Tarih 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 33 Cevapları

1040 Dandanakan Savaşı'ndan sonra Selçuklular Horasan'a hâkim olup devletlerini kurdu. Gazneli Devleti yıkılmadı, Hindistan yönünde varlığını sürdürdü. Diğer savaşlardan farkı bir devletin kuruluşunu sağlamasıdır.

1. Dandanakan Savaşı'nın tarihini ve taraflarını hatırla: 1040, Selçuklular ile Gazneliler.
2. Benzerlik için tablodaki diğer savaşlarla ortak yönü bul: hepsi Türk tarihinin seyrini değiştiren büyük savaşlardır.
3. Farklılık için yalnız bu savaşa özgü sonucu düşün: Büyük Selçuklu Devleti bu zaferle kuruldu.
4. Gaznelilerin Horasan'ı kaybettiğini ama yıkılmadığını ekleyerek farklılığı tamamla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Farklılık: Tablodaki savaşlar arasında iki Türk-Müslüman devlet arasında yapılan tek savaştır. (Taraflara dayalı bir farklılık yazılmak istendiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın farklılık tablodaki başka bir savaş için de doğru olur mu? Olmuyorsa doğru seçmişsin.

Pasinler (1048) Anadolu'ya yönelik erken akın niteliğindedir; Malazgirt gibi kesin sonuç doğurmadı.

1. Tablonun Pasinler satırı için savaşın tarihi, tarafları ve sonucu düşünülür: 1048, Selçuklular ile Bizans-Gürcü ordusu.
2. Benzerlik: Diğer savaşlar gibi Türklerin Anadolu yönündeki ilerleyişini etkileyen bir askerî başarıdır.
3. Farklılık: Türklerle Bizans arasındaki ilk büyük savaştır; akın niteliğindedir, kalıcı fetih sağlamamıştır.

Kendini kontrol et: Farklılıkta Pasinler'in Malazgirt'ten önce yapılan ilk büyük Türk-Bizans çatışması olduğunu belirttin mi?

Malazgirt, Türklerin Anadolu'ya yerleşmesinin başlangıcı sayılır; Pasinler'den farkı kalıcı sonuç doğurmasıdır.

1. Malazgirt satırı için savaşın tarihi ve tarafları belirlenir: 1071, Alparslan ile Bizans İmparatoru Romen Diyojen.
2. Benzerlik: Pasinler ve Miryokefalon gibi Bizans'a karşı yapılmış, Anadolu'nun geleceğini etkileyen bir savaştır.
3. Farklılık: Sonucu kalıcıdır; Anadolu'nun kapıları Türklere açılmış, Türk yerleşimi başlamıştır.

Kendini kontrol et: Farklılık olarak yazdığın sonuç yalnız Malazgirt için mi geçerli?

Miryokefalon, Malazgirt'te açılan kapının Bizans tarafından geri açılamayacağını gösterdi.

1. Miryokefalon satırı için tarih ve taraflar belirlenir: 1176, II. Kılıç Arslan ile Bizans.
2. Benzerlik: Malazgirt gibi Anadolu'da Türk-Bizans mücadelesinin parçası ve Türk zaferiyle biten bir savaştır.
3. Farklılık: Bizans'ın Türkleri Anadolu'dan atma umudu sona ermiş, Anadolu'nun Türk yurdu olduğu kesinleşmiştir.

Kendini kontrol et: Farklılıkta 'kapıların açılması' değil 'Türk yurdu oluşun kesinleşmesi' yazdın mı?

Haçlı Seferleri 1096'dan itibaren dinî amaçlı, uzun soluklu ve çok aşamalıdır.

1. Haçlı Savaşları satırı için olayın niteliği belirlenir: 1096'dan itibaren Avrupalı Hristiyanların Doğu'ya düzenlediği seferler.
2. Benzerlik: Diğer savaşlar gibi Türk-İslam dünyasının toprakları ve siyasetini etkileyen büyük çatışmalardır.
3. Farklılık: Tek bir meydan savaşı değil, dinî gerekçeli, uzun yıllar süren çok sayıda seferdir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Farklılık: Doğu ile Batı arasında ticaret ve kültür etkileşimini de başlatmıştır. (Sonuç yönünden bir farklılık yazılmak istendiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Farklılığında 'çok sayıda sefer' ve 'uzun süre' fikri yer alıyor mu?

Hıttin, Haçlı Seferleri sürecinin dönüm noktasıdır ve Kudüs'ün yeniden fethini getirdi.

1. Hıttin satırı için tarih ve taraflar belirlenir: 1187, Selahaddin Eyyubi ile Haçlılar.
2. Benzerlik: Haçlılara karşı Türk-İslam dünyasının verdiği savunma mücadelesinin bir parçasıdır.
3. Farklılık: Bu zaferin ardından Kudüs Haçlılardan geri alınmıştır.

Kendini kontrol et: Farklılıkta Kudüs'ün yeniden Müslümanlara geçtiğini belirttin mi?

Kösedağ'da Moğol galibiyeti Türkiye Selçuklu Devleti'ni Moğol hâkimiyetine soktu.

1. Kösedağ satırı için tarih ve taraflar belirlenir: 1243, Türkiye Selçuklu ordusu ile Moğollar.
2. Benzerlik: Diğer savaşlar gibi Anadolu'daki Türk devletinin geleceğini belirleyen bir savaştır.
3. Farklılık: Tablodaki diğer savaşların çoğundan farklı olarak Türklerin yenilgisiyle sonuçlanmıştır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Farklılık: Doğudan gelen Moğollara karşı yapılan tek savaştır. (Taraflara dayalı bir farklılık yazılmak istendiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Farklılıkta yenilen tarafın Türkler olduğunu ve Moğol hâkimiyetini yazdın mı?

Her savaşın sonucu ve tarihî önemi kısaca özetlenir.

1. Formun üstündeki savaşları sırayla ele al: Dandanakan, Pasinler, Malazgirt, Miryokefalon, Haçlı Savaşları, Hıttin ve Kösedağ.
2. Her savaş için en önemli sonucu tek cümleyle belirle; örneğin Dandanakan, Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluşunu sağladı.
3. Anadolu'yla ilgili sonuçları sıraya koy: Malazgirt kapıyı açtı, Miryokefalon Türk yurdu oluşu kesinleştirdi, Kösedağ Moğol hâkimiyetini getirdi.
4. Haçlılarla ilgili sonuçları ekle: Haçlı Savaşları Doğu-Batı çatışmasını başlattı, Hıttin Kudüs'ün yeniden fethini sağladı.
5. Cümleleri birleştirerek 'Öğrendiklerim' bölümünü kısa bir özet hâlinde yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Pasinler, Türklerle Bizans arasındaki ilk büyük savaş olarak Anadolu'ya giden yolu açtı. (Özete Pasinler Savaşı da eklenmek istendiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Formdaki her savaş için en az bir sonuç yazdın mı ve tarihleri doğru sırada mı?