Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 123
Biyoloji 9. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 123 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
11Hangi ortamların hipotonik, izotonik veya hipertonik olabileceğini yorumlama
Çözüm Yolu
Patates suyu alıyorsa ortam hipotoniktir; su kaybediyorsa hipertonik; değişmiyorsa derişimler eşit, yani izotoniktir.
- Her ortamda patatesin ilk ve son ağırlığını karşılaştır.
- Ağırlık arttıysa patates su almıştır; bu ortam patatese göre hipotoniktir.
- Ağırlık değişmediyse su alışverişi dengededir; bu ortam izotoniktir.
- Ağırlık azaldıysa patates su kaybetmiştir; bu ortam hipertoniktir.
- Ağırlığı artan ortamı hipertonik saymak — su, patatesten daha az derişik ortamdan patatese girer.
- Ortamı tek başına adlandırmak — hipo/hiper/izotonik, patates hücreleriyle karşılaştırılarak söylenir.
Kendini kontrol et: Saf sudaki patatesin ağırlığı arttıysa, saf suyu hipotonik olarak mı sınıflandırdın?
Değerlendirme 1Doku ve ağırlık değişimlerinden hareketle suyun yer değiştirmesi hakkında çıkarım
Çözüm Yolu
Saf suda patates ağırlaşır ve sertleşir; derişik tuzlu suda hafifler ve yumuşar. İzotonikte değişim olmaz.
- Ağırlaşan ve sertleşen patateslerin hangi ortamda olduğunu belirle.
- Bu ortamda suyun patatese girdiği sonucunu çıkar (hipotonik ortam).
- Hafifleyen ve yumuşayan patateslerin ortamında suyun patatesten çıktığını yaz (hipertonik ortam).
- Değişim olmayan ortamda su giriş-çıkışının dengede olduğunu ekle.
- Yumuşamayı su almaya bağlamak — patates su kaybedince yumuşar, su alınca sertleşir.
- Suyun tuzlu sudan patatese geçtiğini söylemek — su az derişikten çok derişiğe gider.
Kendini kontrol et: Ağırlaşma ile sertleşme, hafifleme ile yumuşama aynı ortamlarda mı görülüyor?
Değerlendirme 2Farklı bekleme sürelerindeki sonuçları grup arkadaşlarıyla tartışma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
Değerlendirme 3Diyaliz, kuru örtamda sebze buruşması ve koku yayılmasının difüzyon ve ozmozla açıklanması
Çözüm Yolu
Kan atık maddeleri yarı geçirgen zardan derişimi düşük diyaliz sıvısına difüzyonla geçer. Tuzlu ortamda sebze suyu ozmozla kaybeder. Koku molekülleri havaya yayılır.
- Diyalizde kandaki atıkların yarı geçirgen zardan az derişik diyaliz sıvısına difüzyonla geçtiğini yaz.
- Sebze dış ortama göre daha fazla su içerdiği için suyun ozmozla dışarı çıktığını belirt.
- Su kaybeden sebzenin buruştuğunu ekle.
- Çiçeğin koku moleküllerinin çok yoğun olduğu yerden az yoğun yere difüzyonla yayıldığını yaz.
- Koku yayılmasını ozmoz saymak — zar yoktur ve hareket eden su değildir; bu difüzyondur.
- Diyalizde kanın sıvıya karıştığını sanmak — yalnız küçük atık molekülleri zardan geçer.
Kendini kontrol et: Her olayda hareket eden madde su mu, yoksa çözünmüş/gaz molekülleri mi? Buna göre adlandırdın mı?
KN 1aHuni düzeneğindeki bağımlı değişken
Çözüm Yolu
Ölçülen ve sonuca bağlı olarak değişen büyüklük huninin içindeki sıvı seviyesidir.
- Deneyde gözlenip ölçülen büyüklüğü bul.
- Soruda hunilerin sıvı yüksekliğindeki değişimin sorulduğunu fark et.
- Bağımlı değişkenin huni içindeki sıvı yüksekliğinin değişimi olduğunu yaz.
- Bağımlı değişkene şeker derişimini yazmak — derişim deneycinin değiştirdiği bağımsız değişkendir.
Kendini kontrol et: Yazdığın büyüklük deney sonunda ölçülüyor mu, yoksa başta mı ayarlanıyor?
KN 1bHuni düzeneğindeki bağımsız değişken
Çözüm Yolu
Deneyci derişimi değiştirir; dış ortam her kapta %5'tir.
- Üç düzenekte farklı olan koşulu bul.
- Beherlerdeki çözeltinin hepsinde %5 olduğunu, yani sabit olduğunu gör.
- Hunilerdeki çözeltinin %2, %20 ve %50 olarak değiştiğini belirle.
- Bağımsız değişkenin huni içindeki şeker çözeltisinin derişimi olduğunu yaz.
- Beherdeki %5'lik çözeltiyi bağımsız değişken saymak — her kapta aynıdır, sabit tutulan koşuldur.
Kendini kontrol et: Seçtiğin değişken A, B ve C düzeneklerinde gerçekten farklı mı?
KN 2AA hunisinde sıvı yüksekliği değişimi ve nedeni
Çözüm Yolu
Su, düşük derişimli ortamdan yüksek derişimli ortama zardan geçer; huni içinden dışa doğru hareket eder.
- A hunisinin içindeki derişimi (%2) beherdeki derişimle (%5) karşılaştır.
- Huni içinin daha seyreltik, yani dışa göre hipotonik olduğunu belirle.
- Suyun zardan az derişikten çok derişiğe, huniden behere geçtiğini yaz.
- Huniden su çıktığı için sıvı yüksekliğinin düştüğü sonucuna var.
- Seviyenin yükseldiğini söylemek — su %2'lik huniden %5'lik behere geçer.
- Şeker moleküllerinin dışarı çıktığını söylemek — zar şekeri geçirmez, hareket eden sudur.
Kendini kontrol et: Su, şekerin daha az olduğu huniden şekerin daha çok olduğu behere mi gidiyor?
KN 2BB hunisinde sıvı yüksekliği değişimi ve nedeni
Çözüm Yolu
Su, yarı geçirgen zardan huni içine ozmozla geçer ve sıvı seviyesi artar.
- B hunisinin içindeki derişimi (%20) beherdeki derişimle (%5) karşılaştır.
- Huni içinin daha derişik, yani dışa göre hipertonik olduğunu belirle.
- Suyun ozmozla beherden huninin içine geçtiğini yaz.
- Huniye su girdiği için sıvı yüksekliğinin yükseldiğini belirt.
- Suyun derişik huniden dışarı çıktığını sanmak — su, çözüneni çok olan tarafa doğru hareket eder.
Kendini kontrol et: B hunisindeki derişim beherden fazla mı? Öyleyse su hangi yöne gitmeli?
KN 2CC hunisinde sıvı yüksekliği değişimi ve nedeni
Çözüm Yolu
Derişim farkı en büyük olduğundan ozmozla huniye giren su miktarı A ve B'den fazladır.
- C hunisinin içindeki derişimi (%50) beherdeki derişimle (%5) karşılaştır.
- Huni içinin çok derişik olduğunu ve suyun ozmozla huniye gireceğini belirle.
- Derişim farklarını karşılaştır: A'da 3, B'de 15, C'de 45 birim.
- Fark en büyük C'de olduğundan en çok su C'ye girer, seviye en çok yükselir.
- C'nin B ile aynı miktarda yükseldiğini söylemek — derişim farkı büyüdükçe giren su miktarı artar.
Kendini kontrol et: Üç huniyi sıvı yüksekliği değişimine göre sıraladığında C > B > A (A düşüyor) sonucu çıkıyor mu?