Ana sayfa›Fen Bilimleri 7. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 82›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 7. sınıf · Fiziksel Anlamda İş
Bilgi notu
Fiziksel Anlamda İş
- Fiziksel anlamda iş için cisme kuvvet uygulanmalı ve cisim kuvvet doğrultusunda yer değiştirmelidir.
- İş, kuvvet ile yolun çarpımıdır: W = F · d. Kuvvet newton (N), yol metre (m) alınırsa iş joule (J) olur.
- Kuvvet hareket yönüne dik ise veya cisim yer değiştirmiyorsa iş yapılmaz (W = 0).
- Kuvvet ya da yol arttıkça yapılan iş artar.
- Bir cisim yukarı kaldırılırken yapılan iş yaklaşık olarak ağırlık × yükseklik'tir.
Örnek: 20 N'luk kuvvetle bir sandık, kuvvetin yönünde 6 m çekiliyor. Yapılan iş kaç J'dür?
Çözüm: W = F · d = 20 × 6 = 120 J.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
10 N'luk bir kuvvet bir cismi kuvvetin yönünde 3 m hareket ettiriyor. Yapılan iş kaç J'dür?
Bir kişi sabit duran duvarı tüm gücüyle itiyor ve duvar hiç yer değiştirmiyor. Kişinin duvara yaptığı iş kaç J'dür?
Kuvvet 2 katına çıkarılıp yol aynı bırakılırsa yapılan iş kaç katına çıkar?
Uygulama
Bir öğrenci ağırlığı 40 N olan çantayı yerden 1,5 m yüksekliğindeki rafa kaldırıyor. Öğrencinin çantaya yaptığı iş kaç J'dür?
Sabit bir kuvvetle çekilen bir kızak 8 m götürülürken 200 J iş yapılıyor. Çekme kuvveti kaç N'dur?
Murat, market arabasını yatay yolda 15 N'luk kuvvetle 12 m itiyor; Sevgi aynı arabayı 20 N'luk kuvvetle 8 m itiyor. Kim daha çok iş yapmıştır ve iki iş arasındaki fark kaç J'dür?
Düşün
Bir öğrenci sırtında çantasıyla 30 dakika boyunca otobüs durağında hiç yer değiştirmeden ayakta bekliyor. Öğrencinin çantayı taşırken fiziksel anlamda iş yapıp yapmadığını gerekçeyle açıklayınız.
Elif, ağırlığı 30 N olan çantayı önce yerden 2 m yüksekliğe kaldırıyor. Ardından çantayı aynı yükseklikte tutarak yatay yolda 10 m yürüyor. Çantaya yaptığı toplam iş kaç J'dür? Her aşamayı gerekçelendirerek açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | 30 J | W = F · d = 10 × 3 = 30 J. | 8 |
| 2 | 0 J | Yer değiştirme sıfır olduğundan W = F · 0 = 0 olur. | 8 |
| 3 | 2 katına | W = F · d bağıntısında d sabitken F iki katına çıkınca W de iki katına çıkar. | 8 |
| 4 | 60 J | W = ağırlık × yükseklik = 40 × 1,5 = 60 J. | 12 |
| 5 | 25 N | W = F · d olduğundan F = W ÷ d = 200 ÷ 8 = 25 N. | 12 |
| 6 | Murat daha çok iş yapmıştır; fark 20 J'dür. | Murat: 15 × 12 = 180 J; Sevgi: 20 × 8 = 160 J; 180 − 160 = 20 J. | 12 |
| 7 | Ölçütler (toplam 20 puan): Fiziksel anlamda iş yapılmadığını belirtme (5 puan); çantanın (öğrencinin) yer değiştirmediğini belirtme (8 puan); iş için kuvvet doğrultusunda yer değiştirme gerektiğini ve W = F · d bağıntısında d = 0 olduğundan W = 0 olduğunu yazma (7 puan). | Yer değiştirme olmadığı için W = F · 0 = 0'dır; kuvvet uygulamak tek başına iş yapmak anlamına gelmez. | 20 |
| 8 | Ölçütler (toplam 20 puan): Kaldırma aşamasında W = 30 × 2 = 60 J işlemini ve sonucunu yazma (7 puan); yürüme aşamasında çantayı tutan kuvvetin yukarı yönlü, yer değiştirmenin yatay olduğunu (kuvvetin yer değiştirmeye dik olduğunu) belirterek bu aşamada işin 0 olduğunu açıklama (8 puan); toplam işin 60 + 0 = 60 J olduğunu yazma (5 puan). | Kaldırırken kuvvet ve yer değiştirme aynı yöndedir (30 × 2 = 60 J); yatay yürürken kuvvet yer değiştirmeye diktir, iş 0'dır; toplam 60 J'dür. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Yer değiştirme olmadığı hâlde kuvvet uyguladıkları için iş yapıldığını sanırlar. · Kuvvet hareket yönüne dik olduğunda da iş yapıldığını düşünürler.
Öz kontrol: Cisim, kuvvetin yönünde yer değiştirdi mi?