Biyoloji Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 119 Cevapları

Enerji harcanmadan, derişim farkıyla gerçekleşen geçişlere pasif taşıma denir.

1. Kavram haritasında mavi kutunun "Enerji kullanımı yok." dalına bağlı olduğunu gör.
2. Enerji harcanmadan derişim farkıyla olan geçişlerin genel adını hatırla.
3. Mavi üst kutuya "Pasif taşıma" yaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın kavram altındaki üç kutuyu (basit difüzyon, kolaylaştırılmış difüzyon, ozmoz) kapsıyor mu?

Enerji gerektirmeyen, küçük moleküllerin derişim farkıyla geçişi difüzyondur.

1. b maddesindeki ipuçlarını bul: küçük moleküller, enerji yok, doğrudan ya da taşıyıcı proteinle.
2. Hem basit hem kolaylaştırılmış geçişi kapsayan ortak kavramın difüzyon olduğunu belirle.
3. Tablodan 6 Difüzyon'u seç.

Kendini kontrol et: Seçtiğin kavram enerjisiz mi ve tüm küçük molekülleri kapsıyor mu?

Büyük moleküller içeri endositozla, dışarı ekzositozla taşınır.

1. c maddesinde büyük moleküllerin taşınma şeklinin sorulduğunu gör.
2. Büyük moleküllerin zardan kesecikle taşındığını hatırla: içeri ve dışarı olmak üzere iki yön var.
3. İçe alım için 5 Endositoz, dışa atım için 9 Ekzositoz'u yaz.

Kendini kontrol et: Hem hücre içine hem hücre dışına büyük molekül taşınmasını karşıladın mı?

Derişim farkına karşı taşıma ATP gerektirir; bu aktif taşımadır.

1. ç maddesindeki ipuçlarını bul: küçük moleküller, az yoğundan çok yoğuna, enerji kullanılıyor.
2. Derişim farkına karşı yapılan geçişin enerji gerektirdiğini hatırla.
3. Tablodan 1 Aktif taşıma'yı seç.

Kendini kontrol et: Geçiş yoğunluk farkına karşı mı ve enerji harcanıyor mu? İkisi de evetse aktif taşıma.

Su kaybıyla hücre büzülür (plazmoliz), su alınca eski haline döner (deplazmoliz).

1. d maddesinde iki durum olduğunu gör: su kaybederek ve su alarak şekil değiştirme.
2. Su kaybıyla hücrenin büzülmesine plazmoliz (3) dendiğini hatırla.
3. Su alarak eski hâline dönmesine deplazmoliz (4) dendiğini hatırla ve ikisini yaz.

Kendini kontrol et: Hem su kaybı hem su alımı için birer kavram yazdın mı?

İzotonik ortamda net su geçişi olmaz.

1. e maddesinde çözeltinin hücre içiyle eş derişimde olduğunu belirle.
2. Eş derişimli ortamda net su geçişi olmadığını hatırla.
3. Tablodan 8 İzotonik'i seç.

Kendini kontrol et: Seçtiğin çözeltide hücre ne su kaybeder ne su alır mı? Öyleyse izotonik doğrudur.

Hücreye giren su çepere basınç yapar; buna turgor basıncı denir.

1. f maddesindeki ipuçlarını bul: bitki hücresi saf suda su alıp şişiyor.
2. Şişen hücrenin içeriğinin çepere ittiğini ve bunun bir basınç olduğunu belirle.
3. Çepere yapılan bu itme kuvvetinin adını tabloda bul: 10 Turgor basıncı.

Kendini kontrol et: Seçtiğin kavram hücre içeriğinin çepere yaptığı basıncı mı anlatıyor?

Küçük moleküller zardan kanal kullanmadan, derişim farkıyla doğrudan geçer.

1. Kutunun altındaki açıklamayı oku: "Küçük moleküllerin kanalsız geçişi".
2. Kutunun enerji kullanılmayan (pasif) dalda olduğunu not et.
3. Proteinsiz ve enerjisiz geçişin adını yaz: basit difüzyon.

Kendini kontrol et: Yazdığın geçişte zar proteini kullanılmıyor mu? Kullanılmıyorsa cevap doğru.

Enerji harcanmadan kanal ya da taşıyıcı proteinlerle yapılan pasif geçiştir.

1. Açıklamayı oku: "Küçük moleküllerin kanal proteinleriyle geçişi".
2. Kutunun enerji kullanılmayan daldaki yerini kontrol et.
3. Protein yardımıyla ama enerjisiz geçişin adını yaz: kolaylaştırılmış difüzyon.

Kendini kontrol et: Kutu hangi dalda? Enerjisiz dalda ve proteinli ise kolaylaştırılmış difüzyon doğrudur.

Suyun yarı geçirgen zardan geçişine ozmoz denir.

1. Açıklamada geçen maddenin su olduğunu belirle.
2. Suyun kanalsız ya da kanal proteiniyle, enerjisiz geçtiğini not et.
3. Suyun seçici geçirgen zardan geçişinin adını yaz: ozmoz.

Kendini kontrol et: Açıklamada geçen madde su mu? Su ise cevabın ozmoz olmalı.

Enerji kullanılan geçişler bu başlık altında toplanır; alt kutularda aktif taşıma, endositoz ve ekzositoz yer alır.

1. Pembe kutunun "Enerji kullanımı var." dalına bağlı olduğunu gör.
2. Altındaki kutuların (protein pompası, içe alım, dışa atım) ortak özelliğinin ATP harcanması olduğunu belirle.
3. Üst kutuya enerji gerektiren geçişlerin genel adını yaz: aktif taşıma (enerji gerektiren taşıma).

Kabul edilebilir başka cevaplar: Enerji gerektiren taşıma (Öğretmen aktif taşıma alt kutusuyla karışmaması için genel adı bu biçimde isterse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın ad altındaki üç geçişin hepsini kapsıyor ve enerjiyi vurguluyor mu?

Pompa proteinleri ATP harcayarak maddeleri derişim farkına karşı taşır.

1. Açıklamayı oku: "Küçük moleküllerin kanal proteinleriyle geçişi".
2. Kutunun enerji kullanılan dalda olduğunu not et.
3. Protein aracılığıyla ATP harcanarak yapılan geçişin adını yaz: aktif taşıma.

Kendini kontrol et: Kutu enerji kullanılan dalda mı ve küçük molekül mü taşınıyor? Evetse aktif taşıma.

Büyük maddeler zarın çepere dönüşmesiyle hücreye alınır.

1. Açıklamada büyük moleküllerin hücre içine alındığını belirle.
2. Bu alımın zarın içe boğumlanmasıyla kesecik oluşturarak yapıldığını hatırla.
3. Hücre içine kütlesel alımın adını yaz: endositoz.

Kendini kontrol et: Geçiş yönü hücre içine mi? İçeriyse endositoz doğrudur.

Madde içeren kesecik zarla birleşerek içeriğini hücre dışına verir.

1. Açıklamada büyük moleküllerin hücre dışına atıldığını belirle.
2. Keseciğin hücre zarıyla birleşip içeriğini dışarı verdiğini hatırla.
3. Hücre dışına kütlesel atımın adını yaz: ekzositoz.

Kendini kontrol et: Madde hücreden dışarı mı çıkıyor? Çıkıyorsa ekzositoz doğrudur.

Hipertonik çözeltide su hücreden dışarı çıkar ve hücre büzüşür.

1. a maddesindeki ipuçlarını bul: hücre su kaybediyor, çözelti sitoplazmadan daha yoğun.
2. Su, az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçer; bu yüzden su hücreden dışarı çıkar.
3. Hücreden daha yoğun çözeltinin adını tabloda bul: 12 Hipertonik.

Kendini kontrol et: Seçtiğin çözelti hücreden daha mı yoğun? Daha yoğunsa su dışarı çıkar ve cevap doğrudur.