Ana sayfa›Türkçe 7. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 84›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 7. sınıf · Metnin Yapısı ve Özet
Bilgi notu
Metnin Yapısı ve Özet
- Bilgilendirici metin giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur.
- Girişte konu tanıtılır; gelişmede konu ayrıntı ve örneklerle açıklanır; sonuçta konu toparlanır.
- Ana düşünceyi taşıyan bilgiler önemli bilgidir; örnekler ve açıklamalar ayrıntıdır.
- Özet, yalnızca önemli bilgilerle, kendi cümlelerinle, kısa ve metnin sırasını bozmadan yazılır.
Örnek: “Karıncalar çok çalışkandır. Yuvalarını toprak altında kurar, tünellerle odalar yaparlar. Kısacası karıncalar düzenli bir yaşam sürer.” metninde giriş, gelişme ve sonuç hangi cümlelerdir?
Çözüm: Giriş: 1. cümle, konu tanıtılıyor. Gelişme: 2. cümle, yuva yapımıyla ayrıntı veriliyor. Sonuç: 3. cümle, “kısacası” ile konu toparlanıyor.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bilgilendirici bir metinde giriş bölümünün görevi nedir?
Konunun ayrıntıları ve örneklerle açıklandığı bölüm hangisidir?
Özet yazarken metindeki önemli bilgiler mi yoksa ayrıntılar mı alınır?
Uygulama
“Zeytin ağacı Akdeniz bölgesinde yetişir. Meyvesi sofralarda yenir ve yağı çıkarılır. Bu nedenle zeytin, bölge halkı için çok değerlidir.” metninin giriş, gelişme ve sonuç işlevi gören cümlelerini yazınız.
“Uyku, beynin gün içinde öğrendiklerini düzenlemesine yardımcı olur. Uykusuz kalan çocukların dikkati dağılır. Bu yüzden her çocuk yaşına uygun süre uyumalıdır.” metnin önemli bilgisini tek cümleyle yazınız.
Bir arkadaşınız bir metni özetlerken örnekleri ve ayrıntıları da yazıyor, özeti çok uzun tutuyor. Ona özet yazarken uyması gereken iki ilkeyi söyleyiniz.
Düşün
“Pusula, denizcilerin yönünü bulmasını sağlayan bir araçtır. İğnesi Dünya'nın manyetik alanı sayesinde hep kuzeyi gösterir. Böylece denizciler açık denizde bile yollarını kaybetmez.” metnini giriş, gelişme ve sonuç olarak bölümlendiriniz, her bölümün işlevini yazınız ve girişin devamı için nasıl ipucu verdiğini gösteriniz.
“Mahalle kütüphanemiz yalnızca kitap ödünç verilen bir yer değildir. Burada sessiz çalışma alanları, bilgisayarlar ve etkinlik salonu da vardır. Üyelik kartı olan herkes bu hizmetlerden yararlanabilir.” metnini önemli bilgilerle tek cümleyle özetleyiniz ve özetinize almadığınız bir ayrıntıyı belirtiniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Konuyu tanıtmak ve okuru metne hazırlamaktır. | Giriş bölümünde konu ilk kez okura tanıtılır. | 8 |
| 2 | Gelişme bölümü. | Gelişmede konu ayrıntılı biçimde işlenir. | 8 |
| 3 | Önemli bilgiler alınır. | Özet kısa olmalıdır; ayrıntılar özete yazılmaz. | 8 |
| 4 | Giriş: 1. cümle (konu tanıtılır). Gelişme: 2. cümle (kullanım alanları açıklanır). Sonuç: 3. cümle (konu toparlanır). | “Bu nedenle” ifadesi, anlatılanları toparlayan sonuç cümlesini gösterir. | 12 |
| 5 | Uyku öğrenmeye yardımcı olduğu ve uykusuzluk dikkati dağıttığı için çocuklar yaşlarına uygun süre uyumalıdır. | Önemli bilgi, metnin vermek istediği ana mesajdır; son cümle bunu toparlar. | 12 |
| 6 | Özette yalnızca önemli bilgiler yer almalı ve özet kendi cümlelerle, kısa yazılmalıdır (metne yorum katılmamalı ve sıra bozulmamalıdır; bunlardan herhangi ikisi). | Özet, metnin kısaltılmış ama anlamı bozulmamış hâlidir. | 12 |
| 7 | Ölçütler (toplam 20 puan): Giriş 1., gelişme 2., sonuç 3. cümledir (3 × 3 = 9 puan). İşlevler: giriş konuyu tanıtır, gelişme nasıl çalıştığını açıklar, sonuç yararını toparlar (3 × 2 = 6 puan). İpucu: ilk cümle pusulanın yön bulmaya yaradığını söyler, ikinci cümle bunun nasıl olduğunu açıklar (5 puan). | Metin yapısı, her cümlenin işlevine göre belirlenir. | 20 |
| 8 | Ölçütler (toplam 20 puan): Özet, kütüphanede kitap dışında hizmetlerin olduğunu ve üyelik kartıyla herkesin yararlanabildiğini içerir; örnek: Mahalle kütüphanesi, kitabın yanında başka hizmetler de sunar ve üyelik kartı olan herkes bunlardan yararlanır (8 puan). Özet tek cümle ve kendi sözcüklerle yazılmıştır (4 puan). Özete alınmayan bir ayrıntı belirtilmiştir: sessiz çalışma alanları, bilgisayarlar ya da etkinlik salonu (4 puan). Özete yorum katılmamıştır (4 puan). | Önemli bilgi hizmetlerin çeşitliliği ve yararlanma koşuludur; tek tek hizmetler ayrıntıdır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Özete örnekleri ve ayrıntıları da katmak. · Bölümleri işlevine bakmadan yalnızca paragraf sırasına göre belirlemek.
Öz kontrol: Özetimde yalnızca önemli bilgileri ve kendi cümlelerimi kullandım mı?