Kitavuz

Hızlı Sayfa Bul

Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 38

Sayfa 38 3 Çözümlü Madde

Tarih 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 38 Cevapları

Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi

Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?

Tüm cevaplar ve mevcut çözüm rehberleri ücretsiz. Önce dene; sonra ilk adımı, cevabı ve çözüm yolunu aç.

Tablo - BenzerliklerKarahanlı ve Gazneli yönetim yapılarındaki ortak yönleri tabloya yazma

Örnek Cevap (Ücretsiz)

Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.

Her ikisinde de hükümdar yetkili ve hanedan üyelerine yönetim payı verilmiştir; Türk ve İslam geleneklerini birleştirmişlerdir; divan teşkilatı vardır; hükümdarlar hem Türk hem dinî unvan taşır; Abbasi halifeliğine bağlıdırlar.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Metin ve Kaynak D, E'ye göre iki devlette de merkezde hükümdar, dinî unvanlar, Abbasi etkisi ve divan benzeri kurumlar bulunur.

  1. Tablonun Benzerlikler sütunu için sayfa 37 metni ve sayfa 38'deki divan bilgisi incelenir.
  2. Metne göre iki devlette de en yetkili kişi hükümdardır ve Türk-İslam devlet geleneği birleştirilmiştir.
  3. Hükümdarlar Türkçe adlarına dinî isimler ekler, Abbasi halifesinin verdiği unvanları kullanır.
  4. İki devlette de devlet işleri divan adı verilen kurul tarafından yürütülür.
Sık yapılan hatalar
  • Yalnız bir devlete ait özelliği, örneğin sultan unvanını, benzerlik olarak yazmak — bu alan ortak yönleri ister.
  • Divan kurumlarının farklı adlarını farklılık sanıp ortak divan teşkilatını atlamak — adlar farklı olsa da kurum ortaktır.

Kendini kontrol et: Benzerlik olarak yazdığın her maddenin hem Karahanlı hem Gazneli için metinde dayanağı var mı?

Tablo - Karahanlı farklılıklarKarahanlı Devleti'nin yönetimde Gazneli'den ayrılan özelliklerini yazma

Örnek Cevap (Ücretsiz)

Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.

Eski Türk devlet geleneği ağırlıklı olup devlet iki kısma ayrılarak hanedan üyelerince yönetildi (ikili teşkilat). Hükümdarlar sultan yerine hakan, arslan han, ilig han, satuk han gibi ünvanlar kullandı. Merkezdeki büyük divan olan Meclis-i Âlî, Türkçe yuğruş ünvanlı vezir tarafından yönetildi.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Sayfa 37-38'deki metin ve Kaynak D'ye göre Karahanlılar, İran-Abbasi etkisindeki merkeziyetçi Gaznelilerden farklı olarak ikili yönetim anlayışını sürdürmüş; hakan, arslan han, ilig han, satuk han ünvanlarını kullanmış ve Meclis-i Âlî'yi yuğruş ünvanlı vezir yönetmiştir.

  1. Sayfa 37'deki metin ve Kaynak D'den Karahanlıların eski Türk geleneğine uygun ikili yönetim anlayışını (hanedan üyelerince yönetim) belirleyiniz.
  2. Hükümdar ünvanlarını karşılaştırarak Karahanlıların sultan yerine hakan, arslan han, ilig han ve satuk han ünvanlarını kullandığını not ediniz.
  3. Sayfa 38'deki bilgiden büyük divan olan Meclis-i Âlî'nin Gaznelilerdeki hâce-i büzürg yerine Türkçe yuğruş ünvanlı vezirce yönetildiğini yazınız.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Eski Türk devlet geleneğinin baskın olması, ikili yönetim uygulanması, Türkçe hükümdar ünvanları kullanılması ve Meclis-i Âlî'yi yuğruşun yönetmesi. (Sayfa 37-38'deki metin ve kaynaklara dayanarak Karahanlı yönetimini Gaznelilerden ayıran özellikler doğru ifade edildiğinde geçerlidir.)

Sık yapılan hatalar
  • Sultan ünvanını ve merkeziyetçi yapıyı Karahanlılara yazmak — sultan ünvanı ve İran-Abbasi etkili merkeziyetçi yönetim Gaznelilere aittir.
  • Farklılıklar sütununa İslamiyet'in kabulü veya divan teşkilatının varlığı gibi her iki devlette ortak olan benzerlikleri yazmak — yalnızca ayrılan yönler belirtilmelidir.

Kendini kontrol et: Yazdığınız maddelerin Karahanlıların yönetim biçimi, hükümdar ünvanları ve vezir/divan adlandırmasındaki farklarını kapsadığını kontrol ettiniz mi?

Tablo - Gazneli farklılıklarGazneli Devleti'nin yönetimde Karahanlı'dan ayrılan özelliklerini yazma

Örnek Cevap (Ücretsiz)

Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.

Merkeziyetçi ve askerî bir yapı vardı; sultan unvanı kullanıldı; Divan-ı Vezaret'in başında hâce-i büzürg bulunurdu; Türk askerî görevliler ile İran asıllı sivil görevliler vardı; İran ve Abbasi etkisi güçlüydü.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Kaynak E ve sayfa metnine göre Gaznelilerde ağırlıklı askerî, merkezî teşkilat ve İranlı bürokrasi öne çıkar.

  1. Gazneli satırının Farklılıklar alanı için Kaynak E, sayfa 37 metni ve sayfa 38'in ilk paragrafı incelenir.
  2. Kaynak E'ye göre teşkilat merkeziyetçi ve askerî ağırlıklıdır; valiler Türk asıllı saray ricalindendir.
  3. Sivil görevler İran asıllı kişilerdedir; devlet İran ve Abbasi geleneklerinden etkilenmiştir.
  4. Sultan unvanı Gazneliler döneminde kullanılmaya başlanmış, Divan-ı Vezaret'in başında hâce-i büzürg bulunmuştur.
Sık yapılan hatalar
  • Divan-ı Vezaret ile Karahanlıların Meclis-i Âlî'sini karıştırmak — Gazneli divanının başında yuğruş değil hâce-i büzürg vardır.
  • Gaznelilerde de devletin hanedan üyelerince iki kısma ayrıldığını yazmak — bu, Kaynak D'de Karahanlılar için anlatılır.

Kendini kontrol et: Yazdığın her farklılığın Karahanlılarda bulunmadığını metinden kontrol ettin mi?