Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 254
Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 254 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Askerî inkılabın yaşandığı dönemdeki değişimden hareketle Osmanlı ordu yapısının temel özelliği hakkında üç çıkarım yapma
Çözüm Yolu
Tablolar yeniçeri ve topçu sayısındaki artışı, kaynaklar ise ateşli silah ve top kullanımını gösterir. Tımar sistemine dayalı süvari önemini yitirmiştir.
- Askerî inkılabı hatırla: ateşli silah, top ve büyük piyade ordularına ihtiyacın arttığı XVI-XVII. yüzyıl dönüşümüdür.
- Tablo 3.3 ve Kaynak I'den piyadenin (yeniçeri) arttığını, cebelü ve tımarlı süvarinin öneminin azaldığını çıkar.
- Maaşlı (ulufeli) asker artışından ordunun merkezî ve sürekli hâle geldiği çıkarımını yap.
- Kaynak H ve metinden Osmanlı'nın topçuluğu ve askerî teknolojiyi yakından takip ettiği çıkarımını yap.
- Üç çıkarımı ayrı maddeler hâlinde, kısa ve kanıta dayalı biçimde yaz.
- Çıkarım yerine tablodaki sayıları aynen yazmak — sayılardan ordunun özelliği hakkında genel bir sonuç çıkarılmalıdır.
- Tımarlı sipahilerin tamamen kaldırıldığını yazmak — sayıları ve önemleri azalmış, ancak ordudaki varlıkları sürmüştür.
Kendini kontrol et: Üç çıkarımın her biri ordunun farklı bir özelliğini (asker türü, örgütlenme, teknoloji) anlatıyor mu?
2İncelenen kaynaklara dayanarak yaptığın çıkarımlara kanıt gösterme
Çözüm Yolu
Kaynak I süvari-piyade oranının üçe birden bire düştüğünü ve Yeniçerilerin ateşli silah kullandığını belirtir. Kaynak H Osmanlı'nın top döküme devam ettiğini anlatır. Tablo 3.1 ve 3.2 cebelü verilerini içerir.
- Her çıkarım için onu destekleyen kaynağı veya tabloyu eşleştir.
- Piyade artışı için Kaynak I'i göster: süvarinin piyadeye oranı 1500'lerde üçe bir iken 1690'da bire bir olmuştur.
- Tablo 3.3'ten yeniçeri sayısını kanıt göster: 1484'te 7.841, 1669-1670'te 53.849.
- Topçuluk çıkarımı için Kaynak H'yi göster: Osmanlılar XVI-XVII. yüzyıllarda tunç top dökmeyi sürdürmüştür.
- Kaynağın yalnız adını yazıp içeriğini vermemek — kanıt, kaynaktaki somut bilgi ya da sayıyla gösterilmelidir.
- Tablo 3.2'yi yeniçeri artışına kanıt sanmak — Tablo 3.2 eyaletlerdeki cebelü sayısını gösterir.
Kendini kontrol et: Her kanıtta kaynağın adı ve oradaki somut bilgi ya da sayı birlikte yer alıyor mu?
3Tablolara göre 1453-1683 arasında ordudaki değişim ve süreklilik çıkarımları ve açıklaması
Çözüm Yolu
Tablo 3.3'te yeniçeri 1484'ten 1670'e yaklaşık yedi kat arttı; topçu da arttı. Tımarlı sipahi ve eyalet cebelüleri ise ordunun bir parçası olarak devam etti, ancak yeniçeri payı büyüdü.
- İstenen: Tablo 3.1, 3.2 ve 3.3'e göre ordudaki değişim ve süreklilik çıkarımları.
- Tablo 3.3'te toplam ulufeli asker 1484'te 12.147 iken 1669-1670'te 75.933'tür; belirgin artış vardır.
- Yeniçeri sayısı 7.841'den 53.849'a çıkmıştır: 53.849 ÷ 7.841 ≈ 6,9, yani yaklaşık yedi kat; topçu sayısı da artmıştır.
- Tablo 3.1 ve 3.2'de tımarlı sipahi ve eyalet cebelülerinin ordunun parçası olarak sürdüğü görülür; kapıkulu ve topçu birlikleri de devam eder.
- Sonucu iki başlıkta yaz: değişim yeniçeri ve ulufeli asker artışı; süreklilik kapıkulu, topçu ve ateşli silah kullanımı.
- Tabloyu yalnız değişim olarak okumak — süreklilik için hangi birliklerin tüm dönemlerde var olduğuna da bakılmalıdır.
- Toplamın her yıl arttığını sanmak — 1654'te 77.796 olan toplam 1669-1670'te 75.933'e düşmüştür.
Kendini kontrol et: 53.849 ÷ 7.841 işlemini yapınca yaklaşık 7 buluyor musun?