Fen Bilimleri 5.Sınıf Ders Kitabı (2.Kitap) — Sayfa 45 Cevapları

Işık kaynağından çıkan ışık her yöne ve doğrusal yolla yayılır.

1. Işığın kaynaktan hangi yönlere gittiğini düşün: lamba her yeri aydınlatır, yani ışık her yöne yayılır.
2. Işığın izlediği yolu düşün: ışık düz çizgiler boyunca ilerler.
3. İki bilgiyi birleştir: ışık her yöne doğrusal yolla yayılır.

Kendini kontrol et: Cevabında hem "her yöne" hem de "doğrusal (düz)" bilgisi var mı?

Cisim kaynağa yaklaştıkça ekrana daha çok ışın engellenir, gölge büyür.

1. Mesafe azalınca cismin ışık kaynağına yaklaştığını fark et.
2. Kaynağa yakın cisim daha geniş bir ışık demetini engeller.
3. Engellenen ışık arttığı için ekrandaki gölge boyu büyür.

Kendini kontrol et: Elini fenere yaklaştırdığında duvardaki gölgesi büyüyor mu?

Lamba ışığı her yöne yayıldığı için odanın her yeri aydınlanır.

1. Lambanın odanın yalnız bir köşesini değil, her yerini aydınlattığına dikkat et.
2. Bu, ışığın kaynaktan çıkıp tüm yönlere gittiğini gösterir.
3. Cevap: ışığın her yöne yayılması özelliği.

Kendini kontrol et: Işık tek yöne gitseydi odanın her yeri aydınlanır mıydı?

Işığı çok geçiren saydam, kısmen geçiren yarı saydam, hiç geçirmeyen saydam olmayan madde sınıfıdır.

1. Maddeleri, ışığın ne kadarını geçirdiklerine göre düşün.
2. Işığın büyük kısmını geçirenler saydam, bir kısmını geçirenler yarı saydam maddelerdir.
3. Işığı hiç geçirmeyenler saydam olmayan maddelerdir; böylece üç sınıf elde edilir.

Kendini kontrol et: Cam, buzlu cam ve tahta örneklerini kurduğun üç sınıfa yerleştirebiliyor musun?

Işığın büyük kısmını geçiren maddeler saydamdır.

1. Saydam maddenin ışığın büyük kısmını geçirdiğini ve arkasının net göründüğünü hatırla.
2. Çevrende arkası net görülen maddeleri düşün: pencere camı, şeffaf plastik, temiz su gibi.
3. Bu maddelerden üçünü cevap olarak yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Gözlük camı, hava, şeffaf naylon (Arkasındaki cisimler net görülen, ışığın büyük kısmını geçiren maddeler olduğu sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın her maddenin arkasındaki bir yazıyı net okuyabilir misin?

Işığı hiç geçirmeyen madde saydam olmayan maddedir.

1. Soruda cismin ışığı "hiç" geçirmediğine dikkat et.
2. Üç sınıfı hatırla: saydam, yarı saydam ve saydam olmayan maddeler.
3. Işığı hiç geçirmeyen cisim saydam olmayan maddeler sınıfındadır.

Kendini kontrol et: Bu cismin arkasında tam gölge oluşur mu? Oluşuyorsa saydam olmayan bir maddedir.

Işığın bir kısmını geçirir; arkasındaki cisimler bulanık görünür.

1. Buzlu cam ve yağlı kâğıttan ışığın bir kısmının geçtiğini düşün.
2. Bu maddelerin arkasındaki cisimler net değil, bulanık görünür.
3. Işığın bir kısmını geçiren bu maddeler yarı saydam sınıfında yer alır.

Kendini kontrol et: Buzlu camdan baktığında görüntü net mi, bulanık mı? Bulanıksa cevabın yarı saydam olmalı.

Madde kalınlaştırılır veya yüzeyi kaplanırsa ışık geçirgenliği azalır.

1. Saydamlığı azaltmak, maddeden geçen ışık miktarını azaltmak demektir.
2. Madde kalınlaştırılırsa ışığın geçmesi zorlaşır.
3. Yüzey boyanır, bir şeyle kaplanır ya da buzlandırılırsa da daha az ışık geçer.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Üzerine renkli film ya da kâğıt yapıştırmak (Maddeden geçen ışık miktarını azaltan her yöntem geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Önerdiğin her yöntemden sonra maddeden daha az ışık geçer mi?

Işık doğrusal yayıldığı için engellenen bölgede gölge oluşur.

1. Saydam olmayan bir cismin ışığı geçirmediğini hatırla.
2. Işık doğrusal yayıldığı için cismin arkasına ulaşamaz ve orada karanlık bir bölge kalır.
3. Tanımı yaz: gölge, ışığın saydam olmayan bir cisimle engellenmesiyle arkasında oluşan karanlık bölgedir.

Kendini kontrol et: Tanımında "saydam olmayan cisim", "ışığın engellenmesi" ve "karanlık bölge" fikirleri var mı?

Kaynak veya cisim yer değiştirirse gölge büyüklüğü değişir; cisim büyüdükçe gölge de büyür.

1. Gölge oluşumundaki üç öğeyi düşün: ışık kaynağı, cisim ve ekran.
2. Kaynak ile cisim arasındaki uzaklık değişirse gölgenin büyüklüğü değişir.
3. Cisim ile ekran arasındaki uzaklık da gölgenin büyüklüğünü değiştirir.
4. Son olarak cismin kendi büyüklüğünü ekle: büyük cismin gölgesi de büyüktür.

Kendini kontrol et: Saydığın her etkeni değiştirdiğinde duvardaki gölgenin boyu gerçekten değişiyor mu?