Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili ve Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 163
Türk Dili ve Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 163 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Oğuz Kağan beylere isim verirken hangi özelliklerini göz önünde bulundurmuştur; günümüzde çocuklara isim verirken nelere dikkat edilir?
Çözüm Yolu
Kıpçak: sal yapıp geçen; Karluk: karla örtülü, ölmeyen; Kalaç: 'kal aç' dediği kişi. İsimler olay ve özelliğe göre verilmiştir.
- Ad verilen beyleri bul: Saklap, Kıpçak, Karluk ve Kalaç.
- Her adın hangi olaydan doğduğunu yaz: Kıpçak sal yapıp nehri geçer, Karluk karla kaplanır, Kalaç'a "Kal! Aç!" denir.
- Ortak noktayı belirle: Oğuz, adları beylerin yaptığı işe ve yaşadıkları olaya göre vermiştir.
- Günümüzü düşün: adın anlamı, aile büyüklerinin adı, dilek ve söylenişin güzelliği dikkate alınır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Oğuz, beylerin yiğitliğine, becerisine ve sadakatine göre ad vermiştir; bugün ad dinî ve kültürel değerlere göre seçilir. (Beylerin gösterdiği davranışlar metinden örneklenirse geçerlidir.)
- Yalnız birinci bölümü cevaplamak — soru günümüzde ad verirken nelere dikkat edildiğini de soruyor.
- Adları rastgele verilmiş saymak — her ad, beyin gösterdiği beceri ya da başından geçen olayla ilişkilidir.
Kendini kontrol et: Her beyin adını, onu doğuran olayla tek cümlede eşleştirebiliyor musun?
2Oğuz Kağan'ın ölmeden önce ülkeyi oğulları arasında paylaştırmasının olası sebepleri
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Yaşlanan kağan, devleti geleceğe taşımak ve çocukları arasında anlaşmazlığı önlemek için ülkeyi yaşarken paylaştırmış olabilir.
- Oğuz'un oğullarına söylediği sözleri oku; yaşlandığını ve görevini tamamladığını hissettirdiğini fark et.
- Ülke sağken paylaştırılmazsa ölümünden sonra neler olabileceğini düşün: kardeşler arasında taht kavgası çıkabilir.
- Paylaştırmanın sağlayacağı yararları sırala: devletin sürmesi, barış, adaletli yönetim, sorumluluğun paylaşılması.
- Gerekçelerini "çünkü" ile metne bağlayarak yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Oğullarını yönetime alıştırmak ve devleti sağlam bırakmak istemiştir. (Oğuz'un yaşlılığı ve görevini bitirmiş olmasıyla ilişkilendirilirse geçerlidir.) · Geniş ülkeyi tek merkezden yönetmek zor olduğu için bölmüştür. (Oğuz'un "çok sınırlar aştım" sözündeki ülkenin genişliğine dayandırılırsa geçerlidir.)
- Tek bir sebep yazıp bırakmak — soru "sebepleri" diyor; birkaç olası sebep beklenir.
- Metinle ilgisiz kişisel yorum yapmak — sebepler Oğuz'un sözleri ve durumuyla desteklenmeli.
Kendini kontrol et: Yazdığın her sebep, ülkenin geleceğini nasıl koruyacağını açıklıyor mu?