Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 241
Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 241 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
2Padişah kanunnameleriyle yapılan değişiklik ve düzenlemelerin hangi ihtiyaçlardan doğmuş olabileceğini açıklama
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Genişleyen topraklarda ortak kural gerekiyordu; kanunnameler yönetim, vergi, mülkiyet ve askerî-idari yapıyı belirleyerek padişahın otoritesini ve düzeni pekiştirdi. Kaynak C bu denetim eğilimini gösterir.
- Ana metindeki düzenlemelere dönemin ihtiyaçlarının yön verdiği ifadesini sorunun anahtarı olarak belirle.
- Kaynak C'den fetihler ve toprakların hızla genişlemesinin ortak kurallar gerektirdiğini çıkar.
- Tekelleri, vergi artışını ve el konulan toprakları gelirleri denetleme ihtiyacına bağla.
- Türkmen aristokrasisine vurulan darbeyi ve kul bürokrasisini merkezî otoriteyi güçlendirme ihtiyacı olarak yorumla.
- Kentlerdeki iktisadi yaşamın denetimini toplumsal düzen ve adalet ihtiyacıyla ilişkilendirerek cevabını yaz.
- Kanunnameleri yalnız padişahın kişisel isteğine bağlamak — metin, düzenlemelere dönemin ihtiyaçlarının yön verdiğini söyler.
- İhtiyaçları sıralayıp gerekçe vermemek — her ihtiyacı kaynaktaki bir örnekle desteklemelisin.
Kendini kontrol et: Yazdığım her ihtiyaç için Kaynak C'de veya ana metinde onu destekleyen bir örnek gösterebiliyor muyum?
Kaynak C sorusuHangi Osmanlı uygulamaları Fatih dönemiyle sınırlı kalmayan merkezileşme sağlamış olabilir, gerekçeleriyle açıkla
Çözüm Yolu
Güçlü aile ve akraba çevrelerinin yönetime etkisi önlendi; valide ve saray kadınlarının siyasi nüfuzu sınırlandı; şehzadeler birbirine rakip yetişerek yönetim deneyimi kazandı. Bu uygulamalar sonraki yüzyıllarda da sürdü.
- Sorudan sonraki metni oku; soy, aile yapısı ve verasetle ilgili uygulamaları işaretle.
- Hanedan aileleriyle evlilikten vazgeçmenin yönetime ortak olabilecek güçlü aileleri uzak tuttuğunu açıkla.
- Cariyelerin ve çocuklarının Eski Saray'da kalmasının saray kadınlarının siyasi etkisini sınırladığını belirt.
- Şehzadelerin anneleri ve lalalarıyla sancaklara gönderilip yönetim deneyimi kazandığını ekle.
- Bu uygulamaların Fatih'ten sonra da sürdüğünü vurgulayarak her birini gerekçesiyle yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Yönetici kadrolara kul sınıfından devşirmelerin atanması (Güçlü aileler yerine padişaha bağlı görevlilerin seçildiği ve bunun sonraki dönemlerde sürdüğü gerekçelendirilirse (s. 243).) · Kardeş katlinin Fatih Kanunnamesi ile yasallaşması (Sonraki padişahların isyan edebilecek hanedan üyelerini ortadan kaldırarak otoriteyi koruduğu açıklanırsa (s. 242).)
- Uygulamaları sayıp gerekçe yazmamak — her uygulamanın merkezî otoriteyi nasıl güçlendirdiğini açıklamalısın.
- Yalnız Fatih dönemine özgü bir olay seçmek — soru, sonraki dönemlerde de süren uygulamaları istiyor.
Kendini kontrol et: Seçtiğim her uygulama için "Bu, padişahın gücünü kimlere karşı ve nasıl korudu?" sorusunu yanıtlayabiliyor muyum?