Biyoloji Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı Sayfa 31 — Soru 4: Örnek olayda bilimsel etiğe aykırı durumları tespit edip rapor oluşturma

Bilimsel etiğe aykırılıklar: iş bölümünün belirtilmemesi ve bazı üyelerin hiç çalışmaması, fotoğrafların başka gruptan kopyalanması (intihal), kaynakça gösterilmemesi, anket sonucunun birbiriyle çelişmesi (verinin çarpıtılması şüphesi). — Bu davranışlar sırasıyla katkı sahipliği, intihal, kaynak gösterme ve verilerin doğruluğu ilkelerini ihlal eder. Rapor bunlarla ilişkilendirilmelidir. — Örnek olayı üç rapor için ayrı ayrı okuyup her raporda dikkat çeken sorunları not et. İkinci ve üçüncü raporda iş bölümünün yazılmadığını, ikinci grupta iki üyenin hiç görev almadığını belirle; bu katkı sahipliği ilkesine aykırıdır. Üçüncü rapordaki fotoğrafların ikinci rapordakilerle aynı olduğunu fark et; başkasının emeğini kendininmiş gibi sunmak intihaldir. Üçüncü raporda kaynakça olmadığını belirle; literatürden alınan bilgi kaynak gösterilmeden kullanılamaz. Anket sonuçlarındaki 'katılımcıların tamamı' ifadelerini karşılaştır; aşırı uç ve çelişkili sonuçların veri çarpıtma şüphesi doğurduğunu yaz. Her durumu ihlal ettiği etik ilkeyle eşleştirerek raporunu düzenle.

Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 31

Sayfa 31 2 Çözümlü Madde

Biyoloji Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 31 Cevapları

← Sayfa 30 Tüm Sayfalar Sayfa 32 →

Yapay zekâ destekli · insan onayı yok

Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?

1-3Heterojen grup oluşturma, güvenilir kaynaklardan araştırma ve araç seçimi adımları

Örnek Cevap (Ücretsiz)

Gruba farklı başarı düzeyinden ve ilgi alanından arkadaşlar alınır. Araştırmada ders kitabı, üniversite (.edu) ve resmî (.gov) siteler, hakemli makaleler kullanılır. Kaynakların yazarı, tarihi ve güvenilirliği kontrol edilir; araştırma sırasında birbirimize sabırlı ve anlayışlı davranırız.

Çözüm Yolu

Heterojen grup, güvenilir kaynaktan araştırma ve araç seçimi adımları için örnek bir uygulama yazıldı. Hangi olayın seçileceğini öğretmen belirler.

Bu cevap faydalı mı?

4Örnek olayda bilimsel etiğe aykırı durumları tespit edip rapor oluşturma

Örnek Cevap (Ücretsiz)

Bilimsel etiğe aykırılıklar: iş bölümünün belirtilmemesi ve bazı üyelerin hiç çalışmaması, fotoğrafların başka gruptan kopyalanması (intihal), kaynakça gösterilmemesi, anket sonucunun birbiriyle çelişmesi (verinin çarpıtılması şüphesi).

Çözüm Yolu

Bu davranışlar sırasıyla katkı sahipliği, intihal, kaynak gösterme ve verilerin doğruluğu ilkelerini ihlal eder. Rapor bunlarla ilişkilendirilmelidir.

Örnek olayı üç rapor için ayrı ayrı okuyup her raporda dikkat çeken sorunları not et.
İkinci ve üçüncü raporda iş bölümünün yazılmadığını, ikinci grupta iki üyenin hiç görev almadığını belirle; bu katkı sahipliği ilkesine aykırıdır.
Üçüncü rapordaki fotoğrafların ikinci rapordakilerle aynı olduğunu fark et; başkasının emeğini kendininmiş gibi sunmak intihaldir.
Üçüncü raporda kaynakça olmadığını belirle; literatürden alınan bilgi kaynak gösterilmeden kullanılamaz.
Anket sonuçlarındaki 'katılımcıların tamamı' ifadelerini karşılaştır; aşırı uç ve çelişkili sonuçların veri çarpıtma şüphesi doğurduğunu yaz.
Her durumu ihlal ettiği etik ilkeyle eşleştirerek raporunu düzenle.

Sık yapılan hatalar

Yalnız fotoğraf kopyalamayı yazmak — kaynakça eksikliği ve görev almayan üyeler de ayrı etik ihlallerdir.
Sorunları sıralayıp hangi etik ilkeyi ihlal ettiğini belirtmemek — görev, durumların etik ilkelerle ilişkilendirilmesini istiyor.

Kendini kontrol et: Yazdığın her etik ihlal için olaydan bir kanıt ve ihlal edilen bir ilke gösterebiliyor musun?

Bu cevap faydalı mı?

NotRaporu hazırlama ve paylaşma adımları (5-7) sayfa 32'de devam ediyor

Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.