Ana sayfa›Kitaplar›Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 105
Fen Bilimleri 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap) — Sayfa 105 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1aBağımlı değişkenin ne olduğunu açıklama
Çözüm Yolu
Bağımsız değişken değiştirildiğinde sonuç olarak etkilenen değişkendir.
- Bir deneyde araştırmacının bir şeyi değiştirdiğini, bunun da başka bir şeyi etkilediğini düşün.
- Değiştirilen şeyin sonucu olarak değişen ve ölçülen ya da gözlenen değişkeni belirle.
- Tanımı yaz: Bağımlı değişken, bağımsız değişkene bağlı olarak değişen, ölçülen veya gözlenen değişkendir.
- Bağımlı ile bağımsız değişkeni karıştırmak — bağımlı değişkeni araştırmacı değiştirmez, o değişikliğin sonucunda kendisi değişir.
Kendini kontrol et: Tanımın, değişkenin deneyin sonucu olarak ölçüldüğünü veya gözlendiğini söylüyor mu?
1bBağımsız değişkenin ne olduğunu açıklama
Çözüm Yolu
Araştırmacı sonucu görmek için yalnız bu değişkeni değiştirir.
- Deneyde araştırmacının bilerek değiştirdiği koşulu düşün.
- Bu koşulun sonuca etkisinin araştırıldığını fark et.
- Tanımı yaz: Bağımsız değişken, etkisi araştırılan ve bilinçli olarak değiştirilen değişkendir.
- Bağımsız değişkeni sonuçta gözlenen şey sanmak — bağımsız değişken deneyden önce araştırmacının değiştirdiği koşuldur.
Kendini kontrol et: Tanımında değişkeni araştırmacının kendisinin değiştirdiği belirtiliyor mu?
1cKontrol edilen değişkenin ne olduğunu açıklama
Çözüm Yolu
Sonucun yalnız bağımsız değişkenden etkilenmesi için diğer koşullar aynı tutulur.
- Bir deneyde sonucun yalnız bir koşuldan etkilenmesi gerektiğini düşün.
- Bunun için diğer koşulların her denemede aynı bırakıldığını fark et.
- Tanımı yaz: Kontrol edilen değişken, deney boyunca sabit tutulan, değiştirilmeyen değişkendir.
- Kontrol edilen değişkeni "kontrol edip değiştirdiğimiz" değişken sanmak — bu değişken değiştirilmez, sabit tutulur.
Kendini kontrol et: Tanımında değişkenin deney boyunca aynı kaldığı söyleniyor mu?
2aUmut'un devre deneyinin bağımsız değişkeni
Çözüm Yolu
Umut iki düzenekte yalnız anahtarı açık/kapalı yaparak değişiklik yapmıştır.
- I. ve II. devre düzeneğini karşılaştır; Umut'un iki düzenek arasında neyi değiştirdiğini bul.
- Elemanlar aynı; II. düzenekte yalnız anahtar kapatılmış, I. düzenekte açık bırakılmış.
- Umut'un bilerek değiştirdiği bu koşul bağımsız değişkendir: anahtarın açık veya kapalı olması.
- Ampulün yanmasını bağımsız değişken yazmak — ampulün yanması sonuçtur; Umut'un değiştirdiği şey anahtarın durumudur.
Kendini kontrol et: Yazdığın değişkeni Umut iki düzenek arasında kendi eliyle mi değiştirdi?
2bUmut'un devre deneyinin bağımlı değişkeni
Çözüm Yolu
Gözlenen sonuç, anahtarın durumuna bağlı olarak ampulün yanıp yanmamasıdır.
- Umut'un iki düzenekte neyi gözlemlediğini metinden oku.
- I. düzenekte ampul ışık vermiyor, II. düzenekte ışık veriyor.
- Anahtarın durumuna bağlı olarak değişen bu sonuç bağımlı değişkendir: ampulün ışık verip vermemesi.
- Bağımlı değişken olarak anahtarı yazmak — anahtar değiştirilen koşuldur; ona bağlı olarak değişen ampulün ışık vermesidir.
Kendini kontrol et: Yazdığın değişken, anahtarın durumu değişince kendiliğinden değişen sonuç mu?
2cUmut'un devre deneyinin kontrol değişkeni
Çözüm Yolu
Her iki düzenekte de aynı elemanlar kullanıldığı için sabit tutulmuştur.
- Soru metninde Umut'un "aynı devre elemanlarını" kullandığı bilgisini bul.
- İki düzenekte de aynı pil, ampul, kablo ve anahtarın kullanıldığını, bunların değiştirilmediğini belirle.
- Sabit tutulan bu koşul kontrol değişkenidir: kullanılan devre elemanları.
- Kontrol değişkeni olarak anahtarın durumunu yazmak — anahtarın durumu değiştirildiği için bağımsız değişkendir, sabit tutulmamıştır.
Kendini kontrol et: Yazdığın şey iki düzenekte de hiç değişmeden aynı mı kalmış?