Ana sayfa›Türkçe 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 119›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 5. sınıf · Düşünceyi Geliştirme Yolları
Bilgi notu
Düşünceyi Geliştirme Yolları
- Tanımlama, bir kavramın ne olduğunu açıklar ('... demektir', '... dır' gibi).
- Karşılaştırma, iki varlığın benzer ya da farklı yönlerini yan yana koyar ('daha', 'göre', '-dan' gibi).
- Örnekleme, bir düşünceyi somut örneklerle destekler ('örneğin' gibi).
- Benzetme, bir varlığı ortak özelliği nedeniyle başka bir varlığa benzetir ('gibi' gibi).
- İsmin önünde yer alıp 'nasıl?' sorusuna cevap veren sözcükler ismi niteler.
Örnek: 'Kütüphane, kitapların düzenli saklandığı ve ödünç alınabildiği yerdir.' cümlesi düşünceyi hangi yolla geliştirir?
Çözüm: Cümle kütüphanenin ne olduğunu açıklıyor; 'yerdir' kalıbı kavramı tanımlıyor. Yol: tanımlama.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir kavramın ne olduğunu açıklayan düşünceyi geliştirme yoluna ne ad verilir?
'Gökyüzü, geniş bir mavi örtü gibi uzanıyordu.' cümlesinde düşünceyi geliştirme yollarından hangisi kullanılmıştır?
'Deniz suyu, göl suyundan daha tuzludur.' cümlesi düşünceyi hangi yolla geliştirir?
Uygulama
'Okul bahçesinde çok çeşitli etkinlikler yapılabilir. Örneğin teneffüste ip atlanabilir, çember çevrilebilir ya da futbol oynanabilir.' İkinci cümle birinci cümledeki düşünceyi hangi yolla geliştirmiştir? Bunu gösteren sözcüğü yaz.
Aşağıdaki cümlelerin düşünceyi geliştirme yolunu yaz: (a) 'Yaz, kışa göre daha sıcaktır.' (b) 'Sebze, bitkilerin yemek olarak kullanılan bölümleridir.' (c) 'Sebzeler arasında domates, patlıcan ve biber bulunur.'
'Bahçede sarı çiçekler açmıştı.' cümlesinde ismi niteleyen sözcüğü ve nitelenen ismi yaz.
Düşün
'Dağ yürüyüşü' konusunda iki cümle yaz: birinde tanımlama, diğerinde örnekleme yolunu kullan.
'Kütüphane, kitapçıdan farklı olarak kitapları satmaz, ödünç verir.' cümlesi hangi düşünceyi geliştirme yolunu kullanır? Karşılaştırılan iki varlığı yaz ve bu yolu seçme gerekçeni açıkla.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Tanımlama. | Kavramın ne olduğunu açıklayan yol tanımlamadır. | 8 |
| 2 | Benzetme. | Gökyüzü, 'gibi' ile örtüye benzetilmiştir. | 8 |
| 3 | Karşılaştırma. | İki varlık, tuzluluk bakımından 'daha' ve '-dan' ile kıyaslanmıştır. | 8 |
| 4 | Örnekleme; 'Örneğin' sözcüğü. | İkinci cümle birinci cümlenin düşüncesini somut etkinliklerle destekler. | 12 |
| 5 | (a) karşılaştırma, (b) tanımlama, (c) örnekleme. | (a) iki mevsim kıyaslanır; (b) kavramın ne olduğu açıklanır; (c) sebzeler somut örneklerle verilir. | 12 |
| 6 | Niteleyen sözcük: sarı; nitelenen isim: çiçekler. | 'Nasıl çiçekler?' sorusuna 'sarı' cevabı verilir. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Tanımlama cümlesi dağ yürüyüşünün ne olduğunu açıklar; örnek: 'Dağ yürüyüşü, doğal patikalarda ve yamaçlarda yapılan yürüyüş etkinliğidir.' (8 puan). Örnekleme cümlesi konuyu somut örneklerle destekler; örnek: 'Dağ yürüyüşünde örneğin su, sağlam ayakkabı ve harita gibi malzemeler gerekir.' (8 puan). İki cümle de konuyla ilgili ve anlamlıdır (4 puan). | Tanımlamada kavramın ne olduğu, örneklemede somut örnekler verilir. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Yol karşılaştırmadır (6 puan). Karşılaştırılan varlıklar kütüphane ve kitapçıdır (6 puan). Gerekçe: iki yerin kitaplara ulaşma biçimi bakımından farkı 'farklı olarak' ifadesiyle yan yana konmuştur (8 puan). | İki varlığın farklı yönü ortaya konduğu için karşılaştırma yoludur. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Tanımlama ile örneklemeyi karıştırmak. · Niteleyen sözcüğü ismin değil, fiilin önüne koymak.
Öz kontrol: Bulduğum yolun işaretini (örneğin, gibi, daha, demektir) cümlede gösterebiliyor muyum?