç ve taraflardan yazıldığı için bu nedenlerin hepsi bakış farkına yol açabilir.
- Tablodaki beş seçeneğin her birinin kaynaklar arasındaki bakış farkını açıklayıp açıklamadığını değerlendiririz.
- Kaynakları yazanların farklı dönem, taraf ve amaçlardan geldiğini göz önüne alırız.
- Örneğin Kaynak K'deki yazarın Osmanlıyı yalnız felaket olarak görmesi ön yargı ve politik yaklaşımı gösterir.
- Eksik bilgi, kaynak sınırlılığı ve propaganda da farklı yorumlara yol açabileceğinden tüm kutuları gerekçesiyle işaretleriz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Yalnız ön yargılar, politik yaklaşımlar ve kaynakların sınırlılığı kutularını işaretlemek. (Seçilen her kutu kaynaklardan somut örnekle gerekçelendirilirse kabul edilebilir.)
- Kutuları gerekçesiz işaretlemek — soru her işaretlenen neden için kaynaklardan gerekçe istiyor.
- Yalnız bir kutu seçmek — bakış farkı çoğu zaman birden fazla nedenin bir arada etkisiyle oluşur.
Kendini kontrol et: İşaretlediğim her kutu için F, H veya K'den bir örnek gösterebiliyor muyum?
3bİşaretlenen nedenlerin gerekçesini yazma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Örneğin K Bizans-Hristiyan bakışı, L ise Müslüman bakışı yansıtır; bu da ön yargı ve politik tutum farkı yaratır.
- İşaretlediğimiz her nedeni tek tek ele alıp kaynaklardan uygun örneği ararız.
- Kaynak K'nin Osmanlı gelişini Helenlik ve Hristiyanlık açısından felaket saymasını ön yargı ve politik tutum örneği olarak yazarız.
- Kaynak H'nin yalnız yıkım ve sürgünleri öne çıkarmasını eksik bilgi veya tek yönlü bakış örneği olarak açıklarız.
- Yazarların farklı din, ülke ve dönemden olmasının ve sınırlı kaynak kullanmalarının farklı sonuçlara götürdüğünü sonuç olarak belirtiriz.
- Genel ifadelerle yetinmek — gerekçe, F, H veya K'den alınmış somut örneklerle desteklenmelidir.
- Soruda olmayan kaynakları esas almak — gerekçeler öncelikle Kaynak F, H ve K'ye dayanmalıdır.
Kendini kontrol et: Yazdığım her gerekçe, tabloda işaretlediğim bir kutuyla ve bir kaynakla eşleşiyor mu?