Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 61
Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 61 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Türkistan'dan Anadolu'ya süreçte sosyoekonomik faaliyetlerin şehircilik anlayışındaki değişimi
Çözüm Yolu
Yerleşik hayata geçiş, ticaret ve sikke basımı şehirlerin ekonomik merkez olmasını sağladı; kervansaray, han, medrese, cami ve vakıf yapıları şehir dokusunun parçası oldu.
- Sayfa 53-61 arasındaki metinleri ve kaynakları gözden geçir; göçebe ve yerleşik yaşamla ilgili bilgileri ayır.
- Kaynak Ç ve Kaynak G'den Oğuzların şehirlere yerleşip ziraat, zanaat ve ticarete başladığını not et.
- Ticaret yolları için yapılan kervansaray, köprü ve panayır gibi düzenlemeleri belirle (sayfa 59, Kaynak Ö).
- Nüfus artışıyla cami, medrese, şifahane, mahalle ve çarşıların kurulduğunu ekle (sayfa 58).
- Bu değişiklikleri göçebelikten yerleşik, ticarete dayalı şehir yaşamına geçiş olarak özetle.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Şehirlerde dinî, etnik ve mesleki farklılıklara göre mahalleler oluşmuş; Müslüman ve gayrimüslimler aynı çarşıyı kullanmıştır. (Sayfa 58'deki mahalle kültürü bilgisine dayanılarak yazılırsa geçerlidir.) · Hayvancılıkla uğraşanlar otlaklı bölgelere, zanaat ve ticaretle uğraşanlar şehirlere yerleştirilmiştir. (Sayfa 58'deki iskân politikasına dayanılarak yazılırsa geçerlidir.)
- Yalnız siyasi olayları (Malazgirt, Dandanakan) anlatmak — soru, ekonomik faaliyetlerin şehircilikteki etkisini soruyor.
- Değişimi örneksiz yazmak — kervansaray, çarşı, medrese gibi somut yapılarla açıklamak gerekir.
Kendini kontrol et: Cevabımda hem bir ekonomik faaliyet hem de onun şehre kazandırdığı somut bir yapı var mı?
2Fütüvvet ve Ahilik teşkilatlarında öne çıkan değerler ve sosyoekonomik etkileri
Çözüm Yolu
Ahilik, ahlaklı üretim ve ticareti esas aldığı için güveni artırmış, esnafı örgütlemiş, ihtiyaç sahiplerine destek olmuş ve toplumsal barışa katkı sağlamıştır.
- Sayfa 59'daki Ahilik metnini, Kaynak I ve sayfa 60'taki Kaynak İ'yi oku.
- Kaynaklarda geçen değerleri listele: helal kazanç, yardımseverlik, diğerkâmlık, cömertlik, iyi davranış, esnaf ahlakı.
- Ahiliğin amaçlarını belirle: iş bulmak, malların kalitesini korumak, esnaf ahlakını iş hayatına hâkim kılmak.
- Bu değerlerin etkisini yaz: güvenilir ticaret, kaliteli üretim, toplumsal dayanışma ve ekonomik düzen.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Helal kazanç ve güzel ahlak sayesinde esnaf iktisadi hayatta daha itibarlı ve başarılı olmuştur. (Kaynak İ'deki fütüvvetname ilkelerine dayanılarak açıklanırsa geçerlidir.) · Türk esnafı birlik olarak yabancı esnafla rekabet edebilmiş ve iş bulmuştur. (Sayfa 59'daki Ahiliğin kuruluş amaçlarına dayanılarak yazılırsa geçerlidir.)
- Yalnız değerleri sayıp etkilerini yazmamak — soru iki bölümlü; değerlerin sosyoekonomik hayata etkisini de açıklamalısın.
- Fütüvvet ile Ahiliği tamamen farklı kurumlar sanmak — Ahilik, fütüvvet teşkilatı örnek alınarak kurulmuştur.
Kendini kontrol et: Cevabımda en az iki değer ve bu değerlerin ekonomiye ya da topluma bir etkisi yazılı mı?
3Fütüvvet ve Ahilik mensuplarının dayanışma ve fedakârlığa örnek davranışları
Çözüm Yolu
Ahiler kazançlarının bir bölümünü ortak sandığa verir, zaviyelerde konuk ağırlar ve zor durumdaki esnafa destek olurdu; bu davranışlar dayanışma ve fedakârlığı gösterir.
- Sayfa 59'daki Kaynak I'yı oku; ahilerin yabancı yolculara nasıl davrandığına dikkat et.
- Gündüz kazandıklarını geceleyin tekkede misafirler için harcadıklarını ve konuk ağırladıklarını not et.
- Kaynak İ'den ihtiyaç hâlindeki kardeşine yardım etme ve iyilik yapma ilkelerini ekle.
- Bu davranışları dayanışma ve fedakârlık örnekleri olarak maddeler hâlinde yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Tanımadıkları yolcuları tekkeye davet edip yemek ve konaklama sağlamaları (Kaynak I'daki İbn Battûta anlatımına dayanılarak yazılırsa geçerlidir.) · İşsiz genç bekârları bir araya getirip onlara sahip çıkmaları (Kaynak I'daki ahi tanımına dayanılarak yazılırsa geçerlidir.)
- Teşkilatın kuruluş amaçlarını davranış örneği gibi yazmak — soru, üyelerin somut dayanışma ve fedakârlık davranışlarını soruyor.
- Kaynaklarla ilgisiz genel iyilik örnekleri vermek — cevabı Kaynak I ve Kaynak İ'deki davranışlara dayandır.
Kendini kontrol et: Yazdığım her davranış başkası için kişisel bir fedakârlık ya da yardım içeriyor mu?