Ana sayfa›Fen Bilimleri 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 90›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Fen Bilimleri 7. sınıf · Karışımların Ayrılması
Bilgi notu
Karışımların Ayrılması
- Karışımlar, bileşenlerin farklı fiziksel özelliklerinden yararlanılarak ayrılır.
- Tanecik boyutu farkı: eleme (katı-katı), süzme (çözünmeyen katı-sıvı).
- Manyetik özellik: mıknatıs demir gibi maddeleri çeker.
- Yoğunluk farkı: ayırma hunisi (birbirine karışmayan sıvılar), yüzdürme.
- Kaynama noktası farkı: buharlaştırma (tuzlu sudan tuz), damıtma (karışabilen sıvılar).
Örnek: Un ve bulgur karışımı nasıl ayrılır?
Çözüm: Bulgur tanecikleri una göre iri olduğundan karışım uygun gözenekli bir elekten geçirilir. Un geçer, bulgur elekte kalır. Yöntem eleme, özellik tanecik boyutudur.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Tuzlu sudan tuzu elde etmek için hangi ayırma yöntemi kullanılır?
Birbirine karışmayan zeytinyağı ve su karışımı hangi araçla ayrılır?
Demir çivi parçaları ile talaş karışımını ayırmak için maddelerin hangi özelliğinden yararlanılır?
Uygulama
Çamurlu su kısmen nasıl temizlenir? Kullanılacak yöntemi, aracı ve yararlanılan özelliği yaz.
Alkol ile su birbirine karışabilen iki sıvıdır. Bu karışımı ayırmak için hangi yöntem kullanılır ve bu yöntem hangi özellik farkına dayanır?
Kum, tuz ve demir tozu içeren kuru bir karışımı ayırmak için hangi işlemleri hangi sırayla yaparsın? Yöntemleri sırala.
Düşün
Ali odun talaşı ile kum karışımını suya döküyor. Talaş yüzüyor, kum dibe çöküyor. Bu yöntem hangi özellik farkına dayanır? Talaşı ve kumu karışımdan nasıl ayırırsın?
Deniz suyundan içme suyu elde etmek isteyen bir mühendis buharlaştırma ve damıtma yöntemlerinden hangisini seçmelidir? Gerekçesini yaz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Buharlaştırma. | Su buharlaşır, tuz kapta kalır; yöntem kaynama noktası farkına dayanır. | 8 |
| 2 | Ayırma hunisiyle. | Yağ ve su yoğunluk farkından dolayı ayrı tabaka oluşturur; alt tabaka huniden alınır. | 8 |
| 3 | Manyetik özelliğinden (mıknatıs demiri çeker). | Demir mıknatıs tarafından çekilir, talaş çekilmez. | 8 |
| 4 | Süzme yöntemi; süzgeç kâğıdı (huni) kullanılır; tanecik boyutu farkından yararlanılır. | Çamur tanecikleri iridir, süzgeçte kalır; su geçer. | 12 |
| 5 | Damıtma yöntemi; kaynama noktası farkına dayanır. | Alkol sudan daha düşük sıcaklıkta kaynar, önce buharlaşır ve yoğuşturularak ayrı toplanır. | 12 |
| 6 | Ölçütler (12 puan): Önce mıknatısla demir tozu ayrılır (3 p). Kalan kum-tuz karışımı suya konup karıştırılır (3 p). Karışım süzülür; kum süzgeçte kalır (3 p). Süzüntü buharlaştırılır; tuz kalır (3 p). | Önce manyetik özellik, sonra çözünürlük ve tanecik boyutu, en son buharlaştırma kullanılır. | 12 |
| 7 | Ölçütler (20 puan): Yoğunluk farkına dayanır (6 p). Talaş suyun yoğunluğundan küçük olduğu için yüzer, kum büyük olduğu için batar (5 p). Yüzeydeki talaş kepçe ya da süzgeçle alınır (4 p). Kalan karışım süzülerek kum sudan ayrılır (5 p). | Yoğunluk farkıyla önce talaş ayrılır, sonra süzmeyle kum sudan ayrılır. | 20 |
| 8 | Ölçütler (20 puan): Damıtmayı seçer (6 p). Buharlaştırmada su havaya karışıp kaybolur, geriye yalnız tuz kalır (7 p). Damıtmada su buharı soğutulup yoğuşturularak toplanır ve saf su elde edilir (7 p). | Amaç suyu elde etmektir; damıtmada buharlaşan su yoğuşturularak toplandığı için içilebilir su kazanılır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Ayırma yöntemini karışımın özelliğine bakmadan seçmek (örneğin her karışım için süzme demek). · Buharlaştırma ile damıtmayı karıştırmak.
Öz kontrol: Bu karışımdaki maddelerin hangi özellikleri birbirinden farklı?