Ana sayfa›Türkçe 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 17›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 5. sınıf · Karşılaştırma Yoluyla Düşünceyi Geliştirme
Bilgi notu
Karşılaştırma Yoluyla Düşünceyi Geliştirme
- Karşılaştırma, iki varlığı ya da durumu benzerlik veya farklılık bakımından yan yana koyarak düşünceyi açıklama yoludur.
- Karşılaştırmada hem kıyaslanan iki unsur hem de hangi özellik bakımından kıyaslandıkları (yön) bellidir.
- 'Daha', 'kadar', 'ama', 'fakat', 'oysa' gibi sözcükler karşılaştırma ipucu verir.
- Kıyaslanan unsur cümlede her zaman yazılı olmayabilir; anlamdan çıkarılır.
Örnek: 'Ormanda yürümek, şehirde yürümekten daha huzur vericidir.' cümlesinde karşılaştırılanlar ve karşılaştırmanın yönü nedir?
Çözüm: Karşılaştırma sözcüğü 'daha'dır. Karşılaştırılanlar ormanda yürümek ve şehirde yürümektir. Yön, huzur vermedir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
'Kediler köpeklerden daha bağımsızdır.' cümlesinde karşılaştırılan iki varlığı yaz.
'Bu yıl kış, geçen yıl kadar soğuk geçmedi.' cümlesinde karşılaştırma bildiren sözcüğü ve karşılaştırmanın hangi özellik bakımından yapıldığını yaz.
'Dağ yolu, sahil yolundan daha tehlikelidir.' cümlesinde karşılaştırmanın yönünü (hangi özellik bakımından kıyaslandığını) yaz.
Uygulama
'Eski kasabamız sessizdi ama yeni mahallemiz çok gürültülü.' cümlesinde karşılaştırılan iki yeri ve karşılaştırmanın yönünü yaz.
Bir bilgilendirici metinde yazar şöyle demiştir: 'Güneş enerjisi temiz ve bitmez; kömür ise çevreyi kirletir ve tükenir.' Yazar hangi iki varlığı hangi yönlerden karşılaştırmıştır?
'Bisikletle saatte ortalama 15 km gidilir. Yürüyerek saatte ortalama 5 km gidilir.' bilgilerini karşılaştırma sözcüğü kullanan tek bir cümlede birleştir.
Düşün
Metni oku: 'Kitap okumak ile film izlemek farklı deneyimlerdir. Film izlerken görüntüler hazır gelir; kitap okurken ise olayları zihnimizde kendimiz canlandırırız. Bu yüzden kitap, hayal gücümüzü daha çok çalıştırır.' Yazar düşüncesini hangi yolla geliştirmiştir? Karşılaştırılanları, karşılaştırmanın yönünü ve yazarın vardığı sonucu yaz.
Yaz ile kış mevsimlerini karşılaştırarak düşünceyi geliştiren, en az üç cümlelik kısa bir paragraf yaz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Kediler ve köpekler. | 'Daha' sözcüğü ve '-den' eki ile kediler, köpeklerle kıyaslanmıştır. | 8 |
| 2 | Sözcük: kadar; özellik: soğuk olma (soğukluk). | 'Kadar' iki kışı yan yana ölçer; ölçüt, kışların soğuk olma derecesidir. | 8 |
| 3 | Tehlikeli olma. | Dağ yolu ile sahil yolu, tehlike derecesi bakımından kıyaslanmıştır. | 8 |
| 4 | Karşılaştırılanlar: eski kasaba ve yeni mahalle; yön: sessiz ya da gürültülü olma (gürültü düzeyi). | 'Ama' bağlacı iki yeri birbirine karşı koyar; ortak ölçüt ortamın gürültü düzeyidir. | 12 |
| 5 | Güneş enerjisi ile kömür; çevreye etkisi (temiz olma / kirletme) ve tükenip tükenmemesi bakımından. | 'İse' ile iki enerji kaynağı iki farklı ölçütte karşı karşıya konmuştur. | 12 |
| 6 | Örnek cevap: Bisikletle gitmek, yürümekten daha hızlıdır. (Saatte 15 km'ye karşılık 5 km olduğundan üç kat hızlıdır.) | İki ulaşım yöntemi hız bakımından 'daha' sözcüğüyle kıyaslanır; 15 ÷ 5 = 3 olduğundan bisiklet üç kat hızlıdır. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (1) Düşünceyi karşılaştırma yoluyla geliştirdiğini belirtme: 4 puan. (2) Karşılaştırılanlar: kitap okumak ve film izlemek: 5 puan. (3) Yön: görüntünün hazır gelmesi / olayın zihinde canlandırılması, yani hayal gücünü çalıştırma düzeyi: 6 puan. (4) Sonuç: kitap hayal gücünü daha çok çalıştırır: 5 puan. Toplam 20 puan. | Yazar iki etkinliği görüntünün nasıl oluştuğu bakımından yan yana koymuş ve farktan 'bu yüzden' ile bir sonuç çıkarmıştır. | 20 |
| 8 | Örnek cevap: Yaz ile kış birbirinden çok farklıdır. Yazın günler uzun ve hava sıcaktır; kışın ise günler kısalır ve hava soğur. Bu yüzden yazın dışarıda daha çok zaman geçirilirken kışın insanlar daha çok evde kalır. Ölçütler: (1) Karşılaştırılan iki mevsimi açıkça belirtme: 4 puan. (2) En az iki farklı ölçütte (hava sıcaklığı, gün uzunluğu, yapılan etkinlikler vb.) kıyaslama: 8 puan. (3) 'Daha', 'ise', 'ama' gibi karşılaştırma sözcüklerini kullanma: 4 puan. (4) En az üç cümle, doğru bilgi ve tutarlı anlatım: 4 puan. Toplam 20 puan. | Karşılaştırma yoluyla düşünceyi geliştirmek için iki unsur ve en az bir ölçüt belirtilmeli, kıyas sözcüklerle gösterilmelidir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Karşılaştırmanın yönünü yazarken yalnız iki varlığın adını yazıp ölçütü belirtmemek. · Karşılaştırılan unsur cümlede açıkça yazılı değilse karşılaştırma olmadığını düşünmek.
Öz kontrol: Hangi iki şeyi hangi özellik bakımından kıyasladığımı yazdım mı?