Ana sayfa›Kitaplar›Fen Bilimleri 5.Sınıf Ders Kitabı (1.Kitap)›Sayfa 91
Fen Bilimleri 5.Sınıf Ders Kitabı (1.Kitap) — Sayfa 91 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1K cisminin ağırlığı 12 N iken görseldeki dinamometre okumasına göre L'nin ağırlığı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Özdeş dinamometrelerde K'nın yayında bir bölme, L'nin yayında iki bölme görünür. Uzama ağırlıkla orantılı olduğundan L'nin ağırlığı K'nınkinin iki katıdır: 2 × 12 N = 24 N.
9Sürtünmeyi azaltmaya yönelik uygulamalardan ikisi
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Yağ ve tekerlek temas eden yüzeylerdeki sürtünmeyi azaltır; cilalamak da örnektir.
- Sürtünmeyi azaltmak için yüzeyleri kaygan yapan veya sürüklemeyi önleyen uygulamalar aranır.
- Makine parçalarını yağlamak, parçalar arasında kaygan bir tabaka oluşturur.
- Tekerlek takmak, sürüklemeyi yuvarlanmaya çevirerek sürtünmeyi azaltır.
- Bu uygulamalardan ikisi yazılır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Tahta zemini cilalamak (Cilalama yüzeyin pürüzünü azalttığı için geçerlidir.) · Bisiklet zincirini yağlamak (Yağlama temas eden yüzeyler arasındaki sürtünmeyi azalttığı için geçerlidir.)
- Zincir takmak veya kaydırmaz bant yazmak — bunlar sürtünmeyi azaltmaz, artırır.
Kendini kontrol et: Yazdığım uygulamalar cismin daha kolay kaymasını veya hareket etmesini sağlıyor mu?
10Sürtünme kuvvetinin olumlu etkilerinden ikisi
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Sürtünme olmasa yürüyemez, tutunamaz, kibrit yakamazdık.
- Olumlu etki, sürtünmenin işimize yaradığı durumlardır.
- Ayakkabı ile yer arasındaki sürtünme sayesinde kaymadan yürüyebiliriz.
- Fren yapıldığında tekerlek ile yol arasındaki sürtünme aracın durmasını sağlar.
- Bu örneklerden ikisi yazılır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Kâğıda kalemle yazı yazabilmek (Kalem ucu ile kâğıt arasındaki sürtünmeye dayandığı için geçerlidir.) · Kibrit yakabilmek veya eşyaları elde tutabilmek (Sürtünme olmadan yapılamadığı için geçerlidir.)
- Ayakkabının aşınmasını yazmak — aşınma zarar verir; olumsuz etkidir.
Kendini kontrol et: Sürtünme olmasaydı yazdığım iş yapılabilir miydi? Yapılamıyorsa bu olumlu bir etkidir.
QRÖlçme ve Değerlendirme karekodunu okutma yönergesi
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz. Etkinliğin dijital içeriğini (ses, video, çalışma yaprağı) resmî EBA bağlantısından açabilirsiniz:
2Yayların dinamometrede kullanılmasını sağlayan özellikler
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Yay kuvvet uygulanınca uzar, kuvvet kalkınca eski haline döner; uzama kuvvetle doğru orantılıdır.
- Dinamometrenin içinde, kuvvet uygulanınca uzayan bir yay bulunur.
- Yay esnektir: kuvvet uygulanınca uzar, kuvvet kalkınca eski hâline döner; bu sayede tekrar tekrar kullanılır.
- Uygulanan kuvvet arttıkça yay düzenli olarak daha çok uzar; bu da ölçek üzerinden kuvveti okumayı sağlar.
- Yalnız "uzar" demek — yayın eski hâline dönmesi ve uzamanın kuvvetle düzenli artması da gereklidir.
Kendini kontrol et: Yay bırakılınca eski hâline dönmeseydi dinamometre ikinci ölçümde doğru sonuç verir miydi?
32 N'da 1 cm esneyen yayda 4 cm esneme için gereken kuvvet
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Uzama kuvvetle orantılıdır; 1 cm için 2 N ise 4 cm için 4 x 2 = 8 N.
- Verilen: 2 N kuvvet yayı 1 cm esnetiyor. İstenen: 4 cm esneme için gereken kuvvet.
- Yaydaki esneme miktarı uygulanan kuvvetle doğru orantılı artar.
- 4 cm, 1 cm'nin 4 katıdır; bu yüzden kuvvet de 4 katına çıkmalıdır.
- 4 x 2 N = 8 N kuvvet uygulanmalıdır.
- 2 + 4 = 6 N yazmak — esneme ile kuvvet toplanmaz; esneme kaç katına çıkarsa kuvvet de o kadar katına çıkar.
- 4 ÷ 2 = 2 N bulmak — daha çok esneme için daha büyük kuvvet gerekir, küçük değil.
Kendini kontrol et: 8 N'u 2 N'a bölünce 4 çıkıyor mu? Bu, 4 cm esnemeyle uyumlu mu?
4Kütle tanımı ve birimi
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Kütle yere göre değişmez, terazi ile ölçülür.
- Kütle, bir cismin içerdiği madde miktarıdır.
- Kütle cismin bulunduğu yere göre değişmez ve eşit kollu terazi ile ölçülür.
- Kütlenin birimi kilogramdır (kg); küçük kütleler için gram (g) da kullanılır.
- Kütle birimini Newton yazmak — Newton kuvvet ve ağırlık birimidir.
- Kütleyi ağırlıkla aynı sanmak — kütle madde miktarıdır, ağırlık ise çekim kuvvetidir.
Kendini kontrol et: Yazdığım tanım yere göre değişmeyen bir niceliği mi anlatıyor?
5Deniz kenarında 5 g olan cismin dağ zirvesindeki kütlesi
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Kütle bulunulan yere göre değişmez; ağırlık değişir.
- Verilen: cismin deniz kenarındaki kütlesi 5 g. İstenen: dağ zirvesindeki kütlesi.
- Kütle, cismin madde miktarıdır; bulunduğu yer değişince değişmez.
- Yere göre değişen ağırlıktır, kütle değil.
- Bu nedenle cismin dağ zirvesindeki kütlesi yine 5 g olur.
- Zirvede daha küçük bir değer yazmak — yüksekliğe göre değişebilen ağırlıktır; kütle aynı kalır.
Kendini kontrol et: Cisim dağa çıkarılırken ona madde eklendi ya da ondan madde eksildi mi?
6aAğırlığın tanımı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Ağırlık bir kuvvettir, birimi newton (N) dir.
- Ağırlık, Dünya'nın (veya bulunulan gök cisminin) bir cisme uyguladığı çekim kuvvetidir.
- Ağırlık bir kuvvet olduğu için birimi Newton'dur (N).
- Bulunulan yere göre değişebilir; bu yönüyle kütleden ayrılır.
- Ağırlığı madde miktarı olarak tanımlamak — bu kütlenin tanımıdır; ağırlık bir çekim kuvvetidir.
Kendini kontrol et: Tanımımda "çekim kuvveti" ifadesi geçiyor mu?
6bAğırlığı ölçmek için kullanılacak alet
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Ağırlık kuvvet olduğundan dinamometre ile ölçülür.
- Ağırlık bir kuvvettir.
- Kuvvetler dinamometre ile ölçülür.
- Bu nedenle ağırlığı ölçmek için dinamometre kullanılır.
- Eşit kollu terazi yazmak — terazi kütleyi ölçer; ağırlık kuvvet olduğu için dinamometreyle ölçülür.
Kendini kontrol et: Kullanacağım aletin sonucu Newton cinsinden mi?
7Ay'da 60 N olan cismin Dünya'daki ağırlığı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Ay'ın çekim ivmesi Dünya'nın yaklaşık altıda biridir; Dünya'da ağırlık 6 katıdır: 60 x 6 = 360 N.
- Verilen: cismin Ay'daki ağırlığı 60 N. İstenen: Dünya'daki ağırlığı.
- Ay'ın çekim etkisi Dünya'nınkinin yaklaşık altıda biri kadardır.
- Bu yüzden cismin Dünya'daki ağırlığı Ay'dakinin yaklaşık 6 katıdır.
- 60 x 6 = 360 N; cismin Dünya'daki ağırlığı yaklaşık 360 N olur.
- 60 ÷ 6 = 10 N bulmak — Dünya'nın çekimi Ay'dakinden büyüktür; Dünya'daki ağırlık daha büyük olmalıdır.
- 60 N yazmak — aynı kalan kütledir; ağırlık çekim kuvvetine göre değişir.
Kendini kontrol et: 360 N'u 6'ya bölünce Ay'daki 60 N'a ulaşıyor muyum?
8Sürtünme kuvvetinin olumsuz etkilerinden ikisi
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Örneğin ayakkabı tabanı ve lastikler aşınır, makine parçaları ısınır.
- Olumsuz etki, sürtünmenin bize zarar verdiği veya işimizi zorlaştırdığı durumlardır.
- Sürtünme hareketi zorlaştırır ve yavaşlatır; cisimleri hareket ettirmek için daha çok kuvvet gerekir.
- Sürtünen yüzeyler zamanla aşınır ve ısınır; ayakkabı tabanı, araba lastikleri, makine parçaları bu yüzden eskir.
- Bu örneklerden ikisi yazılır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Ayakkabı tabanlarının ve araç lastiklerinin aşınması (Aşınma sürtünmenin zarar veren sonucu olduğu için geçerlidir.) · Makine parçalarının ısınıp bozulması (Sürtünmeden kaynaklanan ısınma ve aşınmayı anlattığı için geçerlidir.)
- Olumlu etki yazmak — yürümeyi veya frenlemeyi sağlaması işe yarar; bunlar olumsuz değil olumlu etkilerdir.
Kendini kontrol et: Yazdığım iki durum da bizim için istenmeyen bir sonuç mu?