Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 88
Biyoloji Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 88 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Bu sayfa için bilgi notlu çalışma kağıdı (yazdırılabilir) ve Kendini Dene modunda kademeli ipuçları var.
11Metindeki olayda yer alan diğer etik ihlaller
Çözüm Yolu
B, deney sonuçlarını biraz değiştirmeyi düşünüyor (veri tahrifi), A'yı izinsiz yazar gösteriyor ve literatürden aldığı veriyi referanssız kullanıyor (intihal).
- 10. soruda sorulan referanssız veri kullanımını ayır; burada 'başka' ihlaller isteniyor.
- Metinde B'nin deney sonuçlarını biraz değiştirmeyi düşündüğünü bul: bu veri tahrifatıdır.
- Çalışmaya katılmayan A'nın araştırmacı olarak gösterildiğini bul: bu haksız yazarlıktır.
- Bulduğun ihlalleri gerekçeleriyle birlikte yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Sonuçları çarpıtmak (veri tahrifatı) ve emeği olmayan kişiyi yazar göstermek (hak edilmemiş yazarlık). (İki temel ihlal metindeki davranışlarla eşleştiriliyorsa geçerlidir.)
- Yalnız referanssız veri kullanımını yazmak — o ihlal 10. soruda verildi, burada diğer ihlaller isteniyor.
- A'yı yazar göstermeyi iyi niyetli bir davranış saymak — katkısı olmayan kişiyi yazar yapmak da etik ihlaldir.
Kendini kontrol et: Yazdığın her ihlal metinde geçen somut bir davranışa dayanıyor mu?
12Metindeki etik ihlallerin bilimsel araştırmalara olası etkileri
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Tahrif edilmiş veri ve intihal, sonraki çalışmaları yanıltır, bilimsel topluma güveni azaltır ve emek verenlerin haklarını zedeler.
- Metindeki ihlalleri hatırla: veri değiştirme, referanssız kullanım, haksız yazarlık.
- Değiştirilmiş verinin yanlış bilgi ürettiğini ve sonraki araştırmaları yanılttığını düşün.
- Etkisiz bir ilacın etkili sanılmasının insan sağlığını tehlikeye atabileceğini yaz.
- Emek ve kaynak israfı ile bilime duyulan güvenin azalmasını da ekle.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Bilim insanlarına ve dergilere güven azalır, intihal nedeniyle asıl emek sahiplerinin hakları zarar görür. (Güven kaybı ve emek hakkı ihlali vurgulanıyorsa geçerlidir.)
- Etkiyi yalnız araştırmacıya verilecek cezayla sınırlamak — soru bilimsel araştırmalara ve topluma etkileri soruyor.
Kendini kontrol et: Cevabında hem bilimsel bilgiye hem de topluma (sağlık, güven) yönelik en az bir etki var mı?
13Etik standartlara uyan araştırmacıların güvenilirlik ve itibarına etkileri
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Dürüst, kaynak gösteren ve şeffaf çalışan araştırmacıların sonuçları tekrarlanabilir olduğundan meslektaşları ve toplum tarafından daha çok saygı görür.
- Etik standartların neler olduğunu hatırla: dürüstlük, kaynak gösterme, şeffaflık.
- Bu davranışların sonuçların güvenilir ve tekrarlanabilir olmasını sağladığını düşün.
- Güvenilir sonuçların bilim insanının itibarını artırdığını yaz.
- İtibarın işbirliği, destek ve toplumun bilime güveni gibi kazanımlar getirdiğini ekle.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Çalışmaları daha çok kaynak gösterilir, proje ve fon desteği bulmaları kolaylaşır. (İtibarın somut mesleki kazanımlarla ilişkilendirildiği cevaplarda geçerlidir.)
- Etkiyi yalnız 'ceza almazlar' diye yazmak — soru güvenilirlik ve itibar üzerindeki olumlu etkileri soruyor.
Kendini kontrol et: Cevabında güvenilirlik ve itibarın nasıl arttığı ayrı ayrı açıklanıyor mu?
14Öğrencilerden hangilerinin verdiği cevaplar doğrudur
Çözüm Yolu
Çetin yanlış (eşeysiz üreme de var), İlyas yanlış (adaptasyon kalıtsal özellikler), Uğur yanlış (fotosentez anabolik, sindirim-solunum katabolik), Mustafa yanlış (virüsler canlı sayılmaz).
- Her öğrencinin ifadesini canlıların ortak özellikleriyle karşılaştır.
- Gökhan doğru: tüm canlılar hücreden oluşur, prokaryot ve ökaryot hücreler vardır.
- Seda doğru: tüm canlılar enerji (ATP) üretir ve tüketir. Esra doğru: ototrof ve heterotrof canlılar vardır.
- Çetin (eşeysiz üreme de var), İlyas (adaptasyon kalıtsaldır), Uğur (kavramlar ters) ve Mustafa (virüs canlı değil) hatalıdır. Cevap: Gökhan, Seda, Esra.
- Çetin'i doğru saymak — canlılar eşeysiz yolla da ürer; 'eşeyli yolla zorunlu' ifadesi yanlıştır.
- İlyas'ı doğru saymak — adaptasyonlar kalıtsal özelliklerdir; 'kalıtsal olmayan' ifadesi hatayı oluşturur.
Kendini kontrol et: Seçtiğin öğrencilerin ifadelerinde tek bir hatalı sözcük bile kalmadığından emin misin?