Ana sayfa›Türkçe 5. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 130›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 5. sınıf · İsimler: Cins, Özel ve Topluluk
Bilgi notu
İsimler: Cins, Özel ve Topluluk
- Aynı türden varlıkların hepsine verilen ada cins isim denir: kuş, şehir, kitap.
- Tek bir varlığa verilen ada özel isim denir; büyük harfle başlar: Ankara, Tarçın.
- Biçimce tek olup anlamca birçok varlığı bir arada anlatan isme topluluk ismi denir: sürü, orman, ordu.
- İsimler -lar/-ler eki ile çoğul yapılır: kitaplar, çiçekler.
Örnek: «Deniz, takım arkadaşlarıyla sınıfa girdi.» cümlesindeki özel, cins ve topluluk isimlerini bulunuz.
Çözüm: Deniz tek bir kişiye verilen addır: özel isim. Arkadaş ve sınıf aynı türün hepsini karşılar: cins isim. Takım, birçok kişiden oluşan bir topluluğu anlatır: topluluk ismi.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
«Bahçedeki kediye Tarçın adını verdik.» cümlesindeki özel ismi yazınız.
Aynı türden varlıkların hepsine verilen ada ne denir?
«Kitaplar» sözcüğündeki çoğul ekini yazınız.
Uygulama
«Çobanın sürüsü dağ yamacında otluyordu.» cümlesindeki topluluk ismini yazınız ve bu ismin neden topluluk ismi sayıldığını açıklayınız.
«Ayşe, Ankara'dan gelen arkadaşıma bir kitap verdi.» cümlesindeki özel isimleri ve cins isimleri ayrı ayrı yazınız.
Sayı sözcüğü kullanmadan «çok sayıda ağaç» anlamını verecek iki sözcük yazınız: biri çoğul ekiyle, biri topluluk ismi olarak.
Düşün
«Takım sahaya çıktı. Oyuncuların hepsi heyecanlıydı.» cümlelerindeki «takım» ve «oyuncular» sözcüklerinin isim türü bakımından farkını açıklayınız.
«Kızına Gül adını verdi; bahçeye de kırmızı bir gül dikti.» cümlesinde iki kez geçen «Gül/gül» sözcüğünün her birinin isim türünü gerekçesiyle yazınız ve yazılış farkının nedenini açıklayınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Tarçın. | Tarçın, tek bir kediye verilmiş addır ve büyük harfle başlar. | 8 |
| 2 | Cins isim. | Kuş, çiçek, şehir gibi sözcükler bir türün tümünü karşıladığı için cins isimdir. | 8 |
| 3 | -lar. | Kitap sözcüğüne gelen -lar eki ismi çoğul yapar. | 8 |
| 4 | Sürü; biçimce tek olduğu hâlde anlamca birçok hayvanı bir arada anlattığı için topluluk ismidir. | Topluluk isimleri ek almadan birçok varlığı birlikte anlatır. | 12 |
| 5 | Özel isimler: Ayşe, Ankara. Cins isimler: arkadaş, kitap. | Ayşe ve Ankara tek varlığa verilmiş adlardır; arkadaş ve kitap aynı türün hepsini karşılar. | 12 |
| 6 | Çoğul ekiyle: ağaçlar. Topluluk ismi: orman. | Ağaçlar sözcüğünde çokluğu -lar eki, orman sözcüğünde sözcüğün kendi anlamı verir. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (1) Takım bir topluluk ismidir (5 puan). (2) Biçimce tek olduğu hâlde anlamca birçok kişiden oluşan bir bütünü anlatır (5 puan). (3) Oyuncu cins isimdir (5 puan). (4) Oyuncular sözcüğünde çokluk -lar eki ile belirtilmiştir (5 puan). | Takım ek almadan çokluk anlamı taşır; oyuncular ise cins ismin çoğul ekli biçimidir. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (1) İlk Gül özel isimdir, tek bir kişiye verilmiş addır (7 puan). (2) İkinci gül cins isimdir, aynı türdeki bütün çiçekleri karşılar (7 puan). (3) Özel isimler büyük harfle, cins isimler küçük harfle yazıldığı için yazılış farklıdır (6 puan). | Aynı sözcük tek varlığa ad olunca özel, bir türün tümünü karşılayınca cins isim olur. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Özel isimleri cümle ortasında küçük harfle yazmak. · Topluluk ismini çoğul sanmak ya da cins isimle karıştırmak.
Öz kontrol: Bir ismin tek bir varlığa mı, bir türün tümüne mi, yoksa birçok varlığı bir arada anlatan bir topluluğa mı ad olduğunu ayırt edebiliyor muyum?