Ana sayfa›Matematik 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 84›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Matematik 5. sınıf · Kategorik Veri ve Nokta Grafiği
Bilgi notu
Kategorik Veri ve Nokta Grafiği
- Kategorik veri, sayı yerine renk, meyve, ders gibi grup adlarıyla belirtilen veridir.
- Nokta grafiğinde kategoriler yatay eksene yazılır ve her veri (kişi) bir nokta ile gösterilir.
- Bir kategorideki nokta sayısı o kategorinin sıklığıdır; tüm noktaların toplamı veri sayısına eşit olmalıdır.
- En çok nokta bulunan kategori en çok tercih edilendir; noktaların dağılışı veriye dayalı karar vermeye yardım eder.
Örnek: 12 öğrenciye en sevdiği renk soruldu: mavi 5, kırmızı 4, sarı 3 kişi. Nokta grafiğinde her kategori için kaç nokta çizilir? En çok tercih edilen renk hangisidir?
Çözüm: Mavi için 5, kırmızı için 4, sarı için 3 nokta çizilir. Kontrol: 5 + 4 + 3 = 12 nokta, öğrenci sayısına eşittir. En çok nokta maviye aittir; en çok tercih edilen renk mavidir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir sınıftaki 20 öğrenciye en sevdikleri meyve soruldu: elma 6, muz 5, çilek 4, karpuz 5 kişi. Hangi meyve en çok tercih edilmiştir?
Aynı verilerde (elma 6, muz 5, çilek 4, karpuz 5) muz veya karpuz seçen öğrenci sayısı kaçtır?
Öğrencilere ‘Hangi mevsimi seversin?’ diye sorulup cevaplar (ilkbahar, yaz, sonbahar, kış) toplandı. Bu veri kategorik midir? Neden?
Uygulama
18 öğrenciye hafta sonu yapmak istedikleri etkinlik soruldu: sinema 5, park 7, kitap okuma 3, müze 3 kişi. Nokta grafiğinde park kategorisi için kaç nokta çizilir ve grafikte toplam kaç nokta olur?
Bir sınıfta tercih edilen sporlar şöyledir: yüzme 4, basketbol 9, voleybol 6, tenis 1 kişi. Sınıf mevcudu kaçtır? Basketbolu seçenlerin sayısı, yüzme ve tenisi seçenlerin toplamından kaç fazladır?
Bir haftada okunan kitap sayısı şöyledir. 5/A: hiç okumayan 3, 1 kitap okuyan 8, 2 kitap okuyan 9, 3 ve daha fazla okuyan 5 kişi. 5/B: hiç okumayan 6, 1 kitap okuyan 10, 2 kitap okuyan 4, 3 ve daha fazla okuyan 2 kişi. Hangi sınıfta en az 2 kitap okuyan öğrenci sayısı daha fazladır? Her sınıf için sayıyı yazınız.
Düşün
Bir okul kantininde bir haftada satılan sandviçler şöyledir: peynirli 24, kaşarlı 31, tavuklu 17, sebzeli 8. Kantin sorumlusu gelecek hafta bir türden daha fazla hazırlayacaktır. Veriye dayanarak hangi türü önerirsiniz? Gerekçenizi sayılarla yazınız.
Bir markette iki gün boyunca satılan ekmekler şöyledir. 1. gün: beyaz 20, tam buğday 5, çavdar 5. 2. gün: beyaz 10, tam buğday 10, çavdar 10. Hangi günün verisi daha dengeli dağılmıştır? Nedenini açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Elma | En büyük sayı 6’dır ve elmaya aittir. Kontrol: 6 + 5 + 4 + 5 = 20. | 8 |
| 2 | 10 öğrenci | ‘Veya’ dendiği için iki grup birleştirilir: 5 + 5 = 10. | 8 |
| 3 | Evet, kategoriktir; cevaplar sayı değil grup adlarıdır. | Kategorik veri, grup adlarıyla belirtilen veridir; mevsim adları birer kategoridir. | 8 |
| 4 | Park için 7 nokta; toplam 18 nokta. | Her kişi bir noktadır. Toplam: 5 + 7 + 3 + 3 = 18. | 12 |
| 5 | Sınıf mevcudu 20; basketbolu seçenler 4 kişi fazladır. | Mevcut: 4 + 9 + 6 + 1 = 20. Yüzme ve tenis: 4 + 1 = 5; 9 − 5 = 4. | 12 |
| 6 | 5/A’da 14 kişi, 5/B’de 6 kişi; 5/A’da daha fazladır. | 5/A: 9 + 5 = 14. 5/B: 4 + 2 = 6. 14 > 6. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Kaşarlı sandviçi önerme (8 puan); gerekçede 31’in diğer sayılardan büyük olduğunu, örneğin peynirliden 7 fazla olduğunu belirtme (8 puan); kararın satış verisine dayandığını ifade etme (4 puan). | En büyük değer 31’dir. İkinci en çok satılan peynirli 24 olduğundan 31 − 24 = 7 fark vardır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: 2. günü seçme (6 puan); 2. günde her türün sayısının eşit (10’ar) olduğunu belirtme (8 puan); 1. günde beyaz ekmeğin yoğunlaştığını, diğerlerinin az olduğunu belirtme (6 puan). | Her iki günde toplam 30 ekmek satılmıştır. 2. günde 10, 10, 10 eşit dağılım vardır; 1. günde 20, 5, 5 olduğundan beyaz ekmekte yığılma vardır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: ‘Veya’ ile istenen iki kategoriyi toplamak yerine yalnız birini almak. · Nokta sayılarını toplayıp toplam veri sayısıyla karşılaştırarak kontrol etmeyi unutmak.
Öz kontrol: Grafikteki toplam nokta sayısı, veriyi verenlerin sayısına eşit mi?