Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 114
Biyoloji 9. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 114 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
6-1Etkinlik görselindeki 1. şekil: zarın lipit tabakasından, proteinsiz, yüksek derişimden düşüğe geçiş.
Çözüm Yolu
Küçük moleküller yardımcı protein olmadan, enerji harcanmadan yüksek derişimden düşük derişime zardan doğrudan geçer.
- Sayfa 111'deki 1. görsele bak: moleküller zarın lipit tabakasından geçiyor.
- Zarda kanal ya da taşıyıcı protein olmadığını, ATP de bulunmadığını fark et.
- Okların yoğun taraftan seyrek tarafa yöneldiğini gör: geçiş derişim farkı yönünde.
- Bu özellikleri bilgi kartlarıyla eşleştir: proteinsiz, enerjisiz geçiş basit difüzyondur.
- Kolaylaştırılmış difüzyon yazmak — görselde kanal veya taşıyıcı protein yok, moleküller doğrudan lipitten geçiyor.
- Ozmoz yazmak — ozmoz yalnız suyun geçişidir; burada genel küçük moleküller geçiyor.
Kendini kontrol et: Görselde zar proteini ya da ATP var mı? İkisi de yoksa ve geçiş yoğundan seyreğe ise cevabın doğru.
6-22. şekil: su molekülleri zardaki kanaldan geçiyor.
Çözüm Yolu
Görselde su molekülleri zardan kanal aracılığıyla geçiyor; suyun seçici geçirgen zardan geçişi ozmozdur.
- 2. görseldeki etiketleri oku: geçen moleküller "Su molekülleri" olarak gösterilmiş.
- Suyun hem kanaldan hem de zardan geçtiğini, ATP kullanılmadığını fark et.
- Bilgi kartında suyun seçici geçirgen zardan geçişinin adını bul: ozmoz.
- Kolaylaştırılmış difüzyon yazmak — kanal olsa da geçen madde sudur; suyun geçişine özel ad ozmozdur.
Kendini kontrol et: Geçen madde su mu? Su ise ve enerji harcanmıyorsa adlandırman ozmoz olmalı.
6-33. şekil: kanal ve taşıyıcı proteinlerle ATP olmadan madde geçişi.
Çözüm Yolu
Maddeler kanal veya taşıyıcı proteinler aracılığıyla, ATP harcanmadan derişim farkı yönünde geçer.
- 3. görselde zardaki kanal ve taşıyıcı proteinleri belirle.
- Görselde ATP bulunmadığını, yani enerji harcanmadığını not et.
- Moleküllerin yoğun taraftan seyrek tarafa geçtiğini gör.
- Protein yardımıyla, enerjisiz geçişi kartla eşleştir: kolaylaştırılmış difüzyon.
- Aktif taşıma yazmak — taşıyıcı protein var ama ATP yok; aktif taşıma için enerji gerekir.
- Basit difüzyon yazmak — basit difüzyonda yardımcı protein görev almaz.
Kendini kontrol et: Geçişte protein kullanılıyor ama ATP harcanmıyor mu? Evetse kolaylaştırılmış difüzyon doğrudur.
6-44. şekil: ATP kullanan taşıyıcı proteinlerle madde taşınması.
Çözüm Yolu
Taşıyıcı proteinler ATP harcayarak maddeleri genellikle düşük derişimden yüksek derişime taşır.
- 4. görselde taşıyıcı proteinlerin yanında ATP simgesini bul.
- Moleküllerin az yoğun taraftan çok yoğun tarafa taşındığını fark et.
- Enerji harcanan, taşıyıcı proteinli geçişi kartla eşleştir: aktif taşıma.
- Kolaylaştırılmış difüzyon yazmak — ATP simgesi enerji harcandığını gösterir; bu pasif taşıma olamaz.
- Endositoz yazmak — burada kesecik oluşmuyor, küçük moleküller protein içinden geçiyor.
Kendini kontrol et: Görselde hem taşıyıcı protein hem ATP var mı, kesecik yok mu? Öyleyse aktif taşımadır.
6-55. şekil: ATP harcanarak maddenin zar kesecikleriyle hücre içine alınması.
Çözüm Yolu
Zar maddeyi çevreleyip hücre içine kesecik olarak alır; enerji gerektirir.
- 5. görselde büyük taneciklerin dışarıda olduğunu ve zarın onları çevrelediğini gör.
- Zarın içeri boğumlanıp kesecik oluşturduğunu ve keseciğin sitoplazmaya ilerlediğini izle.
- ATP kullanıldığını not et; hücre içine kütlesel alım endositozdur.
- Ekzositoz ile karıştırmak — oklar kesecikleri sitoplazmanın içine taşıyor; geçiş hücre içine doğru.
- Aktif taşıma yazmak — ATP olsa da madde protein değil, zar keseciğiyle alınıyor.
Kendini kontrol et: Kesecik dışarıdan içeri mi ilerliyor? İçeri ise endositoz, dışarı ise ekzositozdur.
6-66. şekil: sitoplazmik keseciğin zarla birleşip maddeyi dışarı vermesi.
Çözüm Yolu
Keseciğin hücre zarıyla birleşmesiyle madde kütlesel olarak hücre dışına atılır; ATP gerekir.
- 6. görselde sitoplazmadaki keseciklerin hücre zarına doğru ilerlediğini gör.
- Keseciğin zarla birleşip içindekini hücre dışına bıraktığını belirle.
- ATP kullanıldığını not et; hücre dışına kütlesel atım ekzositozdur.
- Endositoz yazmak — okların yönü sitoplazmadan zara, yani hücre dışına doğrudur.
Kendini kontrol et: Kesecik zarla birleşip içeriğini dışarı mı veriyor? Evetse ekzositoz doğrudur.
Değerlendirme 1QR kodlarındaki hücre zarından madde geçişi animasyonlarını izleme.
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz. Etkinliğin dijital içeriğini (ses, video, çalışma yaprağı) resmî EBA bağlantısından açabilirsiniz:
Değerlendirme 2Animasyon bilgileriyle kendi tablonuzu karşılaştırıp eksikleri düzeltme.
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.