Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 211 Cevapları

Ziyan, zarar ve kayıp demektir.

1. Tanımdaki anahtar sözcüğü belirle: "zarar".
2. Kelime kutusunda zarar, kayıp anlamına gelen kelimeyi ara.
3. "Ziyan" kelimesini fabldaki "ziyana düşmemek" ifadesinde dene: "zarara uğramamak" anlamı uyuyor.

Kendini kontrol et: "Ziyan" yerine "zarar" koyunca "ziyana düşmemek" cümlesinin anlamı korunuyor mu?

Mühlet, bir işin yapılması veya borcun ödenmesi için verilen süredir.

1. Tanımın bir süreyi anlattığını fark et: iş veya borç için tanınan süre.
2. Kelime kutusunda süre anlamı taşıyan kelimeyi ara.
3. "Mühlet vermek" (süre tanımak) kullanımıyla "mühlet" kelimesini doğrula.

Kendini kontrol et: "Mühlet" yerine "süre" koyunca cümle anlamlı kalıyor mu?

Tedbir, bir şeye karşı alınan önlem demektir.

1. Tanımdaki tek kelimeyi belirle: önlem.
2. Kelime kutusunda önlem anlamına gelen kelimeyi ara.
3. "Tedbir almak" ile "önlem almak" ifadelerini karşılaştırarak "tedbir" kelimesini doğrula.

Kendini kontrol et: "Tedbir almak" ile "önlem almak" aynı anlamı veriyor mu?

Şükran, iyilik bilme ve minnettarlık duygusudur.

1. Tanımdaki anahtar sözcükleri belirle: iyilik bilme, minnettarlık.
2. Kelime kutusunda teşekkür duygusunu anlatan kelimeyi ara.
3. "Şükranlarımı sunarım" kullanımıyla "şükran" kelimesini doğrula.

Kendini kontrol et: Seçtiğin kelime iyiliği alan kişinin duygusunu mu anlatıyor?

Cümle zarardan kaçma amacını açıkça söyler; güçsüzün güçlü karşısındaki çaresizliği dolaylı anlatılır.

1. Cümlenin doğrudan ne söylediğini belirle: hayvanlar zarar görmemek için aslanla anlaştı.
2. Cümlenin açıkça söylemeyip sezdirdiği düşünceyi ara: güçsüzlerin güçlü karşısındaki çaresizliği.
3. İleti sezdirildiği için "örtük" olarak işaretle ve iletiyi tek cümleyle yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Örtük: Güçlü olanın karşısında güçsüzler zararı azaltmak için anlaşma yoluna gider. (Aynı çıkarımı farklı sözcüklerle anlatırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın ileti cümlede kelimesi kelimesine geçiyor mu? Geçmiyorsa örtüktür.

Cümle doğrudan sırrı paylaşmanın sonucunu bildirir.

1. Cümlenin doğrudan verdiği bilgiyi belirle: sır başkasına söylenince sır olmaktan çıkar.
2. Bu düşüncenin cümlede açıkça söylendiğini fark et.
3. "Açık" olarak işaretle ve iletiyi kendi cümlenle yaz.

Kendini kontrol et: İletiyi anlamak için cümlenin ötesinde bir çıkarım yapman gerekti mi?

Ateş mecazdır; acı deneyim yaşayan temkinli davranır.

1. "Ateşten yanmak" ifadesinin mecaz olduğunu fark et: daha önce kötü bir deneyim yaşamak.
2. Söyleyenin neden yaklaşmadığını düşün: acı tecrübe onu temkinli yapmıştır.
3. İleti doğrudan söylenmediği için "örtük" olarak işaretle ve iletiyi yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın ileti "ateş" sözcüğünün mecaz anlamına dayanıyor mu?

Söyleyen kişi doğruyu söyleyeceğini ve doğrunun acı olabileceğini açıkça belirtir.

1. Cümlenin son bölümünü belirle: "ben sana doğruyu söylüyorum, doğru ise acıdır."
2. Doğrunun acı olabileceği düşüncesinin cümlede açıkça söylendiğini fark et.
3. "Açık" olarak işaretle ve iletiyi kendi cümlenle yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın ileti cümledeki "doğru ise acıdır" yargısıyla örtüşüyor mu?

Fabl ders verme amacı güder; bu hikâyede akıl gücü kuvvetten üstün gösterilir.

1. Fablın türünün ders verme amacı güttüğünü hatırla.
2. Hikâyenin sonunda kimin, neyle kazandığını belirle: güçsüz tavşan aklıyla güçlü aslanı yendi.
3. Bu sonuçtan yazarın okura vermek istediği dersi çıkar ve gerekçesiyle yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın amaç, fablın sonundaki olayla destekleniyor mu?

Suret; biçim, şekil, yol ve tarz anlamlarına gelir.

1. Tanımdaki anlamları belirle: biçim, yol, tarz.
2. Kelime kutusunda "şekil, biçim" anlamı taşıyan kelimeyi bul.
3. "Bu suretle" (bu yolla) gibi bir kullanımda deneyerek "suret" kelimesini doğrula.

Kendini kontrol et: "Bu suretle" ifadesini "bu yolla" diye okuyabiliyor musun?

Metin dinleme/izleme ile verildiği ve bu sayfada olmadığı için kesin ifade alıntılanamaz; tema bilinen hikâyeye dayanır.

1. Fablın ana olayını belirle: küçük tavşan aklıyla güçlü aslandan kurtuluyor.
2. Bu olaydan çıkan genel düşünceyi tek kavramla adlandır: aklın güç karşısındaki üstünlüğü.
3. Metinde bu düşünceyi destekleyen cümleleri seç; ör. tavşanın tuzak kurduğu bölümler.
4. Temayı ve seçtiğin ifadeleri birlikte yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Tema: Zorbalığa karşı akıl ve tedbir. (Aklın güce üstünlüğü düşüncesini farklı sözcüklerle anlatırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğin ifadeler belirlediğin temayı gerçekten destekliyor mu?

Aslan kendi gururuna yenildi; tavşan sakin kalıp tuzak kurdu. Bilinen hikâyeye dayalı taslak.

1. Temayı hatırla: aklın güç karşısındaki üstünlüğü.
2. Her kahramanın bu temaya katkı sağlayan davranışını belirle: aslanın kibri, av hayvanlarının çaresizliği, tavşanın planı.
3. Bu davranışların temayı nasıl oluşturduğunu kısaca açıkla.

Kendini kontrol et: Yazdığın her davranış temayla doğrudan ilişkili mi?

Kura, kime isabet edeceği önceden belli olmayan çekilişle sonuç belirlemedir.

1. Tanımdaki anahtar ifadeyi bul: "önceden belli olmayan bir çekiliş".
2. Kelime kutusunda çekilişle seçim anlamı taşıyan kelimeyi ara.
3. Fablda av hayvanlarının aslana gidecek hayvanı nasıl seçtiğini düşünerek "kura" kelimesini doğrula.

Kendini kontrol et: "Kura çekmek" ifadesi tanımdaki çekilişle sonuç belirleme anlamını veriyor mu?

Feda, bir amaç uğruna değerli bir şeyden vazgeçmek, uğruna vermektir.

1. Tanımın özünü belirle: bir amaç uğruna değerli bir şeyden vazgeçmek.
2. Kelime kutusunda "uğruna verme" anlamını karşılayan kelimeyi ara.
3. "Canını feda etmek" gibi bir kullanımda deneyerek "feda" kelimesini doğrula.

Kendini kontrol et: "Feda etmek" ile "uğruna vermek" aynı anlamı taşıyor mu?

Kuşluk, güneşin yükselmesinden öğleye kadar olan zamandır.

1. Tanımın bir zaman dilimini anlattığını fark et: sabahla öğle arası.
2. Kelime kutusunda zaman bildiren kelimeyi ara.
3. "Kuşluk vakti" kullanımını hatırlayarak "kuşluk" kelimesini yaz.

Kendini kontrol et: Kutudaki kelimelerden hangisi günün belirli bir saat dilimini anlatıyor?

Lütuf, büyük birinden gelen iyilik, ihsan ve inayet demektir.

1. Tanımdaki eş anlamlıları belirle: armağan, ihsan, inayet, iyilik.
2. Kelime kutusunda saygın birinden gelen iyiliği anlatan kelimeyi ara.
3. "Lütfetmek" fiilini düşünerek "lütuf" kelimesini doğrula.

Kendini kontrol et: Seçtiğin kelime iyiliği yapanı mı, iyiliği alanın duygusunu mu anlatıyor?

Ahit, söz verme ve yemin etme anlamına gelir.

1. Tanımdaki anahtar sözcükleri belirle: söz verme, ant.
2. Kelime kutusunda söz ve yemin anlamı taşıyan kelimeyi ara.
3. "Ahdetmek" (söz vermek) fiilini düşünerek "ahit" kelimesini doğrula.

Kendini kontrol et: "Ahit" yerine "ant" koyunca cümlenin anlamı korunuyor mu?

Cüsse, insan veya hayvanın vücut yapısı, gövdesidir.

1. Tanımın beden ve gövdeyle ilgili olduğunu fark et.
2. Kelime kutusunda vücut yapısını anlatan kelimeyi ara.
3. "İri cüsseli" kullanımını hatırlayarak "cüsse" kelimesini yaz.

Kendini kontrol et: "İri cüsseli" ifadesi "iri gövdeli" anlamına geliyor mu?

Cefa, başkasına verilen eziyet ve sıkıntıdır; zulüm kelimesi ise haksız baskıdır.

1. Tanımın iki parçasını belirle: eziyet ve sıkıntı.
2. Kelime kutusunda bu anlamı taşıyan kelimeleri ara; "cefa" ve "zulüm" yakın görünür.
3. Fabldaki "Bu cefa daha ne vakte kadar sürüp gidecek?" cümlesini düşün; çekilen sıkıntıyı anlatan "cefa"dır.

Kendini kontrol et: Seçtiğin kelime "eziyet, sıkıntı" anlamını mı, "haksızlık" anlamını mı öne çıkarıyor?