Ana sayfa›Matematik 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 65›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Matematik 5. sınıf · Araştırma Sorusu ve Kategorik Veri
Bilgi notu
Araştırma Sorusu ve Kategorik Veri
- Araştırma sorusu bir gruba yöneliktir ve cevapları kişiden kişiye değişebilir.
- Cevabı tek ve kesin olan, bir kaynağa bakılarak bulunan soru araştırma sorusu olmaz.
- Kategorik veri sayı değil kategori belirtir; örneğin sevilen renk, meyve ya da spor dalı.
- Toplanan veriler tabloya veya grafiğe düzenlenir ve her kategoride kaç kişi olduğu sayılarak yorumlanır.
Örnek: “Okulumuzun adı nedir?” ve “Okulumuzdaki öğrencilerin en sevdiği içecek nedir?” sorularından hangisi araştırma sorusudur?
Çözüm: Okulun adı tek ve kesin bir bilgidir, bakılarak bulunur; araştırma sorusu değildir. Öğrencilerin en sevdiği içecek ise gruba yöneliktir, cevaplar değişir ve anketle toplanıp sayılabilir; bu soru araştırma sorusudur.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
“Öğrencilerin en sevdiği film türü” verisinin neden kategorik veri olduğunu bir cümleyle açıkla.
Bir sınıfta evcil hayvan tercihi soruldu: 9 öğrenci kedi, 7 öğrenci köpek, 4 öğrenci kuş, 5 öğrenci balık dedi. Bu sınıfta kaç öğrenci vardır?
Bir sınıfta evcil hayvan tercihi soruldu: 9 öğrenci kedi, 7 öğrenci köpek, 4 öğrenci kuş, 5 öğrenci balık dedi. En çok tercih edilen hayvan hangisidir ve kaç öğrenci onu seçmiştir?
Uygulama
“Okulumuzun müdürünün adı nedir?” sorusu neden araştırma sorusu değildir? Gerekçeni yaz.
5/C sınıfındaki öğrencilerin hafta sonu en çok yaptığı etkinliği öğrenmek isteyen bir öğrenci için gruba yönelik bir araştırma sorusu yaz ve toplanacak verinin türünü (kategorik/sayısal) belirt.
Bir sınıfta öğrencilere en sevdikleri mevsim soruldu: İlkbahar 6, Yaz 12, Sonbahar 4, Kış 8 öğrenci. Yaz diyen öğrenci sayısı sonbahar diyenlerin kaç katıdır? İşlemi yaz.
Düşün
Ali, “Arkadaşım Deniz'in en sevdiği renk nedir?” sorusunu araştırma sorusu olarak kullanmak istiyor. Bu soruyu araştırma sorusu olacak biçimde değiştir; yeni soruyu yaz ve neden araştırma sorusu olduğunu açıkla.
“Okulumuzdaki öğrencilerin okula geliş şekli nedir?” sorusunun araştırma sorusu olduğunu, “Okulumuzun bahçesinde kaç ağaç var?” sorusunun ise olmadığını gerekçeleriyle açıkla.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Cevaplar sayı değildir; komedi, macera gibi kategorilere ayrılır. | Kategorik veri sayısal değil, gruplara/kategorilere ayrılan veridir. | 8 |
| 2 | 25 öğrenci | 9 + 7 + 4 + 5 = 25. | 8 |
| 3 | Kedi; 9 öğrenci. | Sayılar karşılaştırıldığında en büyük değer 9'dur ve kedi kategorisine aittir. | 8 |
| 4 | Cevabı tek ve kesindir; tek bir kişiye sorularak ya da bir kaynaktan bakılarak öğrenilir, veri toplamaya ve cevapların değişmesine gerek yoktur. | Araştırma sorusu bir gruba yönelik olmalı ve cevapları değişebilmelidir; bu soruda bu ölçütler sağlanmıyor. | 12 |
| 5 | Örnek cevap: “5/C sınıfındaki öğrencilerin hafta sonu en çok yaptığı etkinlik nedir?” Veri kategoriktir (örneğin spor, kitap okuma, oyun). Tam puan ölçütleri: (1) Soru gruba (5/C sınıfına) yönelik (4 p); (2) Cevapların kişiden kişiye değişebileceği bir soru (4 p); (3) Verinin kategorik olduğunu belirtme (4 p). | Etkinlik adları sayı değil kategoridir; soru gruba yönelik olduğu için veri toplanıp sayılabilir. | 12 |
| 6 | 3 katı | 12 ÷ 4 = 3. | 12 |
| 7 | Örnek cevap: “Sınıfımızdaki öğrencilerin en sevdiği renk nedir?” Tam puan ölçütleri: (1) Soruyu bir gruba yönelik hâle getirme (8 p); (2) Cevapların kişiden kişiye değişeceğini belirtme (6 p); (3) Cevapların toplanıp tabloya/grafiğe dönüştürülebileceğini belirtme (6 p). | Tek kişiye yönelik soru araştırma sorusu olmaz; gruba yönelince cevaplar değişir ve veri toplanabilir. | 20 |
| 8 | Tam puan ölçütleri: (1) Geliş şekli sorusunun gruba yönelik olduğunu ve cevapların değiştiğini (yürüyerek, servisle, vb.) belirtme (8 p); (2) Ağaç sayısı sorusunun cevabının tek ve kesin olduğunu, sayılarak bulunacağını ve veri toplamayı gerektirmediğini belirtme (8 p); (3) Geliş şeklinin kategorik veri olduğunu belirtme (4 p). | Araştırma sorusunda cevaplar kişiden kişiye değişir ve veri toplanır; tek cevaplı sorularda bu gerekmez. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Kişiden kişiye değişmeyen, tek cevaplı bir soruyu araştırma sorusu sanmak. · Bir kişiye yönelik soruyu, grup hakkında bilgi verecekmiş gibi araştırma sorusu saymak.
Öz kontrol: Yazdığım soru bir gruba yönelik mi ve cevapları kişiden kişiye değişebilir mi?