Kitavuz

Hızlı Sayfa Bul

Ana sayfa›Kitaplar›Türkçe 7. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 158

Sayfa 158 7 Çözümlü Madde

Türkçe 7. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap) — Sayfa 158 Cevapları

← Sayfa 157Tüm SayfalarSayfa 159 →
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok

Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?

Tüm cevaplar ve mevcut çözüm rehberleri ücretsiz. Önce dene; sonra ilk adımı, cevabı ve çözüm yolunu aç.

1Sayfa 158, 2. Etkinlik 1. soru: Karacaoğlan'ın 'Öğüt' şiirinin ilk iki dörtlüğünde dil ve konuşma ile ilgili hangi öğütleri verdiğini sözlü olarak cevaplama.

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Karacaoğlan ilk iki dörtlükte; bir kimsenin başına gelen sıkıntıyı veya sırrı yabancılara (yâd ellere) açmamayı («Yiğidin başına bir hâl gelirse / Onu yâdellere açıcı olma»), topluluk içinde (mecliste) anlayışlı olup söylenen sözü dikkatle dinlemeyi («Mecliste ârif ol, kelâmı dinle») ve çok konuşmak yerine ölçülü konuşmayı, başkaları iki söylerse bir söylemeyi («El iki söylerse sen birin söyle») öğütlemektedir.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Şiirin 1. ve 2. dörtlüklerinde iletişimde sır saklama, etkin dinleme, az ve öz konuşma ile gönül kırmama ilkeleri vurgulanmaktadır.

  1. Şiirin ilk iki dörtlüğünü, yani ilk sekiz mısrayı yeniden oku.
  2. Konuşma, söz ve dinlemeyle ilgili mısraları seç: 'yâdellere açıcı olma', 'kelâmı dinle', 'birin söyle'.
  3. Her mısradaki öğüdü kendi cümlenle açıkla: sırrı yabancıya açmamak, sözü dikkatle dinlemek, az ve öz konuşmak.
  4. Öğütleri ilgili mısralarla eşleştirerek sözlü cevabını düzenle.
Sık yapılan hatalar
  • Üçüncü ve sonraki dörtlüklerden öğüt seçmek — soru yalnızca ilk iki dörtlüğü soruyor.
  • 'El iki söylerse sen birin söyle' mısrasını sayılarla ilgili sanmak — burada az ve ölçülü konuşma öğütleniyor.

Kendini kontrol et: Söylediğim her öğüt ilk sekiz mısradan birine dayanıyor ve dil ya da konuşmayla mı ilgili?

2Sayfa 158, 2. Etkinlik 2. soru: Karacaoğlan'ın şiirinin hangi mısralarında 'kalp kırmama, insanları incitmeme' konusunda öğütler verdiğini ve bu konuda neler söylediğini açıklama.

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Şair; «Hatırdan, gönülden geçici olma», «Hatıra dokunup yıkıcı olma», «Dokunur hatıra kendini bilmez» ve «Darılıp da başa kakıcı olma» mısralarında kalp kırmama ve insanları incitmeme öğüdü vermiştir. Bu dizelerde insanların gönlünü yıkmamayı, kendini bilmez kişilerin kalp kırdığını ve yapılan bir iyiliği sonradan darılıp başa kakarak insanları üzmemeyi vurgulamıştır.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Karacaoğlan 'hatır' ve 'gönül' kavramları üzerinden insan onurunu korumanın ve iyiliği başa kakmamanın sağlıklı iletişimin temeli olduğunu belirtir.

  1. Şiirde 'hatır' ve 'gönül' kelimelerinin geçtiği mısraları bul.
  2. 'Hatırdan, gönülden geçici olma', 'Hatıra dokunup yıkıcı olma', 'Dokunur hatıra kendini bilmez' mısralarını işaretle.
  3. İyiliği başa kakmanın da insanı incittiğini düşünerek 'Darılıp da başa kakıcı olma' mısrasını ekle.
  4. Bu mısralarda şairin gönül yıkmamayı ve yapılan iyiliği yüze vurmamayı öğütlediğini açıkla.
Sık yapılan hatalar
  • 'Hatır' kelimesini yalnızca hatırlamak anlamında düşünmek — burada gönül, kişinin duyguları ve saygınlığı anlamındadır.
  • Mısraları sıralayıp şairin ne söylediğini açıklamamak — sorunun ikinci bölümü öğüdün içeriğini de istiyor.

Kendini kontrol et: Seçtiğim her mısrada birinin kalbini kırmak ya da onu incitmekle ilgili bir uyarı var mı?

3Sayfa 158, 2. Etkinlik 3. soru: 'Sen iyilik eyle, o zâyi olmaz' dizesinden ne anlaşıldığını yaşamdan örnekler vererek açıklama.

Örnek Cevap (Ücretsiz)
«Sen iyilik eyle, o zâyi olmaz» dizesiyle yapılan hiçbir iyiliğin boşa gitmeyeceği (kaybolmayacağı), iyilik yapan insanın er ya da geç bunun güzel karşılığını göreceği anlatılmaktadır. Örneğin zor zamanında bir arkadaşımıza derslerinde veya bir sıkıntısında destek olduğumuzda, hem aramızdaki dostluk güçlenir hem de biz yardıma ihtiyaç duyduğumuzda çevremizde bize destek olacak insanlar buluruz.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

'Zâyi olmak' kaybolmak, boşa gitmek demektir; şair karşılık beklemeden yapılan her iyiliğin toplumda ve insan kalbinde değer bulacağını vurgular.

  1. Dizedeki 'zâyi olmak' ifadesinin kaybolmak, boşa gitmek anlamına geldiğini belirle.
  2. Dizenin, yapılan iyiliğin boşa gitmeyeceği ve bir gün karşılığının görüleceği anlamını taşıdığını açıkla.
  3. Kendi yaşamından birine yardım ettiğin bir olayı hatırla.
  4. Bu olayın sonradan sana veya çevrene nasıl olumlu döndüğünü anlatarak örneğini dizeyle ilişkilendir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bir yaşlının alışveriş torbalarını taşımaya yardım etmek ve bunun mahallede güven ile dostluk oluşturması örneği (Örnek, iyiliğin kaybolmadığını ve olumlu bir karşılık bulduğunu gösterdiği sürece geçerlidir.)

Sık yapılan hatalar
  • 'Zâyi'yi 'zayıf' kelimesiyle karıştırmak — zâyi olmak kaybolmak, boşa gitmek demektir.
  • Örneği dizeyle ilişkilendirmeden anlatmak — örnekte iyiliğin boşa gitmediği açıkça gösterilmeli.

Kendini kontrol et: Verdiğim örnekte yapılan iyiliğin boşa gitmediği, bir şekilde karşılık bulduğu görülüyor mu?

4Sayfa 158, 2. Etkinlik 4. soru: Şairin alçak gönüllülükle ilgili öğüdünün hangi mısralarda geçtiğini ve kibirli olmanın başkalarıyla iletişimi nasıl etkilediğini açıklama.

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Şairin alçak gönüllülükle ilgili öğüdü 4. dörtlükteki «Alçaklarda otur, gözet kendini / Katı yükseklerden uçucu olma» mısralarında geçmektedir. Kibirli olmak ve kendini başkalarından üstün görmek insanları bizden uzaklaştırır, aradaki sevgi ve güveni zedeler ve sağlıklı iletişim kurulmasını engeller.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

'Alçaklarda oturmak' tevazu sahibi (alçak gönüllü) olmayı, 'katı yükseklerden uçmak' ise kibirlenmeyi ve büyüklenmeyi temsil eden mecazlı söyleyişlerdir.

  1. Şiirde alçak ve yüksek yerlerden söz eden mısraları ara.
  2. Dördüncü dörtlükteki 'Alçaklarda otur, gözet kendini / Katı yükseklerden uçucu olma' mısralarını bul.
  3. 'Alçaklarda oturmak'ın tevazuyu, 'yükseklerden uçmak'ın kibri anlattığını belirle.
  4. Kibrin insanları uzaklaştırdığını, güveni zedelediğini ve iletişimi bozduğunu kendi cümlelerinle açıkla.
Sık yapılan hatalar
  • Mısraları gerçek anlamda alçak yer ve yükseklik olarak yorumlamak — burada tevazu ve kibir mecaz yoluyla anlatılıyor.
  • Yalnızca mısraları söyleyip sorunun ikinci bölümünü atlamak — kibrin iletişime etkisi de açıklanmalı.

Kendini kontrol et: Bulduğum mısralar alçak gönüllülük öğüdü veriyor mu ve kibrin iletişime en az bir zararını söyledim mi?

5Sayfa 158, 2. Etkinlik 5. soru: Şiirin son iki mısrasında ('Seni bir mecliste hacil düşürür / Kötülerle konup göçücü olma') şairin ne tavsiye ettiğini ve bu tavsiyeyle yakın anlamlı atasözlerinden örnekler verme.

Birden Fazla Geçerli Cevap (Ücretsiz)
Şiirin son iki mısrasında («Seni bir mecliste hacil düşürür / Kötülerle konup göçücü olma») şair, insanı toplum içinde utandırıp mahcup (hacil) duruma düşürecek kötü niyetli kişilerle arkadaşlık etmemeyi ve onlarla bir arada bulunmamayı tavsiye etmektedir. Yakın anlamlı atasözlerimiz: «Üzüm üzüme baka baka kararır.», «Körle yatan şaşı kalkar.», «Kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan.», «Bana arkadaşını söyle, sana kim olduğunu söyleyeyim.»
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

'Kötülerle konup göçmek' kötü huylu kimselerle dostluk edip birlikte vakit geçirmek demektir; bu durum insanı toplum önünde mahcup (hacil) düşürür.

  1. Son iki mısrayı oku: 'Seni bir mecliste hacil düşürür / Kötülerle konup göçücü olma'.
  2. Dipnottan ve sözlükten 'hacil' kelimesinin anlamını kontrol et.
  3. 'Kötülerle konup göçmek'in kötü insanlarla arkadaşlık etmek olduğunu belirle.
  4. Şairin, insanı toplum içinde zor duruma düşürecek kişilerden uzak durmayı tavsiye ettiğini açıkla.
  5. Arkadaşın insanı etkilediğini anlatan atasözlerini, örneğin 'Üzüm üzüme baka baka kararır.' sözünü, örnek olarak ver.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Körle yatan şaşı kalkar. (Kötü arkadaşın insana olumsuz etkisini anlattığı için yakın anlamlı atasözü olarak geçerlidir.) · Kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan. (Birlikte olunan kişinin huyunun insana geçtiğini anlattığı için geçerlidir.)

Sık yapılan hatalar
  • Kötü arkadaş yerine sadece kötülük yapmamayı anlatan atasözü vermek — atasözü arkadaşın insana etkisini anlatmalı.
  • Deyimi atasözü sanmak — atasözü kalıplaşmış, öğüt veren tam bir yargı cümlesidir.

Kendini kontrol et: Verdiğim atasözü, insanın birlikte vakit geçirdiği kişilerden etkilendiği düşüncesini anlatıyor mu?

AAşağıda bazı değerler verilmiştir. Bu değerlerden okuduğunuz şiirde işlenenleri işaretleyiniz. (vatanseverlik, konukseverlik, vefa, iyilik, çalışkanlık, alçak gönüllülük)

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
İşaretlenmesi gereken değerler: **vefa**, **iyilik**, **alçak gönüllülük**.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Şiirde yapılan iyiliği unutmama (vefa), herkese iyilik yapma (iyilik) ve yaptığı iyiliği başa kakmayıp böbürlenmeme (alçak gönüllülük) değerleri doğrudan işlenmiştir.

Bİşaretlediğiniz değerlerin şiirin hangi dizelerinde geçtiğini aşağıya yazınız.

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
• **İyilik**: «Elinden geldikçe iyiliğ eyle» (2. dörtlük) ve «Sen iyilik eyle, o zâyi olmaz» (3. dörtlük) • **Vefa**: «Hatırdan, gönülden geçici olma» (1. dörtlük) ve «Darılıp da başa kakıcı olma» (3. dörtlük) • **Alçak gönüllülük**: «Alçaklarda otur, gözet kendini / Katı yükseklerden uçucu olma» (4. dörtlük)
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

A bölümünde işaretlenen vefa, iyilik ve alçak gönüllülük değerlerinin her biri şiirdeki ilgili dizelerle doğrudan eşleştirilir.