Ana sayfa›Kitaplar›Türkçe 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 51
Türkçe 5. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap) — Sayfa 51 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
3. Çalışma kâğıdı - zaman/öncelik-sonralık kelimeleriMetindeki zaman veya öncelik-sonralık bildiren kelime ve grupları yazma
Çözüm Yolu
Çömlekçilik metnindeki zaman ve öncelik-sonralık bildiren ifadeler seçilir.
- "Çömlekçilik" metnini bölüm bölüm yeniden oku.
- "önce, sonra, daha sonra, tekrar" gibi sıra bildiren kelimeleri ve "-dikten sonra" ekli kalıpları işaretle.
- "bir zamanlar, günümüzde, çeyrek asır öncesine kadar" gibi doğrudan zaman bildiren ifadeleri de bul.
- "Çömlekçilikte 7000 Yıl" bölümündeki "M.Ö. 7000 yıllarına kadar" ve "Hititler'den beri" ifadelerini ekle.
- Bulduğun ifadeleri çalışma kâğıdındaki satırlara metindeki sırasıyla yaz.
- Yalnız "önce" ve "sonra" kelimelerini yazmak — "günümüzde", "bir zamanlar" gibi doğrudan zaman ifadeleri de istenir.
- "-dikten sonra" kalıbını "sonra" diye kısaltmak — kelime grubunu metindeki bütünüyle yazmak gerekir.
Kendini kontrol et: Yazdığın her ifade bir olayın ne zaman ya da hangi olaydan önce veya sonra olduğunu bildiriyor mu?
3. Merdiven 1. AdımÇömlek yapımının birinci basamağı
Çözüm Yolu
Metne göre çömlek, şekillendirilmeden önce bir hazırlık döneminden geçer. Şekil verme, kurutma ve pişirme bu ilk adımdan sonra gelir.
- "Çömlek Yapımı" bölümünde çömleğin şekillendirilmeden önce bir hazırlık döneminden geçtiğini belirten cümleyi bul.
- Çamur teknelerine organik maddeler katıldığını ve hamur kıvamı için belli süre bekletildiğini not et.
- Hamurun elle, tokmakla ya da günümüzde makineyle yoğrulduğunu ekle.
- "bekletildikten sonra" ifadesinden şekillendirmenin ikinci basamak olduğunu anla; hazırlığı merdivenin 1. adımına yaz.
- Birinci basamağa çıkrıkta şekillendirmeyi yazmak — metne göre şekillendirme, hamur bekletildikten sonra yapılır.
- Kurutmayı ilk basamak sanmak — kurutma, şekil verildikten sonraki aşamadır.
Kendini kontrol et: Yazdığın basamaktan önce yapılması gereken başka bir işlem metinde var mı?
3. Merdiven 2. AdımÇömlek yapımının ikinci basamağı
Çözüm Yolu
Metne göre hamurun hazırlanmasından sonraki ikinci aşama şekil vermedir; ustalar hazırlanan hamuru oyma, kalıplama veya dönen çarkta (çıkrıkta) çekme teknikleriyle biçimlendirir.
- "Çömlekçilik" metninde çömlek yapım aşamalarının hangi öncelik-sonralık sırasıyla anlatıldığını belirle.
- İlk adımda çömlek hamurunun hazırlandığını saptayıp hemen ardından gelen ikinci aşamaya odaklan.
- Hamura el veya tokaçla oyma, kalıplama ya da dönen çarkta çekme yöntemleriyle biçim verildiğini metinden bul.
- Merdiven şemasının 2. Adım bölümüne şekil verme aşamasını ve kullanılan biçimlendirme tekniklerini özetleyerek yaz.
- İkinci adıma hamur hazırlığını veya kurutmayı yazmak — hazırlık birinci, kurutma ve pişirme ise üçüncü basamaktır.
- Yalnızca çarkta çekmeyi yazıp oyma ve kalıplama yöntemlerini atlamak — metindeki temel şekil verme teknikleri birlikte belirtilmelidir.
Kendini kontrol et: Yazdığın ikinci basamak, hamur hazırlığından sonra ve kurutma-pişirmeden önce gelen şekil verme aşamasını açıklıyor mu?
3. Merdiven 3. AdımÇömlek yapımının üçüncü basamağı
Çözüm Yolu
Metne göre şekil verilen çömlekler üçüncü aşamada önce güneşsiz ortamda kurutulur, ardından fırında pişirilerek sağlamlaştırılır; sır sürme ise pişirme sonrasındaki dördüncü basamaktır.
- "Çömlekçilik" metninde hamura şekil verildikten sonra çömleği sağlamlaştırmak için yapılan işlemleri sırasıyla incele.
- Biçimlendirilen çömleklerin çatlamaması için önce güneş görmeyen ortamda kurutulduğunu belirle.
- Kurutulan çömleklerin fırınlara dizilerek odun, talaş veya çalı çırpı yakılıp pişirildiğini tespit et.
- Sır sürme işleminin dördüncü basamak olduğunu ayırarak 3. Adım kısmına kurutma ve pişirme aşamasını yaz.
- Kurutma ile pişirmeyi ayrı basamaklara bölmek — dört adımlı merdiven şemasında kurutma ve pişirme üçüncü basamakta birlikte yer alır.
- Çömleklerin güneş altında kurutulduğunu veya bu adımda sırlandığını yazmak — kurutma güneşsiz ortamda yapılır, sırlama ise dördüncü basamaktır.
Kendini kontrol et: Üçüncü basamakta hem güneşsiz ortamda kurutmayı hem de fırında pişirme işlemini birlikte belirttin mi?
3. Merdiven 4. AdımÇömlek yapımının dördüncü basamağı
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Çömlek tekrar fırınlanır; sır erir ve cam gibi ince bir yüzey oluşur.Çözüm Yolu
Son adım ikinci pişirmedir.
- Metnin "Fırınlarda Pişirilen Çömlekler" bölümünde işlemin en son nasıl bittiğini bul.
- Sır sürülen çömleğin kurumaya bırakılıp tekrar fırınlandığını oku.
- Son basamağı, ikinci fırınlamada sırın eriyip cam gibi yüzey oluşturması olarak yaz.
- İlk pişirmeyi son adım saymak — sırlı çömlekler ikinci kez fırınlanarak tamamlanır.
Kendini kontrol et: Yazdığım adımdan sonra metinde çömleğe yapılan başka bir işlem kalıyor mu?
4.1Çömlekçiliğin çok eskiye dayandığını gösteren cümleler
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Arkeolojik çalışmalar çömlekçiliğin Anadolu'da M.Ö. 7000 yıllarına uzandığını gösteriyor; Hititler'den beri çarkla çömlek yapıldığı biliniyor; Çatalhöyük'te çanak çömlek bulunmuştur.Çözüm Yolu
Bu cümleler çömlekçiliğin tarihini belirtir.
- "Çömlekçilikte 7000 Yıl" bölümünü oku.
- Geçmişe ait tarih, uygarlık ya da kazı bilgisi veren cümleleri işaretle.
- M.Ö. 7000, Hititler ve Çatalhöyük'ten söz eden cümleleri cevap olarak söyle.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Bodrum müzesindeki zengin amfora koleksiyonunun bu uğraşın eski ve gelişmiş olduğunu kanıtladığını söyleyen cümle. (Aynı bölümde yer aldığı ve eskiliği desteklediği için ek cümle olarak geçerlidir.)
- Günümüzde mesleğin sürdüğü illeri anlatan cümleyi seçmek — o cümle eskiliği değil bugünkü durumu gösterir.
Kendini kontrol et: Seçtiğim her cümlede geçmişe ait bir zaman, uygarlık ya da kazı bilgisi var mı?
4.2Çömleklerin dayanıklı hâle getirilmesi
Çözüm Yolu
Sır erir ve cam gibi yüzey oluşur; çömlek ateşe dayanıklı ve su geçirmez olur.
- "Cilalı çömlekler ise hem ateşe dayanıklı hem de su geçirmezler" cümlesini bul.
- Hemen ardından bunun için kil, kireç, emaye tozu gibi maddelerin karıştırılıp pişmiş çömleğe sürüldüğünü oku.
- Sırın kurutulup çömleğin tekrar fırınlandığını, maddelerin eriyip cam gibi yüzey oluşturduğunu ekle.
- Yalnız "fırında pişirilerek" demek — metne göre ilkel fırında pişen çömlek yeterince dayanıklı olmaz; sır ve ikinci fırınlama gerekir.
Kendini kontrol et: Cevabımda hem sır sürme hem de tekrar fırınlama aşaması var mı?
4.3İlkel fırınlarda pişen çömleklerin neden yeterince sert olmadığı
Çözüm Yolu
Yeterli ısı sağlanmadığından malzeme sert ve dayanıklı olmaz.
- "Fırınlarda Pişirilen Çömlekler" bölümünde ilkel fırınlarla ilgili cümleleri bul.
- Pişirmenin yüksek sıcaklıkta yapılamadığını ve sıcaklık ayarının yapılamadığını belirle.
- Bu iki nedeni, çömleklerin sert ve dayanıklı olmamasının sebebi olarak söyle.
- Nedeni kilin kötü olmasına bağlamak — metin sorunun fırının yeterli ısıya ulaşamamasından kaynaklandığını söylüyor.
Kendini kontrol et: Cevabım "çünkü" ile başlayan ve fırının sıcaklığından söz eden bir cümle mi?
4.4Modern malzemeli eşyaların çömlekçiliğe etkisi
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Çelik, emaye gibi malzemelerden yapılan eşyalar, termos ve buzdolabı toprak kaplara talebi düşürmüş, meslek daralmış ve birçok yerde bitme noktasına gelmiştir.Çözüm Yolu
Modern ürünler yaygınlaşınca çömlek ve küp gibi ürünlere ihtiyaç azaldı, çömlekçilik azalıp kaybolmaya yüz tuttu.
- "Toprak Kaplardan Madeni Kaplara" bölümünü oku.
- Çelik, emaye eşyaların toprak kaplara talebi düşürdüğünü söyleyen cümleyi bul.
- Termos ve buzdolabının testi ile küpleri gereksiz kıldığını ekle.
- Sonucu açıkla: meslek daralmış, yalnız birkaç ilde sürmekte ve kaybolmaya yüz tutmuştur.
- Mesleğin tamamen bittiğini söylemek — metne göre birkaç ilde dar kapsamda da olsa sürüyor.
Kendini kontrol et: Açıklamamda hem nedeni (modern eşyalar) hem de sonucu (talebin azalması) var mı?