Ana sayfa›Türkçe 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 49›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 7. sınıf · Şiirde Çıkarım Yapma
Bilgi notu
Şiirde Çıkarım Yapma
- Çıkarım, metinde açıkça yazılmayan anlamı ipuçlarından bulmaktır.
- Şiirde dizeler çoğu zaman mecaz ve benzetmelerle anlatılır; dizeyi önce kendi cümlelerinle ifade et.
- Önemli sözcükleri bul, bunların akla getirdiklerini düşün, şiirin konusuyla ilişkilendir.
- Yorumun şiirdeki dizelere dayanmalı; dayanaksız yorum çıkarım sayılmaz.
Örnek: 'Köyün ihtiyar çınarı, yüz yıldır gölgesinde büyüttü çocukları.' cümlesinden çınar hakkında nasıl bir çıkarım yapılır?
Çözüm: 'Yüz yıldır' ağacın çok eski olduğunu, 'gölgesinde büyüttü' ise çocukları koruyup barındırdığını gösterir. Çınar köyün koruyucu ve köklü bir parçasıdır.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Çıkarım nedir? Bir cümleyle açıklayınız.
'Gözleri doldu ama hiçbir şey söylemedi.' cümlesinden kişinin nasıl bir duygu içinde olduğu çıkarılır?
'Pencereden bakınca bahçedeki çıplak ağaçların üzerine kar yağdığını gördü.' cümlesinden hangi mevsim olduğu çıkarılır?
Uygulama
Şiirden alınan dizeler: 'Eski köprü her sabah / sırtında binlerce ayak izi taşır, / yine de şikâyet etmez.' 'Sırtında binlerce ayak izi taşır' dizesi neyi anlatır? Kendi cümlelerinizle yazınız.
Şiirden alınan dizeler: 'Eski köprü her sabah / sırtında binlerce ayak izi taşır, / yine de şikâyet etmez.' 'Yine de şikâyet etmez' sözünden köprünün hangi özelliği çıkarılır?
'Dedem gideli bu ev eskisi gibi gülmüyor; bastonu hâlâ kapının arkasında bekliyor.' cümlesinden dedeyle ve evin havasıyla ilgili hangi çıkarımları yaparsınız?
Düşün
Şiir parçası: 'Karanlıkta bile yanar fener, / gemiler yolunu ondan öğrenir, / tek başına durur ama yalnız değildir.' Bu dizelerde fener hangi tür insanı simgeler? Dizelerdeki ipuçlarına dayanarak gerekçelendiriniz.
Metin: 'Ahmet çantasını fırlatıp doğruca odasına girdi, kapıyı sertçe kapattı. Annesi, "Bugün sınav sonuçları açıklanmıştı," diye mırıldandı.' Ahmet'in ruh hâli hakkında nasıl bir çıkarım yapılır? Metinden iki dayanak göstererek açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Metinde doğrudan yazılmayan anlamı, metindeki ipuçlarından yararlanarak bulmaktır. | Çıkarımda anlam yazıda açıkça verilmez, ipuçlarından ulaşılır. | 8 |
| 2 | Üzgün ya da duygulanmış olduğu. | Gözlerin dolması üzüntü ya da duygulanmanın işaretidir. | 8 |
| 3 | Kış | Kar yağması ve ağaçların çıplak olması kışın göstergesidir. | 8 |
| 4 | Köprüden çok sayıda insanın geçtiğini, köprünün yıllardır çok kullanıldığını anlatır. | Binlerce ayak izi, köprüden sayısız kişinin geçtiğini gösteren bir anlatımdır. | 12 |
| 5 | Köprünün sabırlı olduğu ve yakınmadan hizmet ettiği. | Yükü taşıyıp yakınmaması sabrı ve sessiz hizmeti gösterir. | 12 |
| 6 | Dedenin artık evde olmadığı ve özlendiği (6 puan); evin hüzünlü, neşesiz olduğu (6 puan). | Dedenin gitmesinden sonra evin gülmemesi ve bastonun beklemesi özlemi gösterir. | 12 |
| 7 | Ölçütler (toplam 20 puan): Fenerin yol gösteren, rehber olan insanı simgelediğini yazma (8); 'gemiler yolunu ondan öğrenir' dizesine dayanma (6); 'tek başına durur ama yalnız değildir' dizesinden herkesin ona ihtiyaç duyduğunu ya da onun etrafında insanların bulunduğunu çıkarma (6). | Feneri gemilere yol gösteren olarak anlatan dizeler, onun rehber bir insanı simgelediğini düşündürür. | 20 |
| 8 | Ölçütler (toplam 20 puan): Ahmet'in üzgün ya da kızgın olduğu, sınav sonucundan memnun kalmadığı çıkarımını yazma (6); birinci dayanak: çantayı fırlatması ya da kapıyı sertçe kapatması (7); ikinci dayanak: annesinin sınav sonuçlarının açıklandığını söylemesi (ya da diğer davranışı) (7). | Ahmet'in sert davranışları ve annesinin sınav sonucuna değinmesi, duygu durumunu sınavla ilişkilendirmemizi sağlar. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Metinde dayanağı olmayan kişisel yorumları çıkarım sanmak. · Dizenin yalnızca sözcük anlamına bakıp mecaz anlamını görmemek.
Öz kontrol: Yorumumu şiirdeki hangi dizeye ya da ipucuna dayandırıyorum?