Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 236
Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 236 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Kül Tigin Yazıtı ve Kaşgarlı Mahmud'un Dünya Haritası görsellerindeki edebî birikimlerin önemi
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Yazıt ve harita, Türk dilinin ve kültürünün eski kaynaklarıdır. Nesiller arası bağ kurar, millî kimliğin ve kültürel sürekliliğin korunmasına yardım eder.
- Görselleri tanı: Kültigin Yazıtı taşa yazılmış eski bir Türkçe metin, Kâşgarlı'nın haritası eski bir dünya haritasıdır.
- Bu eserlerin bize neyi taşıdığını düşün: atalarımızın dili, tarihi, kültürü ve dünyayı algılayışı.
- "Nesilden nesile aktarılarak" ifadesinden yola çıkıp geçmişle bugün arasındaki bağı vurgula.
- Önemi, bu eserlerin geçmişimizi tanımamızı sağlaması üzerinden birkaç cümleyle açıkla.
- Eserleri yalnız tarihî eşya olarak görmek — soru onları dil ve kültür taşıyan edebî birikim olarak ele alıyor.
- Görselleri tanıtıp önemini açıklamamak — soru "önemi nedir" diye soruyor.
Kendini kontrol et: Cevabımda bu eserlerin bugüne ne aktardığını ve bunun neden önemli olduğunu yazdım mı?
2Edebî birikimlerin sonraki nesillere aktarılmasının önemini sözlü ifade etme
Çözüm Yolu
Edebî birikim geçmişle bugün arasında köprü kurar; ortak değerlerin, dilin ve sanat anlayışının yaşamasını sağlar. Sözlü olarak kendi cümlelerinizle ifade edilir.
- Edebî birikimin neleri taşıdığını düşün: dil, değerler, gelenekler, sanat anlayışı.
- Aktarılmazsa ne olacağını düşün: kültürel bağ kopar, dil ve değerler unutulur.
- Aktarımın sağladığı yararları belirle: kimliği korur, millî bilinci güçlendirir, dili zenginleştirir.
- Düşüncelerini düzenli, açık cümlelerle ve örnek vererek sözlü olarak anlat.
- Gerekçe vermeden "çok önemlidir" demek — sözlü anlatımda en az bir neden ve örnek sunulmalı.
Kendini kontrol et: Konuşmamda aktarımın en az iki yararını gerekçesiyle söyledim mi?
3-aAnkara parçasının yapı unsurları (olay, kişi, yer, zaman) hakkında çıkarımlar ve açıklama
Çözüm Yolu
Anlatıcı üçüncü kişidir. Olay, Murat Bey'in sürekli ev düzenini değiştirmesidir. Yeni Ankara'nın hızlı gelişimi ve Batılı yaşam etkisi anlatılır.
- Yeri bul: Ankara; Taşhan, Samanpazarı, Cebeci, Yenişehir, Kavaklıdere ve Murat Bey'in köşkü.
- Kişileri bul: Murat Bey, ev halkı, misafirler, dülgerler, İstanbul'dan misafir, Berlin'den mühendis.
- Zamanı çıkar: "Yeni Ankara başdöndürücü bir süratle inkişaf ediyordu" ifadesi şehrin hızla kurulduğu dönemi gösterir.
- Olayı belirle: Murat Bey'in her yeni görüşe göre evini sürekli değiştirmesi ve ev halkının tedirginliği.
- Anlatıcıyı belirle ve bulguları birleştirerek parçanın olay çevresinde gelişen bir anlatı olduğunu açıkla.
- Yalnız yer ve kişiyi yazıp olay ve zamanı atlamak — yapı unsurlarının hepsi metinden gösterilmeli.
- Zamanı metinde açıkça tarih geçmediği için yazmamak — "Yeni Ankara" ifadesinden dönem çıkarılabilir.
Kendini kontrol et: Olay, kişi, yer ve zamanın her biri için metinden bir ipucu gösterebiliyor muyum?
3-bToplumlarda sosyal ve kültürel değişimlerin edebî eserlere yansımasının gerekçeleri
Çözüm Yolu
Yazarlar toplum içinde yaşar, gözlemlerini eserlerine aktarır. Böylece sosyal ve kültürel değişim, eserlerde konu, kişi, mekân ve dil üzerinden görünür olur.
- Yazarın toplumun içinde yaşadığını ve gözlemlerinden beslendiğini düşün.
- Metinden örnek bul: Yeni Ankara'nın hızlı gelişimi ve Batı etkili yaşam, Murat Bey'in evinde yansıtılmıştır.
- Değişimin eserin konu, kişi, mekân ve diline nasıl yansıdığını belirt.
- Gerekçeleri maddeler hâlinde, kısa ve açık cümlelerle yaz.
- Yalnız "değişimler eserlere yansır" demek — soru bunun nedenlerini, gerekçelerini istiyor.
Kendini kontrol et: Yazdığım gerekçeyi Ankara metninden bir örnekle destekleyebiliyor muyum?
3-cBirinci paragraftaki fiilleri çıkarıp hareket fiillerinin metindeki işlevleri hakkında çıkarım
Çözüm Yolu
Hareket bildiren fiiller olayı gözümüzde canlandırır; şehrin sürekli gelişen, yükselen yapısını vurgular. Fiillerin tam listesi metinden öğrenci tarafından çıkarılır.
- Birinci paragraftaki fiilleri bul: "inkişaf ediyordu", "uzanan", "yükseliyordu", "fışkırırcasına", "almakla", "sırıttığı".
- Paragrafı bu fiiller olmadan okumayı dene ve anlatımın durağanlaştığını, anlamın eksik kaldığını gözlemle.
- Hareket bildiren fiillerin şehrin büyümesini nasıl canlı biçimde gösterdiğini fark et.
- Çıkarımını yaz: fiiller anlatıma devinim katar, Ankara'nın hızlı değişimini gözde canlandırır.
- Yalnız fiilleri listelemek — soru bu fiillerin metindeki işlevi hakkında çıkarım da istiyor.
- İsimleri ya da sıfatları fiil sanmak — "başdöndürücü" bir sıfattır, hareketi fiillerle karıştırma.
Kendini kontrol et: Fiilleri çıkardığımda paragrafın neyi kaybettiğini kendi cümlemle açıklayabiliyor muyum?