Kitavuz

Hızlı Sayfa Bul

Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 19

Sayfa 19 11 Çözümlü Madde

Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 19 Cevapları

← Sayfa 16Tüm SayfalarSayfa 20 →
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok

Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?

Tüm cevaplar ve mevcut çözüm rehberleri ücretsiz. Önce dene; sonra ilk adımı, cevabı ve çözüm yolunu aç.

1Koşuktaki anlamını bilmediğin kelime veya kelime gruplarını tabloya yazıp anlam tahmini yap.

Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.

3-aBilgi görselinde 'edgü'den 'eygü'ye geçişte olan ses değişimi (ilk kutu).

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
'd' sesi 'y' sesine dönüşmüştür (edgü > eygü).
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Orhun Abideleri'ndeki 'edgü' sözcüğü XIV. yüzyılda 'eygü' olmuştur; 'd' sesi 'y'ye dönüşmüştür.

  1. İlk iki kutudaki biçimleri yan yana yaz: VIII. yüzyıl 'edgü', XIV. yüzyıl 'eygü'.
  2. Sesleri sırayla karşılaştır: 'e', 'g' ve 'ü' aynı kalmıştır.
  3. Değişen sesi belirle: 'd' sesi 'y' sesine dönüşmüştür.
Sık yapılan hatalar
  • Ünlülerde değişim aramak — bu aşamada ünlüler aynı kalmış, yalnız 'd' ünsüzü değişmiştir.

Kendini kontrol et: 'edgü' kelimesinde 'd' yerine 'y' koyunca 'eygü' elde ediliyor mu?

3-bBilgi görselinde 'eygü'den 'eyü'ye geçişte olan ses değişimi (ikinci kutu).

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
'g' sesi düşmüştür (eygü > eyü).
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

XIV. yüzyıldaki 'eygü' XVIII. yüzyılda 'eyü' biçimine gelmiş; ortadaki 'g' sesi düşmüştür.

  1. İkinci ve üçüncü kutudaki biçimleri yan yana yaz: XIV. yüzyıl 'eygü', XVIII. yüzyıl 'eyü'.
  2. Seslerin sayısını karşılaştır: 'eygü' dört, 'eyü' üç sesten oluşur.
  3. Eksilen sesi belirle: ortadaki 'g' sesi düşmüştür.
Sık yapılan hatalar
  • 'g > y' dönüşümü yazmak — 'y' zaten vardır; burada bir ses dönüşmemiş, 'g' tamamen düşmüştür.

Kendini kontrol et: 'eygü' kelimesinden yalnız 'g' sesini çıkarınca 'eyü' kalıyor mu?

3-cBilgi görselinde 'eyü'den 'iyi'ye geçişte olan ses değişimi (üçüncü kutu).

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
'e' sesi 'i'ye, 'ü' sesi 'i'ye dönüşmüştür (eyü > iyi).
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

XVIII. yüzyıldaki 'eyü' günümüzde 'iyi' olmuştur; ünlüler değişmiş, sözcük sadeleşmiştir.

  1. Üçüncü ve dördüncü kutudaki biçimleri yan yana yaz: XVIII. yüzyıl 'eyü', XX. yüzyıl 'iyi'.
  2. Ortadaki 'y' sesinin korunduğunu fark et.
  3. Değişen ünlüleri belirle: baştaki 'e' sesi 'i' sesine, sondaki 'ü' sesi 'i' sesine dönüşmüştür.
Sık yapılan hatalar
  • Yalnız bir ünlü değişimini yazmak — hem baştaki 'e > i' hem sondaki 'ü > i' değişimi belirtilmelidir.

Kendini kontrol et: 'eyü' kelimesinin iki ünlüsünü 'i' yapınca 'iyi' elde ediliyor mu?

2-yugruşurTabloda 'yugruşur' kelimesinin günümüz yazılışı, anlamı ve değişim-dönüşümü.

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Günümüzde: yoğruşur; anlam: karışır, birbirine karışarak yoğrulur; anlamda değişme yok.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Şekilde 'u' sesi 'o' sesine dönüşmüş, 'g' yumuşamış (ğ). Anlam olarak günümüzde de aynı anlamda kullanılır.

  1. Eski biçim 'yugruşur' ile günümüzdeki 'yoğruşur' karşılaştırılır.
  2. Şekil: ilk hecedeki 'u' sesi 'o' sesine, 'g' sesi 'ğ' sesine dönüşmüştür.
  3. Anlam: 'birbirine karışır, karışarak yoğrulur'; anlam günümüzde de aynıdır.
Sık yapılan hatalar
  • Kelimeyi 'yorulur' sanmak — günümüz çevirisindeki 'yoğruşur' dizesine bakılarak kök 'yoğur-' olarak bulunmalıdır.

Kendini kontrol et: Koşuğun günümüz Türkçesindeki karşılığında 'Sandal, misk kokusu yoğruşur' dizesi benim yazdığımla uyuşuyor mu?

2-tagTabloda 'tag' kelimesinin günümüz yazılışı, anlamı ve değişim-dönüşümü.

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Günümüzde: dağ; anlam: dağ; anlamı aynı.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Şekilde 't' sesi 'd' sesine, 'g' sesi 'ğ' sesine dönüşmüştür. Anlam olarak günümüzde de aynı anlamda kullanılır.

  1. Eski biçim 'tag' ile günümüzdeki 'dağ' karşılaştırılır.
  2. Şekil: baştaki 't' sesi 'd' sesine, sondaki 'g' sesi 'ğ' sesine dönüşmüştür.
  3. Anlam: 'dağ'; günümüzde de aynı anlamda kullanılır.
Sık yapılan hatalar
  • Yalnız bir ses değişimini yazmak — hem baştaki 't > d' hem sondaki 'g > ğ' değişimi belirtilmelidir.

Kendini kontrol et: 'Taglar başı ilerdi' dizesinin karşılığı 'Dağların başı göründü' mü?

2-bukaTabloda 'buka' kelimesinin günümüz yazılışı, anlamı ve değişim-dönüşümü.

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Günümüzde: boğa; anlam: boğa; anlamı aynı.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Şekilde 'u' sesi 'o' sesine, 'k' sesi 'ğ' sesine dönüşmüştür. Anlam olarak günümüzde de aynı anlamda kullanılır.

  1. Eski biçim 'buka' ile günümüzdeki 'boğa' karşılaştırılır.
  2. Şekil: 'u' sesi 'o' sesine, 'k' sesi 'ğ' sesine dönüşmüştür.
  3. Anlam: erkek sığır, 'boğa'; günümüzde de aynı anlamda kullanılır.
Sık yapılan hatalar
  • 'k > ğ' değişimini atlamak — iki ünlü arasındaki 'k' sesi zamanla yumuşayarak 'ğ' olmuştur.

Kendini kontrol et: 'buka' kelimesindeki sesleri tek tek 'boğa' ile eşleştirince iki değişim buluyor muyum?

2-töpüTabloda 'töpü' kelimesinin günümüz yazılışı, anlamı ve değişim-dönüşümü.

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Günümüzde: tepe; anlam: tepe; anlamı aynı.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Şekilde 'ö' sesi 'e' sesine, 'ü' sesi 'e' sesine dönüşmüştür. Anlam olarak günümüzde de aynı anlamda kullanılır.

  1. Eski biçim 'töpü' ile günümüzdeki 'tepe' karşılaştırılır.
  2. Şekil: 'ö' sesi 'e' sesine, 'ü' sesi 'e' sesine dönüşmüştür.
  3. Anlam: yerin yüksekçe yeri, 'tepe'; anlam değişmemiştir.
Sık yapılan hatalar
  • Değişimi ünsüzlerde aramak — 't' ve 'p' korunmuş, değişen yalnızca iki ünlüdür.

Kendini kontrol et: 'töpü' ve 'tepe' kelimelerinde ünsüzler aynı kalıp yalnız ünlüler mi değişmiş?

2-kaygukTabloda 'kayguk' kelimesinin günümüz yazılışı, anlamı ve değişim-dönüşümü.

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Günümüzde: kayık; anlam: kayık (küçük tekne); anlamı aynı.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Şekilde 'g' sesi düşmüş, 'u' sesi 'ı' sesine dönüşmüştür. Dizelerin karşılaştırılmasından anlam olarak günümüzde de aynı kullanıldığı görülür.

  1. Eski biçim 'kayguk' ile günümüzdeki 'kayık' karşılaştırılır.
  2. Şekil: 'g' sesi düşmüş, 'u' sesi 'ı' sesine dönüşmüştür.
  3. Anlam: küçük tekne, 'kayık'; anlamı günümüzde de aynıdır.
Sık yapılan hatalar
  • Kelimeyi 'kaygı' ile karıştırmak — benzer görünse de 'kayguk' su üstünde giden küçük tekne demektir.

Kendini kontrol et: 'kayguk' kelimesinden 'g' sesini çıkarıp 'u'yu 'ı' yapınca 'kayık' elde ediliyor mu?

2-yinçüTabloda 'yinçü' kelimesinin günümüz yazılışı, anlamı ve değişim-dönüşümü.

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Günümüzde: inci; anlam: inci; anlamı aynı.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Şekilde baştaki 'y' sesi düşmüş, 'ç' sesi 'c'ye, 'ü' sesi 'i'ye dönüşmüştür. Anlam olarak günümüzde de aynı anlamda kullanılır.

  1. Eski biçim 'yinçü' ile günümüzdeki 'inci' karşılaştırılır.
  2. Şekil: baştaki 'y' sesi düşmüş, 'ç' sesi 'c' sesine, 'ü' sesi 'i' sesine dönüşmüştür.
  3. Anlam: istiridyede oluşan değerli tane, 'inci'; anlam aynıdır.
Sık yapılan hatalar
  • Baştaki 'y' sesinin düşmesini yazmamak — 'yinçü > inci' geçişinde üç ayrı ses değişimi vardır.

Kendini kontrol et: 'Yinçü kabı açıldı' dizesinin karşılığı 'Sanki inci kapları açıldı' ile uyuşuyor mu?

2-adrışurTabloda 'adrışur' kelimesinin günümüz yazılışı, anlamı ve değişim-dönüşümü.

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Günümüzde: ayrışır; anlam: ayrılır, birbirinden ayrı düşer; anlamı aynı.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Şekilde 'd' sesi 'y' sesine, 'u' sesi 'ı' sesine dönüşmüştür. Anlam olarak günümüzde de aynı anlamda kullanılır.

  1. Tablodaki eski biçim 'adrışur' ile günümüzdeki karşılığı 'ayrışır' karşılaştırılır.
  2. Şekil: 'd' sesi 'y' sesine, ikinci hecedeki 'u' sesi 'ı' sesine dönüşmüştür.
  3. Anlam: 'ayrılır, birbirinden ayrı düşer'; günümüzde de aynı anlamda kullanılır.
Sık yapılan hatalar
  • 'd > y' değişimini görmemek — bu değişim 'edgü > eygü' örneğindekiyle aynı türdendir.

Kendini kontrol et: 'Yirde kopa adrışur' dizesinin karşılığı 'Yerden çıkıp ayrışır' mı?

2-sevnüpTabloda 'sevnüp' kelimesinin günümüz yazılışı, anlamı ve değişim-dönüşümü.

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Günümüzde: sevinip; anlam: sevinip; anlamı aynı.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Şekilde 'n' ile 'ü' arasına 'i' sesi gelmiş, 'ü' sesi 'i'ye dönüşmüştür. Anlam olarak günümüzde de aynı anlamda kullanılır.

  1. Eski biçim 'sevnüp' ile günümüzdeki 'sevinip' karşılaştırılır.
  2. Şekil: 'v' ile 'n' arasına 'i' sesi girmiş, 'ü' sesi 'i' sesine dönüşmüştür.
  3. Anlam: 'sevinip, sevinç duyup'; anlamda değişme olmamıştır.
Sık yapılan hatalar
  • Kelimeyi 'sevip' ile karıştırmak — kök 'sevin-' olduğu için anlam 'sevinç duyup'tur.

Kendini kontrol et: 'sevnüp' ile 'sevinip' hecelerini yan yana yazınca araya giren 'i' sesini görebiliyor muyum?