Fen Bilimleri 5.Sınıf Ders Kitabı (1.Kitap) — Sayfa 90 Cevapları

Kuvvet hareketli bir cismin yönünü değiştirebilir.

1. Cümle, kuvvetin hareketli bir cisimde neyi değiştirebileceğini soruyor.
2. Kuvvetin etkileri hatırlanır: hareket ettirir, durdurur, hızını ve yönünü değiştirir, şeklini değiştirir.
3. Kutulardaki kelimelerden boşluktaki "-ünü" ekiyle uyumlu olan "yönünü" seçilir.

Kendini kontrol et: Kale direğine çarpan topun gittiği yön değişir mi? Değişiyorsa cevap doğrudur.

Bant sürtünmeyi artırır.

1. Kaydırmaz bant, merdiven basamağını daha pürüzlü yapar.
2. Pürüzlü yüzey, ayakkabıya daha çok sürtünme uygular ve kaymayı önler.
3. Bu uygulama sürtünmeyi artırdığı için boşluğa "artıran" yazılır.

Kendini kontrol et: Bant yapıştırıldıktan sonra merdivende kaymak kolaylaşır mı, zorlaşır mı?

Aşınma sürtünmenin olumsuz etkisidir.

1. Makine parçaları birbirine sürtündükçe zamanla aşınır ve bozulur.
2. Bozulma istenmeyen, zarar veren bir sonuçtur.
3. Bu nedenle boşluğa "olumsuz" yazılır.

Kendini kontrol et: Makinenin bozulması bizim işimize yarar mı? Yaramıyorsa etki olumsuzdur.

Hava direnci hareketi zorlaştırır.

1. Hava direnci, havanın hareket eden cisimlere karşı gösterdiği zorluktur.
2. Hava, cismin hareketini kolaylaştırmaz; tersine yavaşlatır ve güçleştirir.
3. Kutulardan bu anlama uyan "zorlaştıran" seçilir.

Kendini kontrol et: Rüzgâra karşı bisiklet sürerken pedal çevirmek kolaylaşır mı, zorlaşır mı?

Su direnci ilerlemeyi güçleştirir.

1. Su direnci, suyun cisimlerin hareketine karşı gösterdiği zorluktur.
2. Bu direnç gemilerin ilerlemesini güçleştirir.
3. Boşluktaki "daha ... ilerlemesine" kalıbına uyan "zor" kelimesi seçilir.

Kendini kontrol et: Kelimeyi yerleştirince cümle "gemilerin suda daha zor ilerlemesine neden olur" diye düzgün okunuyor mu?

Gemi hava ve su direncinden etkilenir.

1. Gemilerin bir kısmı su içinde, bir kısmı su üstünde, havadadır.
2. Bu yüzden gemiler hem havanın hem de suyun direncinden etkilenir.
3. Cümlede "hava" zaten yazıldığı için boşluğa "su" yazılır.

Kendini kontrol et: Geminin suya batan alt kısmına hangi direnç etki eder?

Kütle kilogram, ağırlık Newton ile ifade edilir.

1. Kütle birimi kilogram (kg) veya gramdır.
2. Ağırlık bir kuvvet olduğu için birimi Newton'dur (N).
3. Birimleri farklı olan bu iki nicelik nedeniyle boşluğa "ağırlık" yazılır.

Kendini kontrol et: Kütle birimi kg, ağırlık birimi N; ikisi gerçekten farklı mı?

Şekil değişimi kâğıda uygulanan kuvvetle olur.

1. Cümle, kâğıdın şeklinin neyle değiştiğini soruyor.
2. Kâğıdı buruşturmak veya katlamak için ona itme ya da çekme uygularız; bu bir kuvvettir.
3. Bu nedenle boşluğa "kuvvet" yazılır.

Kendini kontrol et: Kâğıdı buruştururken ona bir itme veya çekme uyguluyor muyum?

Kuvvet dinamometre ile ölçülür.

1. Cümle, kuvveti ölçen aracın adını istiyor.
2. Kutularda iki ölçme aracı vardır: dinamometre ve eşit kollu terazi.
3. Eşit kollu terazi kütleyi ölçer; kuvveti ölçen araç dinamometredir.

Kendini kontrol et: Seçtiğim aracın ölçüm sonucu Newton ile mi ifade ediliyor?

Basit dinamometre esneyen bir lastikle yapılabilir.

1. Dinamometrenin içinde kuvvet uygulanınca uzayan, kuvvet kalkınca eski hâline dönen esnek bir parça bulunur.
2. Basit bir dinamometrede yay yerine esnek bir malzeme kullanılabilir.
3. Kutulardaki kelimelerden esnek olan "lastik" seçilir.

Kendini kontrol et: Bu malzeme çekince uzayıp bırakınca eski hâline dönüyor mu?

Kuvvet birimi Newton'dur.

1. Dinamometre kuvvet ölçer; bu yüzden sonucun birimi kuvvet birimidir.
2. Kuvvet birimi Newton'dur ve N harfiyle gösterilir.
3. Bu nedenle boşluğa "Newton" yazılır.

Kendini kontrol et: Dinamometrenin üzerindeki ölçek değerlerinin yanında hangi harf yazar?

Kütle eşit kollu terazi ile ölçülür.

1. Cümle, elmanın kütlesinin hangi araçla ölçüldüğünü soruyor.
2. Kütle, eşit kollu terazi ile ölçülür; dinamometre ise ağırlığı ölçer.
3. Bu nedenle boşluğa "eşit kollu terazi" yazılır.

Kendini kontrol et: Cümlede "kütle" mi "ağırlık" mı yazıyor? Kütleyse terazi kullanılır.

Kütle değişmez, her yerde aynıdır.

1. Cümlede ipucu "Dünya'nın her yerinde aynı ölçülür" ifadesidir.
2. Kütle, maddenin miktarıdır ve bulunduğu yere göre değişmez.
3. Ağırlık yere göre değişebilir; bu yüzden boşluğa "kütle" yazılır.

Kendini kontrol et: Bir cismi kutuptan ekvatora götürsem madde miktarı değişir mi?

Ağırlık yere göre değişebilir.

1. Ağırlık, Dünya'nın cisme uyguladığı çekim kuvvetidir.
2. Bu çekim, Dünya'nın her bölgesinde tam olarak aynı değildir.
3. Bu yüzden ağırlık farklı bölgelerde farklı değerde ölçülebilir; boşluğa "farklı" yazılır.

Kendini kontrol et: Önceki cümlede "aynı" ölçülen nicelik kütleydi; ağırlık onunla aynı davranır mı?

Sürtünme harekete zıt yönde etki eder.

1. Sürtünme kuvveti, hareket eden cismi yavaşlatan veya hareketi zorlaştıran bir kuvvettir.
2. Hareketi zorlaştırabilmesi için hareketin tersi yönünde etki etmelidir.
3. Bu nedenle boşluğa "zıt" yazılır.

Kendini kontrol et: Sağa itilen bir kutuya sürtünme hangi yönde etki eder?