Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili ve Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 211
Türk Dili ve Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 211 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
SV-1 Zarar'Zarar' anlamına gelen kelime
Çözüm Yolu
Ziyan, zarar ve kayıp demektir.
- Tanımdaki anahtar sözcüğü belirle: "zarar".
- Kelime kutusunda zarar, kayıp anlamına gelen kelimeyi ara.
- "Ziyan" kelimesini fabldaki "ziyana düşmemek" ifadesinde dene: "zarara uğramamak" anlamı uyuyor.
- "Cefa"yı seçmek — cefa eziyet, sıkıntı demektir; maddi kaybı değil, çekilen sıkıntıyı anlatır.
Kendini kontrol et: "Ziyan" yerine "zarar" koyunca "ziyana düşmemek" cümlesinin anlamı korunuyor mu?
SV-10 Tanınan süreİş veya borç için tanınan süre
Çözüm Yolu
Mühlet, bir işin yapılması veya borcun ödenmesi için verilen süredir.
- Tanımın bir süreyi anlattığını fark et: iş veya borç için tanınan süre.
- Kelime kutusunda süre anlamı taşıyan kelimeyi ara.
- "Mühlet vermek" (süre tanımak) kullanımıyla "mühlet" kelimesini doğrula.
- "Nafaka"yı seçmek — nafaka geçim için verilen yiyecek veya paradır; süre anlamı taşımaz.
Kendini kontrol et: "Mühlet" yerine "süre" koyunca cümle anlamlı kalıyor mu?
SV-11 ÖnlemÖnlem anlamlı kelime
Çözüm Yolu
Tedbir, bir şeye karşı alınan önlem demektir.
- Tanımdaki tek kelimeyi belirle: önlem.
- Kelime kutusunda önlem anlamına gelen kelimeyi ara.
- "Tedbir almak" ile "önlem almak" ifadelerini karşılaştırarak "tedbir" kelimesini doğrula.
Kendini kontrol et: "Tedbir almak" ile "önlem almak" aynı anlamı veriyor mu?
SV-12 İyilik bilmeİyilik bilme, gönül borcu, minnettarlık
Çözüm Yolu
Şükran, iyilik bilme ve minnettarlık duygusudur.
- Tanımdaki anahtar sözcükleri belirle: iyilik bilme, minnettarlık.
- Kelime kutusunda teşekkür duygusunu anlatan kelimeyi ara.
- "Şükranlarımı sunarım" kullanımıyla "şükran" kelimesini doğrula.
- "Lütuf"u seçmek — lütuf yapılan iyiliğin kendisidir; minnettarlık ise iyiliği alanın duygusudur.
Kendini kontrol et: Seçtiğin kelime iyiliği alan kişinin duygusunu mu anlatıyor?
SS-1aAlışverişte ziyana düşmemek için aslanla anlaşma cümlesindeki ileti
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Örtük: Zarar görmemek için güçlüyle uzlaşmak zorunda kalınabilir.Çözüm Yolu
Cümle zarardan kaçma amacını açıkça söyler; güçsüzün güçlü karşısındaki çaresizliği dolaylı anlatılır.
- Cümlenin doğrudan ne söylediğini belirle: hayvanlar zarar görmemek için aslanla anlaştı.
- Cümlenin açıkça söylemeyip sezdirdiği düşünceyi ara: güçsüzlerin güçlü karşısındaki çaresizliği.
- İleti sezdirildiği için "örtük" olarak işaretle ve iletiyi tek cümleyle yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Örtük: Güçlü olanın karşısında güçsüzler zararı azaltmak için anlaşma yoluna gider. (Aynı çıkarımı farklı sözcüklerle anlatırsa geçerlidir.)
- Cümleyi olduğu gibi tekrar yazmak — ileti, cümleden çıkarılan genel düşünce olmalıdır.
Kendini kontrol et: Yazdığın ileti cümlede kelimesi kelimesine geçiyor mu? Geçmiyorsa örtüktür.
SS-1bSırrı bir iki kişiye söyleyince sırra veda et cümlesindeki ileti
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Açık: Sır başkalarına söylenirse sır olmaktan çıkar, sırlar saklanmalıdır.Çözüm Yolu
Cümle doğrudan sırrı paylaşmanın sonucunu bildirir.
- Cümlenin doğrudan verdiği bilgiyi belirle: sır başkasına söylenince sır olmaktan çıkar.
- Bu düşüncenin cümlede açıkça söylendiğini fark et.
- "Açık" olarak işaretle ve iletiyi kendi cümlenle yaz.
- Mecazlı göründüğü için örtük demek — "o sırra veda et" sonucu açıkça bildirir.
Kendini kontrol et: İletiyi anlamak için cümlenin ötesinde bir çıkarım yapman gerekti mi?
SS-1cAteşten yanmışım yaklaşamam cümlesindeki ileti
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Örtük: Zarar gören kimse o tehlikeden tecrübesiyle uzak durur.Çözüm Yolu
Ateş mecazdır; acı deneyim yaşayan temkinli davranır.
- "Ateşten yanmak" ifadesinin mecaz olduğunu fark et: daha önce kötü bir deneyim yaşamak.
- Söyleyenin neden yaklaşmadığını düşün: acı tecrübe onu temkinli yapmıştır.
- İleti doğrudan söylenmediği için "örtük" olarak işaretle ve iletiyi yaz.
- "Ateşten yanmak"ı gerçek anlamda yorumlamak — ifade, yaşanmış kötü bir deneyimi anlatır.
Kendini kontrol et: Yazdığın ileti "ateş" sözcüğünün mecaz anlamına dayanıyor mu?
SS-1dÜmidini kes, doğru ise acıdır cümlesindeki ileti
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Açık: Doğru söylemek gerekir, doğru acı da olsa gerçekten kaçılmamalıdır.Çözüm Yolu
Söyleyen kişi doğruyu söyleyeceğini ve doğrunun acı olabileceğini açıkça belirtir.
- Cümlenin son bölümünü belirle: "ben sana doğruyu söylüyorum, doğru ise acıdır."
- Doğrunun acı olabileceği düşüncesinin cümlede açıkça söylendiğini fark et.
- "Açık" olarak işaretle ve iletiyi kendi cümlenle yaz.
- Yalnız nafaka bölümüne odaklanmak — ileti, "doğru ise acıdır" yargısında açıkça verilir.
Kendini kontrol et: Yazdığın ileti cümledeki "doğru ise acıdır" yargısıyla örtüşüyor mu?
SS-2Fablın yazarı olsaydınız vermek istediğiniz ileti
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Yazardan farklı olarak, haksızlık ve zorbalık karşısında hileye ya da tuzağa başvurmak yerine birlik ve dayanışma içinde hareket etmenin, sorunları dürüstlük, açık iletişim ve adil uzlaşmayla çözmenin önemini vurgulayan bir ileti vermek isterdim.Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Fablda aklın kaba güce üstünlüğü tavşanın kurduğu tuzak üzerinden işlenir; soruda yazardan farklı bir ileti istendiği için hile yerine birlik, dayanışma, dürüstlük ve adil uzlaşmayı öne çıkaran alternatif ileti sunulmuştur.
- Önce Aslan ve Av Hayvanları fablında tavşanın tuzak kurarak aslanı alt etmesi üzerinden verilen asıl iletiyi belirle.
- Yazarın öne çıkardığı kurnazlık ve hile yoluyla kurtulma düşüncesinden farklı bir değer veya çözüm yolu seç.
- Zorbalık karşısında dayanışma, dürüstlük, açık iletişim veya adil uzlaşma gibi olumlu değerlere dayanan yeni iletini açık bir cümleyle yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Güç sahiplerinin adaletli ve merhametli davranması gerektiği; zulmün eninde sonunda zalimin kendisine zarar vereceği iletisini vermek isterdim. (Aslanın tutumundan hareketle fabldaki asıl iletiden farklı, olay örgüsüyle ilişkili özgün bir ders sunduğunda geçerlidir.) · Haksızlığa boyun eğip kaderine razı olmak yerine haklarını meşru ve ortak çabayla savunmanın gerektiği iletisini vermek isterdim. (Av hayvanlarının anlaşma yapma davranışını eleştirerek yazardan farklı ve tutarlı bir ileti önerdiğinde geçerlidir.)
- Fabldaki mevcut iletiyi aynen yazmak — soru yazardan farklı bir ileti istediği için metindeki asıl ders tekrar edilmemelidir.
- İleti yerine olay örgüsünü özetlemek — ileti, olaylardan çıkarılacak genel hayat dersini ifade eden yargı cümlesi olmalıdır.
Kendini kontrol et: Yazdığın iletinin fabldaki hileyle kurtulma dersinden gerçekten farklı olup olmadığını ve genel bir öğüt taşıyıp taşımadığını kontrol et.
SS-3İletileri kendi yaşamınızdaki olaylarla ilişkilendirme
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
SS-4Yazarın fablı kaleme alma amacı
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Güç sahiplerinin zulmüne karşı akıl ve tedbirin üstünlüğünü anlatıp okuyucuya ders vermek.Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Fabl ders verme amacı güder; bu hikâyede akıl gücü kuvvetten üstün gösterilir.
- Fablın türünün ders verme amacı güttüğünü hatırla.
- Hikâyenin sonunda kimin, neyle kazandığını belirle: güçsüz tavşan aklıyla güçlü aslanı yendi.
- Bu sonuçtan yazarın okura vermek istediği dersi çıkar ve gerekçesiyle yaz.
- Amaç yerine olayları özetlemek — soru yazarın neden yazdığını soruyor.
Kendini kontrol et: Yazdığın amaç, fablın sonundaki olayla destekleniyor mu?
SV-2 Biçim, yol, tarz'Biçim, yol, tarz' anlamlı kelime
Çözüm Yolu
Suret; biçim, şekil, yol ve tarz anlamlarına gelir.
- Tanımdaki anlamları belirle: biçim, yol, tarz.
- Kelime kutusunda "şekil, biçim" anlamı taşıyan kelimeyi bul.
- "Bu suretle" (bu yolla) gibi bir kullanımda deneyerek "suret" kelimesini doğrula.
- "Suret"i yalnız "kopya" anlamıyla bilip elemek — kelimenin biçim, yol anlamı da vardır.
Kendini kontrol et: "Bu suretle" ifadesini "bu yolla" diye okuyabiliyor musun?
SS-5aMetnin teması ve temaya yardım eden ifadeler
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Tema: Aklın ve zekânın gücün üzerindeki üstünlüğü. İfadeler metinden seçilmeli.Çözüm Yolu
Metin dinleme/izleme ile verildiği ve bu sayfada olmadığı için kesin ifade alıntılanamaz; tema bilinen hikâyeye dayanır.
- Fablın ana olayını belirle: küçük tavşan aklıyla güçlü aslandan kurtuluyor.
- Bu olaydan çıkan genel düşünceyi tek kavramla adlandır: aklın güç karşısındaki üstünlüğü.
- Metinde bu düşünceyi destekleyen cümleleri seç; ör. tavşanın tuzak kurduğu bölümler.
- Temayı ve seçtiğin ifadeleri birlikte yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Tema: Zorbalığa karşı akıl ve tedbir. (Aklın güce üstünlüğü düşüncesini farklı sözcüklerle anlatırsa geçerlidir.)
- Temayı uzun bir cümleyle yazmak — tema kısa bir kavram veya kavram öbeğidir.
- Konu ile temayı karıştırmak — "tavşanın aslanı kandırması" konudur, tema değildir.
Kendini kontrol et: Seçtiğin ifadeler belirlediğin temayı gerçekten destekliyor mu?
SS-5bTemanın oluşmasında kahramanların etkili davranışları
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Aslanın hırsı ve kibri, av hayvanlarının çaresizliği, tavşanın akıllı plan yapıp uygulaması.Çözüm Yolu
Aslan kendi gururuna yenildi; tavşan sakin kalıp tuzak kurdu. Bilinen hikâyeye dayalı taslak.
- Temayı hatırla: aklın güç karşısındaki üstünlüğü.
- Her kahramanın bu temaya katkı sağlayan davranışını belirle: aslanın kibri, av hayvanlarının çaresizliği, tavşanın planı.
- Bu davranışların temayı nasıl oluşturduğunu kısaca açıkla.
- Yalnız tavşanı yazmak — aslanın kibri de temanın oluşmasında etkilidir.
Kendini kontrol et: Yazdığın her davranış temayla doğrudan ilişkili mi?
SV-3 Kime isabet edeceği belli olmayanSonucu belirleme, çekiliş anlamlı kelime
Çözüm Yolu
Kura, kime isabet edeceği önceden belli olmayan çekilişle sonuç belirlemedir.
- Tanımdaki anahtar ifadeyi bul: "önceden belli olmayan bir çekiliş".
- Kelime kutusunda çekilişle seçim anlamı taşıyan kelimeyi ara.
- Fablda av hayvanlarının aslana gidecek hayvanı nasıl seçtiğini düşünerek "kura" kelimesini doğrula.
Kendini kontrol et: "Kura çekmek" ifadesi tanımdaki çekilişle sonuç belirleme anlamını veriyor mu?
SV-4 Amaç uğrunda vazgeçmeBir amaç uğrunda değer vazgeçme anlamlı kelime
Çözüm Yolu
Feda, bir amaç uğruna değerli bir şeyden vazgeçmek, uğruna vermektir.
- Tanımın özünü belirle: bir amaç uğruna değerli bir şeyden vazgeçmek.
- Kelime kutusunda "uğruna verme" anlamını karşılayan kelimeyi ara.
- "Canını feda etmek" gibi bir kullanımda deneyerek "feda" kelimesini doğrula.
- "Lütuf"u seçmek — lütuf birinden gelen iyiliktir; vazgeçme anlamı taşımaz.
Kendini kontrol et: "Feda etmek" ile "uğruna vermek" aynı anlamı taşıyor mu?
SV-5 Sabahla öğle arasıGünün sabahla öğle arasındaki saatleri
Çözüm Yolu
Kuşluk, güneşin yükselmesinden öğleye kadar olan zamandır.
- Tanımın bir zaman dilimini anlattığını fark et: sabahla öğle arası.
- Kelime kutusunda zaman bildiren kelimeyi ara.
- "Kuşluk vakti" kullanımını hatırlayarak "kuşluk" kelimesini yaz.
- "Mühlet"i seçmek — mühlet de süredir ama günün belli bir saatini değil, tanınan süreyi anlatır.
Kendini kontrol et: Kutudaki kelimelerden hangisi günün belirli bir saat dilimini anlatıyor?
SV-6 Önem verilen birinden gelen iyilikÖnem verilen kişiden gelen iyilik, armağan, ihsan
Çözüm Yolu
Lütuf, büyük birinden gelen iyilik, ihsan ve inayet demektir.
- Tanımdaki eş anlamlıları belirle: armağan, ihsan, inayet, iyilik.
- Kelime kutusunda saygın birinden gelen iyiliği anlatan kelimeyi ara.
- "Lütfetmek" fiilini düşünerek "lütuf" kelimesini doğrula.
- "Şükran"ı seçmek — şükran iyiliğe karşı duyulan minnettir; iyiliğin kendisi değildir.
Kendini kontrol et: Seçtiğin kelime iyiliği yapanı mı, iyiliği alanın duygusunu mu anlatıyor?
SV-7 Söz verip üstlenmeKendi kendine söz vererek işi üstlenme, ant
Çözüm Yolu
Ahit, söz verme ve yemin etme anlamına gelir.
- Tanımdaki anahtar sözcükleri belirle: söz verme, ant.
- Kelime kutusunda söz ve yemin anlamı taşıyan kelimeyi ara.
- "Ahdetmek" (söz vermek) fiilini düşünerek "ahit" kelimesini doğrula.
Kendini kontrol et: "Ahit" yerine "ant" koyunca cümlenin anlamı korunuyor mu?
SV-8 İnsan gövdesiİnsan gövdesi anlamlı kelime
Çözüm Yolu
Cüsse, insan veya hayvanın vücut yapısı, gövdesidir.
- Tanımın beden ve gövdeyle ilgili olduğunu fark et.
- Kelime kutusunda vücut yapısını anlatan kelimeyi ara.
- "İri cüsseli" kullanımını hatırlayarak "cüsse" kelimesini yaz.
Kendini kontrol et: "İri cüsseli" ifadesi "iri gövdeli" anlamına geliyor mu?
SV-9 Aşırı eziyet veya sıkıntıBir başkasına verilen aşırı eziyet veya sıkıntı
Çözüm Yolu
Cefa, başkasına verilen eziyet ve sıkıntıdır; zulüm kelimesi ise haksız baskıdır.
- Tanımın iki parçasını belirle: eziyet ve sıkıntı.
- Kelime kutusunda bu anlamı taşıyan kelimeleri ara; "cefa" ve "zulüm" yakın görünür.
- Fabldaki "Bu cefa daha ne vakte kadar sürüp gidecek?" cümlesini düşün; çekilen sıkıntıyı anlatan "cefa"dır.
- "Zulüm"ü seçmek — zulüm haksızlık ve acımasızlık vurgular; tanımdaki "sıkıntı" anlamı cefaya uyar.
Kendini kontrol et: Seçtiğin kelime "eziyet, sıkıntı" anlamını mı, "haksızlık" anlamını mı öne çıkarıyor?