Ana sayfa›Türkçe 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 105›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 7. sınıf · Tırnak ve Ayraç Kullanımı
Bilgi notu
Tırnak ve Ayraç Kullanımı
- Tırnak işareti, bir kişinin sözünü aynen aktarırken, eser adlarında ve özellikle dikkat çekilecek sözlerde kullanılır.
- Tırnak içindeki cümlenin sonundaki noktalama işareti tırnağın içinde kalır: Ali, “Geliyorum.” dedi.
- Yay ayraç ( ), cümleye ek bir açıklama ya da kısa bir ayrıntı vermek için kullanılır.
- Kesme işareti, özel adlara gelen ekleri ayırır; virgül ise sıralı sözcükleri birbirinden ayırır.
Örnek: Aşağıdaki cümleyi noktalayınız: Dedem akşam yemeğinde sofra bereketlidir dedi
Çözüm: Dedem akşam yemeğinde, “Sofra bereketlidir.” dedi. Söz aynen aktarıldığı için tırnak kullanılır; aktarılan cümlenin sonundaki nokta tırnağın içine yazılır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir kişinin söylediği sözü olduğu gibi aktarırken hangi noktalama işareti kullanılır?
Soru anlamı taşıyan ‘Bu akşam bize gelir misin’ cümlesinin sonuna hangi noktalama işareti konur?
‘Sınıfa defter kalem silgi ve cetvel getirmeliyiz’ cümlesinde hangi sözcüklerin arasına hangi noktalama işareti konmalıdır?
Uygulama
‘Hasta olduğu için doktora gitti (üç gündür öksürüyordu).’ cümlesinde yay ayraç hangi amaçla kullanılmıştır?
‘Ayşe nin kitabı masanın üstünde duruyordu’ cümlesini doğru yazım ve noktalamayla yeniden yazınız.
‘Kütüphaneden Küçük Prens adlı kitabı ödünç aldım.’ cümlesinde eser adını belirgin hâle getirmek için hangi işaret kullanılabilir? Cümleyi yeniden yazınız.
Düşün
Aşağıdaki metni büyük harf, nokta, virgül ve tırnak işaretlerini kullanarak doğru biçimde yeniden yazınız: dün akşam elif ile zeynep birlikte kitap okudular elif bu kitap çok güzel dedi
Ece, ‘Bugün gittiğim “sinemada” çok güzel bir film izledim.’ cümlesini yazdı. Ece’nin tırnak kullanımı doğru mudur? Gerekçenizi yazınız ve cümleyi doğru biçimde yeniden yazınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Tırnak işareti | Doğrudan aktarılan sözler tırnak içine alınır. | 8 |
| 2 | Soru işareti (?) | Soru anlamı taşıyan cümleler soru işaretiyle biter. | 8 |
| 3 | Defter, kalem ve silgi sözcüklerinin arasına virgül konur: Sınıfa defter, kalem, silgi ve cetvel getirmeliyiz. | Virgül, sıralı sözcükleri birbirinden ayırır; son iki sözcük arasında ‘ve’ bağlacı olduğu için virgül konmaz. | 8 |
| 4 | Yay ayraç, cümleye ek bir açıklama (gerekçe) vermek için kullanılmıştır. | Parantez içindeki bölüm, ana anlatımı bozmadan hastalığın ayrıntısını tamamlar. | 12 |
| 5 | Ayşe’nin kitabı masanın üstünde duruyordu. | Özel ada gelen ek kesme işaretiyle ayrılır, cümle nokta ile biter. | 12 |
| 6 | Tırnak işareti kullanılır: Kütüphaneden “Küçük Prens” adlı kitabı ödünç aldım. | Eser adları tırnak içine alınarak dikkat çekilir. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Cümle başlarını ve özel adları (Dün, Elif, Zeynep, Bu) büyük harfle yazma (4 puan); ilk cümlenin sonuna nokta koyma (4 puan); Elif’in sözünü tırnak içine alma (6 puan); söz öncesinde virgül ya da iki nokta kullanma ve tırnak içindeki cümlenin noktasını tırnağın içine koyma (6 puan). Örnek: Dün akşam Elif ile Zeynep birlikte kitap okudular. Elif, “Bu kitap çok güzel.” dedi. | Özel adlar ve cümle başları büyük harfle başlar. Elif’in söylediği söz aynen aktarıldığı için tırnak içinde yazılır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Tırnak kullanımının yanlış olduğunu belirtme (6 puan); tırnağın bir kişinin sözünü aktarmada, eser adlarında ya da özellikle dikkat çekilecek sözlerde kullanıldığını ve burada bunlardan hiçbirinin bulunmadığını belirtme (6 puan); cümleyi doğru yazma: Bugün gittiğim sinemada çok güzel bir film izledim. (8 puan). | ‘Sinema’ bir söz, eser adı ya da özel vurgu gerektiren bir ifade değildir; bu yüzden tırnak gereksizdir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Tırnak ya da yay ayracı açıp kapatmayı unutmak. · Özel adlara gelen ekleri kesme işaretiyle ayırmayı unutmak.
Öz kontrol: Tırnak içine aldığım ifade bir kişinin sözü mü, bir eser adı mı, yoksa özellikle dikkat çekmek istediğim bir ifade mi?