Ana sayfa›Türkçe 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 103›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 7. sınıf · Söz Sanatları ve Şiirde Ahenk
Bilgi notu
Söz Sanatları ve Şiirde Ahenk
- Benzetme (teşbih): İki varlık arasında ortak bir özellik yönünden ilişki kurulur; “gibi, kadar” edatları sık kullanılır.
- Kişileştirme (teşhis): İnsan olmayan varlıklara insana ait özellik ve davranışlar verilir.
- Abartma (mübalağa): Bir durum olduğundan çok büyük ya da küçük gösterilir.
- Şiirde ahenk; uyak (dize sonu ses benzerliği), ölçü (hece sayısı) ve tekrarlarla sağlanır.
Örnek: “Yağmur, camlara usulca vurup gülümsedi.” dizesindeki söz sanatı nedir?
Çözüm: Gülümsemek insana ait bir davranıştır. Yağmura insan özelliği verildiği için söz sanatı kişileştirmedir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
“Çocuk, bir kuş gibi hafifti.” cümlesindeki söz sanatının adını yaz.
“Ağaçlar rüzgârla fısıldaşıyordu.” ifadesindeki söz sanatının adını yaz.
“Bin kere söyledim, anlamadı.” ifadesindeki söz sanatının adını yaz.
Uygulama
“Kar, bütün şehri beyaz bir örtü gibi sardı.” dizesinde neyin neye benzetildiğini yaz.
“Yıldızlar gecenin gözleri gibi” dizesinin hece sayısını yaz ve dizede kullanılan söz sanatının adını belirt.
“Sevinçten dünyalar benim oldu.” dizesindeki söz sanatını yaz ve nedenini açıkla.
Düşün
“Kütüphane, sessizce bekleyen bir dost gibi kollarını açtı.” dizesini söz sanatları ve anlam bakımından yorumla: hangi iki söz sanatı vardır ve dizenin anlamına ne katarlar?
Dörtlük: “Bahar gelir, çiçek açar, / Kuşlar şarkı söyler yine. / Gönül neşe ile coşar, / Sevinç dolar her yerine.” (a) Dize sonlarındaki uyaklı sözcük çiftlerini yaz. (b) Her dizenin hece sayısını belirt. (c) Bu özelliklerin okunuşa etkisini açıkla.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Benzetme (teşbih) | “Gibi” edatıyla çocuk kuşa benzetilmiştir. | 8 |
| 2 | Kişileştirme (teşhis) | Fısıldaşmak insana ait bir davranıştır; ağaçlara verilmiştir. | 8 |
| 3 | Abartma (mübalağa) | Söylenme sayısı gerçekte olamayacak kadar büyük gösterilmiştir. | 8 |
| 4 | Kar (benzeyen), beyaz bir örtüye (benzetilen) benzetilmiştir. | “Gibi” edatıyla kar ile örtü arasında kaplama ve beyazlık yönünden ilişki kurulmuştur. | 12 |
| 5 | 11 hece; söz sanatı benzetmedir. | Yıl-dız-lar ge-ce-nin göz-le-ri gi-bi = 3+3+3+2 = 11 hece; “gibi” ile yıldızlar gözlere benzetilmiştir. | 12 |
| 6 | Abartma. Sevinç, gerçekte mümkün olmayacak kadar büyük (dünyalara sahip olmak) gösterilmiştir. | Dünyalara sahip olmak mümkün değildir; söz bir duyguyu olduğundan çok büyütür. | 12 |
| 7 | Tam puan ölçütleri: (1) Benzetme: kütüphane dosta benzetilmiştir (5 p); (2) Kişileştirme: kütüphane kollarını açmıştır (5 p); (3) Benzetmenin kütüphanenin güven veren, yardımcı bir yer olduğunu anlattığını belirtme (5 p); (4) Kişileştirmenin kütüphaneyi canlı, sıcak ve karşılayan bir varlık gibi gösterdiğini belirtme (5 p). | “Dost gibi” benzetme, “kollarını açtı” kişileştirmedir; ikisi de anlatımı etkili kılar. | 20 |
| 8 | Tam puan ölçütleri: (1) Uyaklı çiftler: açar - coşar (4 p), yine - yerine (4 p); (2) Her dize 8 hecelidir (6 p); (3) Uyak ve eşit hece sayısının okunuşa akıcılık ve ezgi/ahenk kattığını açıklama (6 p). | Dizeler 8 hecelidir (ör. Ba-har ge-lir çi-çek a-çar); uyak ve ölçü ahengi sağlar. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Abartma ile benzetmeyi karıştırmak; “gibi” edatı olmayan her ifadeyi abartma saymak. · Hece sayısını sözcük sayısıyla karıştırmak.
Öz kontrol: Bu dizede “gibi” gibi bir edat var mı, insan olmayan bir varlığa insan özelliği verilmiş mi, bir şey büyütülmüş mü?