Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 173 Cevapları

Kahramanların cesareti, adaleti, liderliği; toplumun ideallerini, yaşadıkları coğrafyayı ve sözlü gelenek içindeki halk beklentilerini yansıtır.

1. Oğuz Kağan ve Manas'ın ortak kişilik özelliklerini listele: cesaret, güç, liderlik.
2. Bu özelliklerin kaynağını düşün: yaşadıkları coğrafya, toplumun değerleri, halkın beklentileri.
3. Destan geleneğinin kahramanı ideal bir örnek olarak çizdiğini belirt.
4. Tartışmada ulaştığın unsurları gerekçeleriyle sırala.

Kendini kontrol et: Yazdığın her unsurun iki kahramanın kişiliğini nasıl etkilediğini açıklayabiliyor musun?

İnsanlar sıra dışı olaylara ilgi duyar; bu anlatılar ortak değerleri, kahramanlık ve umut duygusunu aktarır.

1. Olağanüstü anlatıların okurda uyandırdığı duyguları düşün: merak, heyecan, hayranlık.
2. Bu anlatıların hayal gücünü nasıl beslediğini belirt.
3. Toplumun ideallerini ve kahramanlık özlemini yansıttıklarını sebeplere ekle.

Kendini kontrol et: Yazdığın sebepler hem okurun duygularını hem de toplumun değerlerini kapsıyor mu?

Ad verme bir ismin nedenini açıklayan motiftir; at Türklerin ordu ve hareket gücüdür; ışık ilahi rehberlik ve umuttur.

1. Destanda ad verme motifini bul: Saklap, Kıpçak, Karluk, Kalaç adlarının nedenleri.
2. Ad vermenin boy adlarının kaynağını açıkladığını belirt.
3. Atın güç, hareket ve göçebe yaşamı simgelediğini açıkla.
4. Işığın yol göstermeyi ve kutsallığı simgelediğini belirterek düşünceni yaz.

Kendini kontrol et: Üç motifin her biri için destandaki anlamını birer cümleyle yazdın mı?

Eski sözcükler yerine günümüz Türkçesi, kısa cümleler ve diyaloglarla gençlerin kolay anlayacağı bir dil seçilir.

1. Destandaki eski kelime ve söyleyişleri belirle; örneğin 'deg', 'yarlık', 'soyurgamak'.
2. Bunların yerine günümüz Türkçesindeki karşılıklarını kullanmayı düşün.
3. Anlatımı akıcı yapmak için kısa cümleler ve konuşmalar kullanacağını belirt.

Kendini kontrol et: Önerdiğin dil, günümüz okurunun destanı kolayca anlamasını sağlıyor mu?

Destanlar halkın ortak belleğidir. Birlik, dayanışma ve vefa toplumun varlığını sürdürmesi için gereklidir; kahramanlar bu değerleri örnekleyerek nesillere aktarır.

1. Güven verme, dayanışma, vefa ve özveri değerlerinin toplum için önemini düşün.
2. Destanların halkın ortak belleği olduğunu ve değerleri kuşaklara aktardığını belirt.
3. Kahramanların bu değerlerle örnek model olarak çizildiğini açıkla.
4. Tartışma sonucunu bir iki cümleyle özetleyerek yaz.

Kendini kontrol et: Cevabında bu değerlerin toplumun devamı için neden gerekli olduğunu açıkladın mı?

Hediye göndermek karşılıklı sevgi ve dostluk bağını gösterir.

1. Destanda Uruz Beğ'in oğlunun altın, gümüş ve inci gönderdiği dizeleri bul.
2. Hediye göndermenin iki taraf arasında nasıl bir bağ kurduğunu düşün.
3. Bu davranışın dostluk değerini temsil ettiğini belirleyip kutuya yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Saygı (Hediyenin kağana bağlılık ve saygı göstergesi olarak açıklanması durumunda geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Oğuz'un 'Dostluk kıldı' dizesi senin yazdığın değerle uyuşuyor mu?

Karluk Beğ, Oğuz Kağan'a bağlılığı ve yardımı nedeniyle atını kurtarır.

1. Karluk bölümünde beğin buzlu dağda dokuz gün aygırı aradığını oku.
2. Bu zorlu çabanın kağana bağlılık ve yardım isteğinden kaynaklandığını düşün.
3. Davranışı temsil eden değeri belirle: vefa ya da yardımseverlik.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Fedakârlık (Soğuğa ve yorgunluğa katlanarak atı getirmesi vurgulanırsa geçerlidir.) · Sadakat (Beğin kağanına bağlılığı öne çıkarılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın değer, beğin Oğuz'a duyduğu bağlılığı açıklıyor mu?

Yönetici halka yaptıklarından sorumlu olduğunu gösterir.

1. Şölen bölümünde Oğuz'un oğullarına yaptıklarını anlattığı dizeleri oku.
2. 'Borcumu Gök Tanrıya ödedim' sözünün görevini yerine getirdiğini gösterdiğini fark et.
3. Yaptıklarının hesabını vermenin temsil ettiği değeri yaz: sorumluluk.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Hesap verebilirlik (Yöneticinin halkına ve Tanrı'ya karşı yaptıklarını açıklaması vurgulanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın değer, bir yöneticinin yaptıklarından sorumlu olmasını anlatıyor mu?

Şölen vermek halkla bolluğu paylaşmayı ve cömertliği gösterir.

1. Şölen bölümünde kırk gün kırk gece yenilip içildiğini oku.
2. Kağanın bu bolluğu halkıyla paylaşmasının hangi değeri gösterdiğini düşün.
3. Değeri belirleyip kutuya yaz: cömertlik.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Paylaşma (Toyun bolluğu halkla bölüşmek olarak açıklanması durumunda geçerlidir.) · Birlik ve beraberlik (Toyun halkı bir araya getirmesi vurgulanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın değer, kağanın sahip olduklarını halkıyla paylaşmasını anlatıyor mu?

Sal yapılması ordunun geçişi için ortak çözüm ve dayanışmadır.

1. İdil bölümünde Uluğ Ordu Beğ'in Oğuz'a akıl verip sal yaptığı dizeleri oku.
2. Beğin ordunun ortak sorununa çözüm üretmesinin hangi değeri gösterdiğini düşün.
3. Değeri belirleyip kutuya yaz: yardımlaşma.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Dayanışma (Ordunun birlikte nehri geçmesi vurgulanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın değer, beğin orduya yardım ederek ortak sorunu çözmesini anlatıyor mu?

Ülkeyi oğullarına paylaştırmak eşit ve adil davranmayı gösterir.

1. Şölen bölümünde 'Oğuz böldü yurdunu, verdi evlâtlarına' dizesini bul.
2. Yurdun oğullar arasında bölüştürülmesinin her birine hak verilmesi anlamına geldiğini düşün.
3. Bu davranışın temsil ettiği değeri yaz: adalet.

Kendini kontrol et: Yazdığın değer, herkese hakkını vermeyi anlatıyor mu?

Destan olağanüstü olayları ve toplumsal ideali, öykü ise insan-doğa ilişkisini ve yaşamı ayrıntılı anlatmaya imkân verir.

1. Anlatmak istediğin konuları belirle: olağanüstü olaylar, insan-doğa ilişkisi, toplumsal yaşam.
2. Bu konulara en uygun türü seç; örneğin destan ya da öykü.
3. Seçtiğin türün bu konuları anlatmaya nasıl imkân verdiğini gerekçe olarak yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Masal (Olağanüstü olay ve kişilerin anlatımına uygunluğu gerekçelendirilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğin türün özellikleri saydığın konuları anlatmaya gerçekten uygun mu?