Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 133
Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 133 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
3-aSöyleşide soru soran ve cevaplayan kişilerin özellikleri nelerdir?
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
Söz Varlığımız-6'alamet' sözcüğünün anlamını tahmin et ve cümlede kullan
Çözüm Yolu
Alamet, bir durumu gösteren belirti, iz demektir; doygunluk belirtisi anlamında kullanılmış.
- Cümlede aynı konuların tekrarının ve mazmunların eskimesinin "doygunluk alametleri" diye nitelendiğini belirle.
- Bu durumların doygunluğu gösterdiğini düşünerek "belirti, işaret" anlamını tahmin et.
- Tahminini TDK Güncel Türkçe Sözlük'ten kontrol et.
- Sözcüğü "belirti" anlamında yeni bir cümlede kullan.
- Sözcüğü "felaket" anlamında kullanmak — "alamet" belirti demektir; "kıyamet" gibi sözcüklerle karıştırılmamalıdır.
Kendini kontrol et: Cümlemde "alamet" yerine "belirti" yazınca anlam korunuyor mu?
Söz Varlığımız-7'zuhur etmek' sözcüğünün anlamını tahmin et ve cümlede kullan
Çözüm Yolu
Zuhur etmek ortaya çıkmak demektir; kıtlığın baş göstermesi anlatılıyor.
- Cümlede şiddetli kış ve gemilerin yanaşamaması sonucunda kıtlığın ne olduğunu düşün.
- Kıtlığın bu olaylar sonucu baş gösterdiğini görerek "ortaya çıkmak" anlamını tahmin et.
- Tahminini TDK Güncel Türkçe Sözlük'ten kontrol et.
- Sözcüğü "ortaya çıkmak" anlamında yeni bir cümlede kullan.
- Sözcüğü "sona ermek" anlamında kullanmak — cümlede kıtlık bitmiyor, yeni baş gösteriyor.
Kendini kontrol et: Cümlemde "zuhur etmek" yerine "ortaya çıkmak" yazınca anlam korunuyor mu?
3-bSöyleşinin hangi kitleye hitap ettiğini belirtme
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
3-cProgram adı (Edebî) ile içeriğin uyumunu gerekçelendirme
Çözüm Yolu
Bağlam sayfalarındaki soru ve cümlelerden söyleşinin edebiyat, aruz ve divan şiiri üzerine olduğu anlaşılıyor.
- Programın adının (Edebî) "edebiyatla ilgili" anlamına geldiğini belirle.
- Söyleşide ele alınan konuları hatırla: divan şiiri, aruz, şairler ve edebî değerler.
- Ad ile içerik arasında bağ olup olmadığını karşılaştır.
- Uyumlu olduğu yargısını, içerikteki edebî konuları örnek göstererek gerekçelendir.
- Yalnız "evet" yazıp bırakmak — soru, yargının içerikteki konularla gerekçelendirilmesini istiyor.
Kendini kontrol et: Gerekçemde, söyleşide geçen en az bir edebî konuyu (aruz, divan şiiri gibi) örnek gösterdim mi?
3-çDönemin kültürel ve sosyal yaşamı ile metin-yazar ilişkisine dair çıkarımlar
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
Söz Varlığımız-1'bigâne' sözcüğünün anlamını tahmin et ve cümlede kullan
Çözüm Yolu
Bigâne, yabancı ve ilgisiz anlamına gelir; cümlede klasik edebiyata karşı ilgisizlik anlatılıyor.
- Cümlede kendi klasik birikimine karşı tutumdan söz edildiğini fark et.
- Olumsuz bir eleştiri sezilir; bu yüzden "ilgisiz, yabancı" anlamını tahmin et.
- Tahminini TDK Güncel Türkçe Sözlük'ten kontrol et.
- Sözcüğü "ilgisiz" anlamını koruyarak yeni bir cümlede kullan.
- Sözcüğü "bilgisiz" anlamında kullanmak — bigâne, bilmemeyi değil ilgisiz ve yabancı kalmayı anlatır.
Kendini kontrol et: Cümlemde "bigâne" yerine "ilgisiz" yazınca anlam bozulmadan korunuyor mu?
Söz Varlığımız-2'irşad' sözcüğünün anlamını tahmin et ve cümlede kullan
Çözüm Yolu
İrşad, doğruyu gösterme, eğitme demektir; şiirin faydalı olması öğretici olması anlamına gelir.
- Cümlede şiirin "faydalı" olması ve "hikmet" ile ilişkisini fark et.
- Faydalı olma bağlamından "doğru yolu gösterme, aydınlatma" anlamını tahmin et.
- Tahminini TDK Güncel Türkçe Sözlük'ten kontrol et; sözlükte "irşat" biçiminde yer alır.
- Sözcüğü bu anlamda yeni bir cümlede kullan.
- Sözlükte "irşad" yazımıyla aramak — TDK sözcüğü "irşat" biçiminde verir.
- Sözcüğü "emretmek" anlamında kullanmak — irşat, zorlama değil yol gösterme ve aydınlatmadır.
Kendini kontrol et: Cümlemde "irşat etmek" yerine "doğru yolu göstermek" yazınca anlam korunuyor mu?
Söz Varlığımız-3'divan' sözcüğünün bu cümledeki anlamını tahmin et ve cümlede kullan
Çözüm Yolu
Cümlede divan edebiyatından söz edilir; divan sözcüğü şiir toplamı ve bu geleneğin adıdır.
- Sözcüğün "divan edebiyatı" tamlaması içinde geçtiğini belirle.
- Bu bağlamda divanın şairlerin şiirlerini topladığı eser ve bu geleneğin adı olduğunu tahmin et.
- Tahminini TDK Güncel Türkçe Sözlük'ten kontrol et.
- Sözcüğü şiir kitabı anlamında yeni bir cümlede kullan.
- Sözcüğü oturulan eşya ya da padişah meclisi anlamında kullanmak — bu bağlamda şiir toplamı ve edebî gelenek kastedilir.
Kendini kontrol et: Yazdığım cümlede "divan" bir şairin şiirlerini toplayan eseri mi anlatıyor?
Söz Varlığımız-4'irca etmek' sözcüğünün anlamını tahmin et ve cümlede kullan
Çözüm Yolu
İrca etmek, bir şeyi başka bir şeye bağlamak, indirmek demektir; şiir basit bir anlama indirgenir.
- Cümlede "anlaşılır olmak" isteğinin şiiri "basite" götürdüğünü fark et.
- Bir şeyi daha basit bir şeye indirme anlamı sezilir; "indirgemek, geri döndürmek" tahmininde bulun.
- Tahminini TDK Güncel Türkçe Sözlük'ten kontrol et.
- Sözcüğü "indirgemek" anlamında yeni bir cümlede kullan.
- "İrca etmek" sözcüğünü "rica etmek" ile karıştırmak — ses benzerliği yanıltıcıdır; anlamı indirgemektir.
Kendini kontrol et: Cümlemde "irca etmek" yerine "indirgemek" yazınca anlam korunuyor mu?
Söz Varlığımız-5'kerte' sözcüğünün anlamını tahmin et ve cümlede kullan
Çözüm Yolu
Kerte, derece ve aşama anlamına gelir; aruzun o noktayı yakalaması anlatılıyor.
- Cümlede aruzun sözün musikiye dönüştüğü "noktayı" yakaladığının anlatıldığını belirle.
- "O kerteyi" ifadesinin bu noktayı karşıladığını görerek "derece, nokta" anlamını tahmin et.
- Tahminini TDK Güncel Türkçe Sözlük'ten kontrol et.
- Sözcüğü "derece, aşama" anlamında yeni bir cümlede kullan.
- Sözcüğü "kertik, çentik" anlamında kullanmak — bu bağlamda bir durumun ulaştığı derece kastedilir.
Kendini kontrol et: Cümlemde "kerte" yerine "derece" yazınca anlam bozulmuyor mu?