Biyoloji Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 49 Cevapları

Su molekülleri cam yüzeyi çeker (adezyon) ve birbirini çeker (kohezyon); bu yüzden ince su tabakası lamları sıkıca tutar.

1. I. Deney gözlemi: aralarında ince su tabakası olan iki lam zor ayrılıyor.
2. Su molekülleri cam yüzeyine tutunur (adezyon) ve birbirini çeker (kohezyon).
3. Bu iki çekim kuvveti ince su tabakasıyla lamları birbirine sıkıca bağlar.
4. Günlük hayatta aynı durumu gösteren bir örnek seç: ıslak iki bardağın birbirine yapışması gibi.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Örnek: ıslak cam yüzeye yapışan su damlaları veya ıslak elin kâğıda yapışması (Suyun farklı bir yüzeye tutunmasını (adezyon) gösterdiği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Lamlar kuruyken kolay ayrılıyor muydu? Farkı yaratan suyun cama tutunması mı, kendi molekülleri mi?

Su molekülleri arasındaki yüksek çekim kuvveti yüzeyde esnek bir film gibi davranır ve suyun taşmadan kabarmasını sağlar.

1. II. Deney gözlemi: ağzına kadar dolu bardağa para eklendikçe su taşmadan bardak üstünde kabarıyor.
2. Su molekülleri birbirini güçlü biçimde çeker (kohezyon); bu durum yüzeyde gerilim oluşturur.
3. Yüzey gerilimi esnek bir zar gibi davranarak suyun kubbe biçiminde tutulmasını sağlar.
4. Günlük hayatta suyun yüzeyde toplu kaldığı bir durumu örnek ver: yaprak üzerindeki yuvarlak damla gibi.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Örnek: musluktan damlayan suyun damla biçimi alması (Su moleküllerinin birbirini çekerek yüzeyde bir arada kalmasını gösterdiği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Kubbeyi oluşturan çekim aynı tür moleküller arasında mı? Öyleyse kohezyon dedin mi?

Buz oluşurken moleküller seyrek düzene geçer, yoğunluk azalır ve buz yüzer. Eriyince hacim azalıp sıvıya dönüştüğü için su taşmaz.

1. III. Deney gözlemi: buz küpleri su yüzeyinde kalıyor, eriyince bardaktaki su taşmıyor.
2. Bir cismin sıvıda yüzmesi, yoğunluğunun sıvınınkinden küçük olduğunu gösterir.
3. Su donarken molekülleri daha seyrek dizilir; buzun yoğunluğu sıvı sudan küçük olur.
4. Buz eriyince hacmi küçülür, suyun içinde kapladığı yer kadar sıvıya dönüştüğü için taşma olmaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Örnek: kışın göl ve nehirlerin yüzeyden donması, suda yüzen buzdağları (Buzun yoğunluğunun sıvı sudan küçük olmasıyla açıklandığı sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Buz suda batsaydı göl yüzeyi donduğunda alttaki canlılar için ne olurdu?

Su yüzeyi kohezyon nedeniyle ince film gibi davranır ve karabiberi taşır. Parmak değince film bozulur ve su (adezyonla) parmağa tutunup parmağı ıslatır.

1. IV. Deney gözlemi: karabiber su üstünde batmadan duruyor; parmak değince parmak ıslanıyor.
2. Su yüzeyindeki moleküller kohezyonla birbirine tutunur ve ince bir film gibi davranır.
3. Bu yüzey gerilimi hafif karabiber tanelerini taşır; parmak değince su adezyonla parmağa tutunur.
4. Günlük hayattan, hafif bir canlının ya da cismin su yüzeyinde batmadan durduğu bir örnek seç.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Örnek: su yüzeyinde dikkatle bırakılan ataşın veya iğnenin batmaması (Yüzey geriliminin hafif cismi taşıdığı bir durum olduğu sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Bardağı sallasaydın karabiber batar mıydı? Bu, yüzeydeki filmin bozulmasıyla ilgili mi?

Polar su molekülleri tuz ve şeker gibi maddelerin parçacıklarını sarar ve ayırır. Un gibi bazı maddeler ise çözünmez, bulanıklık veya çökelti oluşturur.

1. V. Deney gözlemi: tuz, şeker, bal ve kahve suda dağılıp kayboluyor; un ise bulanıklık yapıp çöküyor.
2. Su molekülleri polar olduğundan yüklü veya polar parçacıkları sarıp birbirinden ayırır.
3. Bu nedenle birçok madde suda çözünür; un gibi bazı maddeler çözünmez.
4. Günlük hayatta bir maddenin suda çözündüğü bir örnek ver: çaydaki şeker gibi.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Örnek: bitkilerin topraktaki mineralleri suda çözünmüş olarak alması (Suyun çözücülük özelliğini gösterdiği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Karıştırdıktan sonra bardak berrak mı kaldı, yoksa dibe çöken tanecik var mı?

Su sıcaklık değişimine direnç gösterir; aynı ısıtma süresinde yağın sıcaklığı daha çok artar, soğurken de yağ daha hızlı soğur.

1. VI. Deney verileri: 2 dakikada bir ölçülen sıcaklıklarda su ve yağın ısınma-soğuma hızları karşılaştırılır.
2. Aynı sürede ısıtılınca yağın sıcaklığı daha çok artar, soğurken de daha hızlı düşer.
3. Sıcaklığı geç değişen madde yüksek ısı tutma kapasitesine (öz ısıya) sahiptir.
4. Günlük hayatta suyun bu özelliğinden yararlanılan bir örnek seç: deniz kenarında ılıman iklim gibi.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Örnek: sıcak su torbasının uzun süre ısı vermesi (Suyun ısıyı uzun süre tutmasıyla açıklandığı sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tablonda 10. dakikada hangi sıvının sıcaklığı daha yüksek? Soğurken hangisi daha hızlı düştü?