Ana sayfa›Türkçe 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 135›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 7. sınıf · Metinden Çıkarım Yapma
Bilgi notu
Metinden Çıkarım Yapma
- Çıkarım, metinde doğrudan yazılmayan ama ipuçlarından ulaşılan sonuçtur.
- Metindeki ipuçlarını (sözcük, olay, davranış) ön bilgiyle birleştirerek anlam çıkar.
- Güven, sorumluluk gibi soyut kavramları tanımlarken metindeki örneklerden ve kendi bilginden yararlan.
- Ana fikir, yazarın vermek istediği temel mesajdır; başlık, tekrar eden fikirler ve son paragraf ipucu verir.
- Çıkarımını metinden bir dayanakla destekle.
Örnek: Kar yağınca Ela, yaşlı komşusunun kapısındaki karı sessizce küreyip eve döndü. Komşu, kapısı temizlenince camdan gülümsedi. Ela'nın davranışından hangi özelliği çıkarırsınız?
Çözüm: Ela karşılık beklemeden, sessizce yardım etmiştir. Bu ipuçlarından Ela'nın yardımsever ve komşusuna değer veren biri olduğu sonucu çıkarılır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir metinde doğrudan yazılmayan ama ipuçlarından ulaşılan sonuca ne ad verilir?
Bir metnin ana fikrini bulmaya yardımcı olan iki ipucu yazın.
'Nehir kenarında bekleyen çocuk saatine bakıp durdu; arkadaşı hâlâ gelmemişti.' cümlesinden çocuğun hangi duyguyu yaşadığı çıkarılabilir?
Uygulama
Öğretmen, sınıfta sessizce oturan Burak'a 'Bugün ödevini yapamamış gibisin, istersen sonra konuşalım' dedi. Burak'ın gözleri doldu ama başını kaldırıp teşekkür etti. Burak'ın öğretmenine karşı hangi duyguyu hissetmiş olabileceğini, metinden bir dayanakla yazın.
Köyün çocukları, ağaç dikme etkinliğinde ellerindeki fidanları özenle toprağa yerleştirdi. Yıllar sonra o ağaçların gölgesinde oynayan çocuklar, fidanları dikenlere teşekkür etti. Ağaç dikmek, geleceğe bırakılan en güzel armağandır. Bu metnin ana fikrini bir cümleyle yazın.
Ece, evde beslediği kedinin mamasını ve suyunu hiç aksatmadan her gün verir; hasta olduğunda bile bunu başkasına bırakmaz. Bu metne ve ön bilginize dayanarak 'sorumluluk' sözcüğünü kendi cümlenizle tanımlayın.
Düşün
Hakan sınavdan düşük not alınca arkadaşlarına söylemedi. Ertesi gün arkadaşları birlikte çalışmayı önerince ilk önce çekindi, sonra yanlarına oturdu. Hakan'ın neden çekindiğini ve sonra yanlarına oturmasını sağlayan şeyin ne olabileceğini metindeki ipuçlarıyla açıklayın.
'Güven, bir köprü gibidir; kurulması uzun sürer, yıkılması bir an.' cümlesinden güven hakkında hangi iki çıkarımı yapabilirsiniz? Benzetmenin dayanağını da belirtin.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Çıkarım | Metindeki ipuçlarından ulaşılan, açıkça yazılmamış sonuca çıkarım denir. | 8 |
| 2 | Başlık, son paragraf, tekrar eden sözcükler veya fikirler (herhangi ikisi). | Bu öğeler yazarın vurguladığı temel mesaja işaret eder. | 8 |
| 3 | Sabırsızlık (veya endişe). | Sürekli saate bakması ve arkadaşının gelmemesi bekleyişin onu huzursuz ettiğini gösterir. | 8 |
| 4 | Minnet (güven). Dayanak: Burak'ın gözlerinin dolması ve teşekkür etmesi. | Öğretmenin anlayışlı tutumu karşısında gözlerinin dolması ve teşekkür etmesi minnet ve güvenin ipucudur. | 12 |
| 5 | Ağaç dikmek, gelecek kuşaklara yapılan değerli bir iyiliktir. | Son cümle ve metnin akışı, ağaç dikmenin geleceğe bırakılan armağan olduğunu vurgular. | 12 |
| 6 | Sorumluluk, üstlenilen görev ya da işi eksiksiz yerine getirme bilincidir. | Ece'nin işi aksatmaması ve zor durumda bile sürdürmesi bu tanımın dayanağıdır. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (a) Çekinme nedeni: düşük notu paylaşmaktan utanması ya da yargılanma korkusu (7 puan); (b) Dayanak ipucu: notunu arkadaşlarına söylememesi (4 puan); (c) Yanlarına oturmasını sağlayan şey: arkadaşlarının birlikte çalışma önermesi, yani destekleyici tutumları (5 puan); (d) Çıkarımın metinde yazmayan ama ipuçlarına dayanan bir sonuç olduğunu gösterme (4 puan). Toplam 20 puan. | Notu saklaması utanma ya da çekingenliğe işaret eder; arkadaşlarının önerisi onu rahatlatmış olabilir. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (a) Güvenin zamanla ve emekle kurulduğunu yazma (8 puan); (b) Güvenin kolayca ve çabuk kaybedilebileceğini yazma (8 puan); (c) Benzetmenin dayanağını (köprünün uzun sürede kurulup çabuk yıkılması) belirtme (4 puan). Toplam 20 puan. | Köprünün inşasının uzun, yıkımının kısa sürmesi güvenin kurulmasının zor, bozulmasının kolay olduğunu çağrıştırır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Metinde ipucu aramadan kendi görüşlerinden hareketle çıkarım yazarlar. · Ana fikir ile konuyu veya bir ayrıntıyı birbirine karıştırırlar.
Öz kontrol: Çıkarımımı destekleyen metin cümlesi ya da ipucu hangisi?