Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 277
Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 277 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Kaynak G sonrası soruTımarlı sipahi sayısının azalmasına yol açan başlıca etkenleri açıklama
Çözüm Yolu
Kaynakta tımarların nüfuzlu kişilerin eline geçtiği, rüşvetle edinildiği ve dövüş gücü itibarıyla sipahinin küçüldüğü belirtilir; devlet de nakit ihtiyacıyla tımar arazilerini iltizama çevirdi.
- Sayfa 276'daki metni ve sayfa 277'nin başında devam eden Kaynak Ğ'yi oku; tımarlı sipahiyi azaltan etkenleri işaretle.
- Kaynak Ğ'den tımarların geri alınıp nüfuzlu kullara, yeniçerilere ve saray gözdelerine verildiğini belirle.
- Aynı kaynakta bazı reayanın kanunsuz olarak rüşvetle tımar edindiğini not et.
- Sayfa 276'daki metinden ateşli silahlar yüzünden sipahinin yerini ücretli tüfekli askerlerin aldığını ekle.
- Etkenleri kısa cümlelerle açıkla: tımar el değiştirdi, rüşvet yayıldı, sipahi askerî önemini yitirdi.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Enflasyon karşısında sabit kalan tımar gelirleri sipahiyi sefere katılamayacak duruma düşürdü; tımarlar geri alındı. (Kaynak Ğ'deki enflasyon ve sabit gelir bilgisi tımarların geri alınmasıyla ilişkilendirilirse geçerlidir.)
- Yalnız ateşli silahları yazmak — Kaynak Ğ'deki tımarların nüfuzlu kişilere ve rüşvetle dağıtılması da önemli etkendir.
- Tımarlı sipahinin azalmasını kapıkulu askerinin azalmasıyla karıştırmak — bu dönemde ücretli asker sayısı tersine arttı.
Kendini kontrol et: Yazdığım her etken için metinde veya Kaynak Ğ'de dayanak olan bir cümle gösterebiliyor muyum?
Kaynak H sonrası soruİltizam sisteminin merkez yönetimi açısından avantaj ve dezavantajlarını açıklama
Çözüm Yolu
İltizamda vergi açık artırmayla devredildiği için hazine nakit kazandı. Ancak mültezim kısa sürede çok gelir toplamaya çalıştı, reaya ağır vergi yükü altında kaldı ve devlet kontratlar üzerindeki denetimi yitirdi.
- Sayfa 277'deki metinden iltizamın tanımını çıkar: vergi toplama işi açık artırmayla mültezime 1–3 yıllığına devredildi.
- Avantajı belirle: devlet vergiyi peşin ve nakit aldı, gelir doğrudan merkezî hazineye aktarıldı.
- Kaynak H'yi oku; mültezimin kısa sürede en fazla geliri toplamak için köylüyü ağır biçimde sömürdüğünü not et.
- Kaynak H'nin son kısmından merkezin iltizam kontratları üzerindeki denetimini kaybettiğini belirle.
- Cevabı iki başlıkla yaz: avantaj nakit ve düzenli gelir; dezavantaj köylünün ezilmesi ve merkezin denetim kaybı.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Dezavantaj: Mukataalar uzun süre aynı mültezimde kaldığı için devlet artan geliri hazineye yansıtamadı. (Kaynak H'deki müzayede fiyatının değişmeden kalması bilgisine dayanılırsa geçerlidir.)
- Yalnız avantaj ya da yalnız dezavantaj yazmak — soru ikisini birlikte istiyor.
- Avantajları köylü açısından yazmak — soru merkez yönetimi açısından değerlendirme istiyor; köylü için iltizam daha ağırdı.
Kendini kontrol et: Cevabımda en az bir avantaj ve bir dezavantaj var mı, ikisi de merkez yönetimiyle ilişkilendirildi mi?