Biyoloji Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 82 Cevapları

Bağımsız değişken, araştırmacının bilerek değiştirdiği değişkendir.

1. Bağımsız değişken, araştırmacının bilerek değiştirdiği koşuldur.
2. pH etkisi deneyinde farklı ortamlar hazırlanarak değiştirilen koşul pH değeridir.
3. Sıcaklık etkisi deneyinde değiştirilen koşul ortam sıcaklığıdır.

Kendini kontrol et: Yazdığın değişkeni deneyden önce sen mi ayarlıyorsun, yoksa deney sonunda mı ölçüyorsun?

Açık uçlu etkinlik (pH - çıkan kabarcık sayısı grafiğini çizme). Öğrenci kendi gözlem, deneyim ve düşüncelerinden yararlanarak bu örnek cevabı kendi cümleleriyle zenginleştirebilir.

Karşılaştırma gerçek verilere bağlıdır; olası nedenler genel olarak tartışılır.

1. Kendi tablondaki kabarcık sayılarını aynı değişkeni çalışan grubun sonuçlarıyla yan yana koy.
2. Sonuçların genel eğilimi (artış, azalma, en yüksek nokta) benziyor mu, kontrol et.
3. Fark varsa nedenlerini ara: ölçüm, maya miktarı, süre, sıcaklık farkı veya sayım hatası.
4. Farkın hangi kontrol değişkeninin sabit tutulamamasından doğabileceğini açıkla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sonuçlar arasında anlamlı fark yoktur; eğilimler aynıdır. (Gruplar benzer sonuçlar elde ettiyse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Gösterdiğin her fark nedeni, deneyde sabit tutulması gereken bir koşulla ilişkili mi?

Optimum koşullar enzimden enzime değişir.

1. Deneyde yalnız bir enzimin, katalazın, incelendiğini fark et.
2. Her enzimin en iyi çalıştığı (optimum) bir pH ve sıcaklık olduğunu hatırla.
3. Örnek ver: pepsin asidik midede, tripsin bazik ince bağırsakta çalışır.
4. Bu yüzden katalazın sonuçlarının bütün enzimlere genellenemeyeceği sonucuna var.

Kendini kontrol et: Pepsin ile tripsinin optimum pH değerleri aynı mı? Değilse sonuç genellenebilir mi?

Deneyde pH değişince katalaz aktivitesi azaldı; benzer şekilde mide enzimleri de etkilenir. Pepsin asidik ortamda çalıştığından etki enzime bağlıdır.

1. Deneyde pH optimum değerden uzaklaştıkça katalaz aktivitesinin azaldığını hatırla.
2. Asitli içeceklerin mide ortamının pH değerini değiştirebileceğini belirt.
3. pH, mide enzimlerinin optimum değerinden saparsa aktivitelerinin düşeceğini açıkla.
4. Enzim aktivitesi düşünce sindirimin yavaşlayacağı sonucuna var.

Kendini kontrol et: Açıklamanda pH değişimi, optimum pH ve enzim aktivitesi arasındaki ilişkiyi kurdun mu?

Düşük sıcaklık bakteri enzimlerini yavaşlatarak gıdayı korur. Mayalanmada uygun sıcaklık gerekir; aşırı sıcaklık enzimi denatüre eder.

1. Deneyde sıcaklığın katalaz aktivitesini değiştirdiğini hatırla.
2. Soğukta enzimlerin yavaşladığını; bu yüzden gıdayı bozan mikroorganizmaların çalışamadığını açıkla.
3. Peynir ve yoğurt mayalanmasında enzimlerin ılık, uygun sıcaklıkta en iyi çalıştığını belirt.
4. Çok yüksek sıcaklıkta enzimlerin bozulduğunu (denatüre olduğunu) ve mayalanmanın durduğunu ekle.

Kendini kontrol et: Açıklaman düşük, uygun ve yüksek sıcaklığın enzime etkisini ayrı ayrı içeriyor mu?

Bağımlı değişken, bağımsız değişkene göre değişen ve ölçülen niceliktir.

1. Bağımlı değişken, bağımsız değişkene bağlı olarak değişen ve ölçülen niceliktir.
2. Deneyde katalaz, hidrojen peroksiti su ve oksijene ayırır; oksijen hava kabarcığı olarak çıkar.
3. Her iki deneyde de beş dakikada sayılan kabarcık sayısı ölçülür.

Kendini kontrol et: Deney bitince sayarak ya da ölçerek bulduğun nicelik, yazdığın bağımlı değişkenle aynı mı?

Yalnızca bağımsız değişken değişmeli, diğer koşullar sabit tutulmalıdır.

1. Kontrol değişkenleri, yalnız bağımsız değişkenin etkisini görmek için sabit tutulan koşullardır.
2. Her iki deneyde maya miktarı, hidrojen peroksit miktarı ve ölçüm süresi (beş dakika) aynı tutulur.
3. pH deneyinde ayrıca sıcaklık sabit tutulur.
4. Sıcaklık deneyinde ayrıca pH sabit tutulur; tabloya bu değişkenler yazılır.

Kendini kontrol et: Kontrol listende o deneyin bağımsız değişkeni yer alıyor mu? Yer alıyorsa çıkar.

Her deneyde tek değişken değiştirilir, diğerleri sabit tutulur, kabarcık sayısı karşılaştırılır.

1. Katalaz Aktivitesinin Ölçümü deneyindeki gibi her tüpe eşit miktarda maya çözeltisi ve hidrojen peroksit konulacağını planla.
2. pH deneyi için tüpleri farklı pH değerlerine getir; sıcaklığı hepsinde aynı tut.
3. Sıcaklık deneyi için tüpleri farklı sıcaklıktaki su banyolarına koy; pH'yi hepsinde aynı tut.
4. Her tüpte beş dakika boyunca çıkan kabarcıkları say ve tablolara yaz.
5. Kabarcık sayılarını karşılaştırarak pH ve sıcaklığın etkisini değerlendir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kabarcık saymak yerine tüpün ağzına balon takıp balonun şişme miktarını ölçmek (Tüm tüplerde aynı balon ve aynı süre kullanılırsa geçerlidir.) · Maya yerine karaciğer özütünü katalaz kaynağı olarak kullanmak (Tüm tüplerde aynı miktar özüt kullanılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tasarladığın her deneyde tüpler arasında yalnız bir koşul mu farklı?

Ortamın pH değeri asit ve baz çözeltileriyle, sıcaklığı ise buzlu ya da sıcak su banyolarıyla değiştirilir. Her ortamın değeri ölçülerek doğrulanır.

Kontrol değişkenleri sabit tutulur, ölçü aletleri doğru kullanılır, deney tekrarlanır.

1. Hata kaynaklarını düşün: ölçüm, sıcaklık, süre ve sayım hataları.
2. Maya ve hidrojen peroksiti dereceli silindir veya pipetle her tüpe tam aynı miktarda koy.
3. Sıcaklığı termometreyle, pH'yi pH kâğıdıyla deney boyunca kontrol et.
4. Süreyi kronometreyle tut ve kabarcıkları dikkatle say; mümkünse deneyi tekrarla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kabarcıkları iki kişinin ayrı ayrı sayıp ortalamasını almak (Sayım hatasını azaltmaya yönelik tedbir olarak geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Aldığın her tedbir, sabit tutulması gereken bir kontrol değişkenini koruyor mu?