Ana sayfa›Biyoloji 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 49›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Biyoloji 9. sınıf · Suyun Özellikleri ve Biyolojik Önemi
Bilgi notu
Suyun Özellikleri ve Biyolojik Önemi
- Su molekülleri polardır ve birbirine hidrojen bağlarıyla çekilir.
- Kohezyon su moleküllerinin birbirini çekmesidir; yüzey gerilimi bunun sonucudur.
- Adezyon suyun başka yüzeylere tutunmasıdır; bitkilerde suyun taşınmasına yardım eder.
- Su yüksek ısı kapasitesine sahiptir; sıcaklığı yavaş değişir ve canlıda sıcaklığı dengelemeye yardım eder.
- Su birçok maddeyi çözer; buz sıvı sudan daha az yoğundur ve yüzer.
Örnek: Sıcak bir günde terleyen vücut neden serinler?
Çözüm: Ter büyük oranda sudur. Su buharlaşırken vücuttan ısı alır; bu nedenle vücut serinler. Bu, suyun buharlaşırken çok ısı alma özelliğinin bir sonucudur.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Su moleküllerinin birbirini çekmesine ne ad verilir?
Suyun başka maddelerin yüzeyine tutunması özelliğine ne ad verilir?
Şekerin suda çözünüp görünmez olması suyun hangi özelliğini gösterir?
Uygulama
Su kayanı böcekleri su üzerinde batmadan yürüyebilir. Bu olay suyun hangi özelliği sayesinde gerçekleşir ve bu özellik hangi çekim kuvvetine dayanır?
Bitkilerde su kökten yapraklara taşınırken suyun hangi iki özelliği rol oynar?
Kış aylarında göllerin yüzeyi donarken altı sıvı kalır. Bu durum göldeki canlılar için neden önemlidir? Buzun özelliğiyle açıkla.
Düşün
Deniz kıyısındaki şehirlerde gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkı, çöl bölgelerine göre daha azdır. Bu durumu suyun hangi özelliğiyle ilişkilendirirsin? Nedenini açıkla.
Suyun çözücü olması, canlı vücudunda besin ve atık maddelerin taşınmasını nasıl sağlar? Açıkla.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Kohezyon. | Aynı tür moleküllerin birbirini çekmesine kohezyon denir. | 8 |
| 2 | Adezyon. | Farklı maddelerin molekülleri arasındaki çekime adezyon denir. | 8 |
| 3 | Çözücü olma (çözücülük) özelliğini. | Su polar bir çözücüdür; şeker taneciklerini sarıp dağıtır. | 8 |
| 4 | Yüzey gerilimi sayesinde; su moleküllerinin birbirini çekmesine (kohezyona) dayanır. | Yüzeydeki moleküller birbirine sıkıca tutunarak ince bir zar gibi davranır ve böceği taşır. | 12 |
| 5 | Adezyon ve kohezyon. | Su, damar çeperlerine tutunur (adezyon) ve molekülleri birbirini çeker (kohezyon); bu sayede su kesintisiz bir sütun hâlinde yükselir. | 12 |
| 6 | Buzun yoğunluğu sıvı sudan küçüktür, bu yüzden yüzeyde kalır; altında sıvı su bulunduğu için canlılar yaşamını sürdürebilir. | Buz yüzeyde kalıp altındaki suyun tamamen donmasını yavaşlatır. | 12 |
| 7 | Ölçütler (20 puan): Suyun yüksek ısı kapasitesi (6 p). Su geç ısınır ve geç soğur (7 p). Böylece çevrenin sıcaklığı dengelenir, gece-gündüz farkı azalır (7 p). | Su sıcaklığı yavaş değiştirdiği için kıyı bölgelerinde sıcaklık dalgalanması azalır. | 20 |
| 8 | Ölçütler (20 puan): Su polar olduğu için birçok maddeyi çözer (6 p). Çözünen besin ve atık maddeler kan gibi sulu sıvılarda taşınır (7 p). Örnek: besinlerin kanla hücrelere, atıkların hücrelerden dışarıya taşınması (7 p). | Çözünmüş maddeler kan gibi su bakımından zengin sıvılarla vücutta dolaşır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Adezyon ile kohezyonu karıştırmak. · Buzun yoğunluğunun sıvı sudan büyük olduğunu düşünmek.
Öz kontrol: Gözlemlediğim olay suyun kendi molekülleri arasındaki çekimden mi, yoksa başka bir yüzeye tutunmasından mı kaynaklanıyor?