Ana sayfa›Türkçe 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 16›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 7. sınıf · Metinden Çıkarım Yapma
Bilgi notu
Metinden Çıkarım Yapma
- Çıkarım, metinde açıkça yazılmayan ama ipuçlarından ulaşılabilen anlamı bulmaktır.
- Çıkarım için olayları, davranışları ve sözcükleri birlikte değerlendir.
- Çıkarım her zaman metindeki bir ipucuna dayanmalıdır; kanıtsız yorum olmaz.
- Mecaz anlamlı ifadeler çıkarım gerektirir (ör. 'yüzü kitap gibi okunuyordu': duyguları belli oluyordu).
- Metnin ana fikri, yaptığın çıkarımların ortak sonucudur.
Örnek: 'Ali sınıfa girer girmez çantasını fırlattı, kapıyı çarpıp sırasına yığıldı.' Ali hakkında ne çıkarırsınız?
Çözüm: Çantayı fırlatması ve kapıyı çarpması öfkeli davrandığını gösterir. Çıkarım: Ali kızgındır ya da bir şeye bozulmuştur.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
'Ece pencereden dışarı baktı; sokak lambaları yanmıştı, annesi hâlâ gelmemişti. Elindeki telefonu defalarca kontrol etti.' Ece hakkında nasıl bir çıkarım yapabilirsiniz?
Çıkarım nedir? Bir cümleyle yazınız.
'Yüzü kitap gibi okunuyordu.' ifadesi neyi anlatır?
Uygulama
'Bahçıvan Salih Amca her sabah güneş doğmadan bahçeye iner, yapraklara tek tek dokunurdu. Hastalanan bir fidanın başında günlerce nöbet tuttu. Fidan yeniden yeşerince gözleri doldu.' Salih Amca'nın bitkilere bakış biçimi hakkında iki çıkarım yazınız ve her çıkarımın dayanağını belirtiniz.
'Nine, sandığından çıkardığı dantelli mendili kokladı ve uzun süre gözlerini kapadı. 'Bunu bana annem verdi,' dedi usulca.' Mendilin nine için neden değerli olduğunu çıkarım yaparak açıklayınız.
'Köyün çeşmesi yıllardır kurumuştu. Kadınlar sabahın erken saatlerinde, taşıdıkları testilerle iki saatlik yolu yürüyüp dereden su getiriyordu. Muhtar, belediyeye yazdığı dilekçeyi bir kez daha imzaladı.' Muhtarın dilekçeyi 'bir kez daha' imzalaması neyi gösterir?
Düşün
'Çocuk ödül töreninde kürsüye çıktığında elleri titriyordu. Salonun en arka sırasında oturan öğretmenine bakınca derin bir nefes aldı. Konuşmasına, 'Bu başarı bana yalnız olmadığımı öğreten insanlarındır,' diyerek başladı.' Çocuk ile öğretmeni arasındaki ilişki hakkında bir çıkarım yapınız, bunu iki ipucuyla destekleyiniz ve metnin ana fikrini bir cümleyle yazınız.
'Eskiden köyümüzde bir ceviz ağacı vardı; herkes gölgesinde dinlenir, dalına salıncak kurar, bayramda altında toplanırdı. Yıllar önce yol yapılırken ağaç kesildi. O günden sonra o yerde kimse oturmadı.' Son cümleden hareketle ağacın köylüler için ne ifade ettiğini ve yazarın bu cümleyle anlatmak istediğini çıkarım yoluyla açıklayınız; metinden iki kanıt gösteriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Ece endişelidir; annesini bekliyor ve ondan haber almak istiyor. | Sürekli pencereden bakması ve telefonu defalarca kontrol etmesi endişe duyduğunu gösterir. | 8 |
| 2 | Metinde açıkça söylenmeyen anlamı ipuçlarından yararlanarak bulmaktır. | Çıkarım, metindeki ipuçlarına dayanan anlam bulma becerisidir. | 8 |
| 3 | Duygularının yüzünden kolayca anlaşıldığını anlatır. | 'Kitap gibi okunmak' mecaz bir anlatımdır; açıkça anlaşılma anlamı taşır. | 8 |
| 4 | Tam puan ölçütleri: Her çıkarım 3 puan, her dayanak 3 puan. Örnekler: Bitkilere büyük özen gösterir, onları çok sever (dayanak: her sabah erkenden inip yapraklara tek tek dokunması). Bitkilerin sağlığı onun için duygusal olarak önemlidir (dayanak: fidanın başında nöbet tutması, yeşerince gözlerinin dolması). Toplam 12 puan. | Davranışları (erken kalkma, nöbet tutma, gözlerinin dolması) bitkilere duygusal bağlılığını gösterir. | 12 |
| 5 | Mendil, ninenin annesinden kalan bir hatıradır; ninenin annesine duygusal bağlılığını ve özlemini taşır. | Mendili kokladı, gözlerini kapadı ve usulca konuştu; bu davranışlar duygusal bir bağı gösterir. | 12 |
| 6 | Muhtarın daha önce de başvuru yaptığını, ama sorun çözülmediği için ısrarla yeniden başvurduğunu gösterir. | 'Bir kez daha' ifadesi başvurunun tekrarlandığını, çeşmenin yıllardır kuru olmasından sonuç alınamadığını gösterir. | 12 |
| 7 | Tam puan ölçütleri: Öğretmenin çocuğa destek olduğunu, çocuğun ona güvendiğini çıkarma: 6 puan. İpucu 1: Öğretmene bakınca derin nefes alıp rahatlaması: 4 puan. İpucu 2: Başarıyı 'yalnız olmadığımı öğreten insanlarındır' diyerek paylaşması: 4 puan. Ana fikir (başarıda destek ve paylaşımın önemi): 6 puan. Toplam 20 puan. | Çocuğun öğretmene bakınca sakinleşmesi ve başarıyı destek verenlerle paylaşması aralarında güven ve destek ilişkisi olduğunu gösterir. | 20 |
| 8 | Tam puan ölçütleri: Ağacın yalnızca bir gölgelik değil, köylülerin toplandığı, paylaşım ve birliktelik yeri olduğunu çıkarma: 7 puan. Kimsenin oradan sonra oturmamasının ağacın yokluğunun hissedildiğini, bir kayıp duygusu yarattığını gösterdiğini belirtme: 7 puan. Metinden iki kanıt (ör. 'bayramda altında toplanırdı', 'herkes gölgesinde dinlenir'; her biri 3 puan): 6 puan. Toplam 20 puan. | Ağacın kesilmesinden sonra o yerin boş kalması, ağacın köylüler için sıradan bir ağaçtan fazlası olduğunu ve yokluğunun duyulduğunu gösterir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Çıkarım yapmak yerine metindeki bilgiyi aynen tekrar etmek. · Metinde dayanağı olmayan, kişisel görüşe dayalı kesin yargılar vermek.
Öz kontrol: Çıkarımımı metindeki hangi ifadeye dayandırıyorum?