Ana sayfa›Fen Bilimleri 5.Sınıf Ders Kitabı (2.Kitap)›Sayfa 65›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 5. sınıf · Isı ve Sıcaklık
Bilgi notu
Isı ve Sıcaklık
- Sıcaklık, bir maddenin ne kadar sıcak ya da soğuk olduğunu gösteren ölçülebilir değerdir.
- Sıcaklık termometreyle ölçülür; birimi derece Celsius (°C) olarak yazılır.
- Isı bir enerji türüdür; birimi joule (J) ya da kalori (cal) şeklindedir.
- Isı derece ile ifade edilmez: ‘ısı 30 °C’ demek yanlış, ‘sıcaklık 30 °C’ demek doğrudur.
Örnek: Bir termometre sınıfta 20 °C, bahçede 12 °C göstermektedir. Hangi ortam daha sıcaktır ve aradaki sıcaklık farkı kaç °C’dir?
Çözüm: °C sıcaklık birimidir, bu yüzden iki değer karşılaştırılabilir. 20 > 12 olduğundan sınıf daha sıcaktır. Fark: 20 − 12 = 8 °C.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir termometre bir odada 22 °C göstermektedir. Bu değer ısıyı mı yoksa sıcaklığı mı gösterir?
Isı enerjisi hangi birimlerle ifade edilir? İki birim yazınız.
Sıcaklığı ölçmek için kullanılan araca ne ad verilir?
Uygulama
I. Termometre çayın 70 °C olduğunu gösterdi. II. Isıtıcı suya 4200 joule enerji verdi. Bu iki ifadeden hangisinde sıcaklıktan, hangisinde ısıdan söz edilmiştir?
Sabah termometre 8 °C gösteriyordu. Öğleye doğru sıcaklık 17 °C’ye çıktı. Sıcaklık kaç °C artmıştır?
Bir şehirde üç günün öğle sıcaklıkları şöyledir: Pazartesi 12 °C, Salı 15 °C, Çarşamba 9 °C. En sıcak ve en soğuk gün hangileridir?
Düşün
Ayşe, ‘Bir bardak çayın ısısı 70 °C’dir.’ diyor. Mert ise ‘Hayır, çayın sıcaklığı 70 °C’dir.’ diyor. Kim haklıdır? Isı ve sıcaklık kavramlarını ve birimlerini kullanarak gerekçenizi açıklayınız.
Mutfakta bir kap suyun sıcaklığı 20 °C iken ocakta ısıtılınca 65 °C olmuştur. Bu değişimi ölçmek için hangi araç ve birim kullanılır? Sıcaklık kaç °C artmıştır? Ocağın suya verdiği enerji hangi büyüklükle adlandırılır ve hangi birimlerle ifade edilir?
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Sıcaklığı gösterir. | Derece Celsius (°C) sıcaklığın birimidir; ısı ise enerji birimleriyle ifade edilir. | 8 |
| 2 | Joule (J) ve kalori (cal). | Isı bir enerji türü olduğu için enerji birimleriyle verilir. | 8 |
| 3 | Termometre. | Sıcaklık termometreyle ölçülür ve °C cinsinden okunur. | 8 |
| 4 | I. ifadede sıcaklıktan, II. ifadede ısıdan söz edilmiştir. | °C sıcaklık birimidir, termometre sıcaklığı ölçer. Joule ise ısı enerjisinin birimidir. | 12 |
| 5 | 9 °C | 17 − 8 = 9 °C. | 12 |
| 6 | En sıcak gün Salı, en soğuk gün Çarşamba’dır. | En büyük değer 15 °C (Salı), en küçük değer 9 °C (Çarşamba). | 12 |
| 7 | Ölçütler: Mert’in haklı olduğunu belirtme (4 puan); °C’nin sıcaklık birimi olduğunu ve termometreyle ölçüldüğünü yazma (6 puan); ısının bir enerji türü olduğunu ve joule ya da kalori ile ifade edildiğini, °C ile verilmediğini yazma (6 puan); doğru cümleyi kurma, örneğin ‘Çayın sıcaklığı 70 °C’dir.’ (4 puan). | 70 °C termometreyle okunan bir sıcaklık değeridir; ısı ise enerji olup joule ya da kalori ile verilir. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Termometre kullanılır (4 puan); birim derece Celsius (°C) (4 puan); artış 65 − 20 = 45 °C (6 puan); verilen enerjiye ısı denir, birimi joule (J) ya da kalori (cal) (6 puan). | Sıcaklık değişimi 65 − 20 = 45 °C bulunur. Ocaktan suya aktarılan enerji ısıdır ve J ya da cal ile ifade edilir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Isı ile sıcaklığı aynı şey sanıp ‘ısı 30 °C’ gibi cümleler kurmak. · Isının birimini derece Celsius sanmak ve joule ya da kaloriyi unutmak.
Öz kontrol: Yazdığım değerin birimi °C ise sıcaklıktan mı yoksa ısıdan mı söz ediyorum?