Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 121
Biyoloji Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 121 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Kutu 1Suda bekletilen patatesin içine su almasının hücre zarının hangi özelliğiyle ilişkili olduğu
Çözüm Yolu
Zar suyu geçirir, birçok çözünmüş maddeyi tutar. Patates hücreleri saf suda hipotonik ortamdan ozmozla su alır.
- Patatesin içine giren maddenin su olduğunu belirle.
- Suyun zardan geçebildiğini, birçok çözünmüş maddenin ise geçemediğini hatırla.
- Zarın bazı maddeleri geçirip bazılarını geçirmemesinin yarı geçirgenlik (seçici geçirgenlik) olduğunu söyle.
- Saf suyun patates hücrelerine göre hipotonik olduğunu, suyun ozmozla hücreye girdiğini ekle.
- "Zar her maddeyi geçirir" demek — zar tam geçirgen olsaydı derişim farkı korunmaz, ozmoz gerçekleşmezdi.
- Su girişini difüzyonla açıklamak — suyun yarı geçirgen zardan geçişine ozmoz denir.
Kendini kontrol et: Zar çözünmüş maddeleri de serbestçe geçirseydi patates yine su alıp şişer miydi?
Kutu 2Sirkede bekletilen çiğ yumurtanın suda şişmesinin nedeni
Çözüm Yolu
Sirke kabuğu çözer, zar kalır. Yumurta içi sudan daha derişik olduğundan su zardan içeri girer ve yumurta şişer.
- Sirkenin yumurta kabuğunu çözdüğünü, geriye yalnız zarın kaldığını belirle.
- Yumurta içinin sudan daha derişik olduğunu fark et.
- Suyun yarı geçirgen zardan az derişik ortamdan çok derişik ortama geçtiğini hatırla.
- Su yumurtanın içine ozmozla girdiği için yumurtanın şiştiğini yaz.
- Şişmeyi sirkenin yumurtayı büyütmesine bağlamak — şişme sulu ortamda, suyun içeri girmesiyle olur.
- Yumurtanın içindeki maddelerin dışarı çıktığını sanmak — zar büyük molekülleri geçirmez, hareket eden sudur.
Kendini kontrol et: Yumurta çok tuzlu suya konsaydı şişer miydi, yoksa büzülür müydü?
1aTuzlanarak bekletilen soğanda gözle görülür değişiklikler
Çözüm Yolu
Tuz yüzeyde hipertonik ortam oluşturur; hücrelerden su dışarı çıkar. Bu yüzden sebze sulanır ve küçülür.
- Tuzun soğan yüzeyinde çok derişik (hipertonik) bir ortam oluşturduğunu belirle.
- Hücrelerdeki suyun ozmozla dışarı çıktığını düşün.
- Gözle görülen sonuçları sırala: kapta su birikir, soğan büzülür, yumuşar ve solar.
- Soğanın su alıp şiştiğini söylemek — tuzlu ortam hipertoniktir, hücreler su kaybeder.
- Yalnız tat değişimini yazmak — soru gözle görülür değişiklikleri istiyor: sulanma, büzülme, yumuşama.
Kendini kontrol et: Tuzlanmış soğanın bulunduğu kabın dibinde su birikmesi, suyun hangi yöne hareket ettiğini gösterir?
1bDeğişimlerin sebze hücrelerindeki su ve küçük molekül hareketiyle ilişkisi
Çözüm Yolu
Su, düşük derişimden yüksek derişime yarı geçirgen zardan geçer. Tuz yüksek derişimli yerden düşük derişimli yere yayılır.
- Hücre içinin az derişik, tuzlu yüzeyin çok derişik olduğunu belirle.
- Suyun hücreden dışarı ozmozla çıktığını yaz.
- Tuz moleküllerinin çok derişik yüzeyden az derişik hücre içine difüzyonla yayıldığını yaz.
- Sulanma ve büzülmenin su kaybından, tadın yayılmasının tuz difüzyonundan kaynaklandığını ilişkilendir.
- Su hareketine difüzyon, tuz hareketine ozmoz demek — kavramlar ters; suyun zardan geçişi ozmozdur.
- Suyun tuzdan uzaklaştığını sanmak — su, çözünen maddenin çok olduğu tarafa doğru hareket eder.
Kendini kontrol et: Su ve tuz zıt yönlere mi hareket ediyor; her biri az derişikten çoğa mı, çoktan aza mı gidiyor?
2Öğretmen rehberliğinde beşer kişilik heterojen gruplar oluşturma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
3Hipotonik ve hipertonik ortamda patatesin ağırlık ve doku değişimini inceleyen deney tasarlama
Çözüm Yolu
Eşit boyda patates parçaları saf su ve tuzlu sularda bekletilir; önce ve sonra tartılır, sertlik gözlenir. Tasarım Form 18'e yazılır.
- Amacı belirle: patatesin farklı tuz derişimlerinde ağırlık ve doku değişimini incelemek.
- Eşit boyutta patates parçaları kesip her birini hassas terazide tart.
- Saf su ve farklı derişimlerde tuzlu su hazırlayıp parçaları ayrı kaplara koy.
- Belirlenen sürelerin sonunda parçaları çıkar, kurula, yeniden tart ve sertliğini değerlendir.
- Tasarımını Form 18'e kaydet.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Farklı şeker derişimli çözeltilerle aynı ölçümleri yapmak. (Malzeme listesi dışına çıkmaya öğretmen izin verirse ve aynı ölçümler yapılırsa geçerli.) · Ağırlık yerine patates çubuklarının boyunu ölçmek, sertliği gözlemek. (Ölçüm cetvelle düzenli yapılırsa ek veri olarak geçerli; asıl istenen ağırlık ve dokudur.)
- Patates parçalarını farklı boyutta kesmek — ağırlık değişimi karşılaştırılamaz, boyut sabit tutulmalı.
- Saf su kabını koymamak — hipotonik ortamı gösteren karşılaştırma ortamı eksik kalır.
Kendini kontrol et: Tasarımda yalnız tuz derişimi ve süre mi değişiyor, diğer tüm koşullar aynı mı?