Ana sayfa›Biyoloji 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 92›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Biyoloji 9. sınıf · Karbonhidratlar ve Enzimler
Bilgi notu
Karbonhidratlar ve Enzimler
- Karbonhidratlar monosakkarit (glikoz, fruktoz), disakkarit (maltoz, sükroz, laktoz) ve polisakkarit (nişasta, glikojen, selüloz) olarak gruplanır.
- Disakkaritler su alarak (hidroliz) monosakkaritlere ayrılır: sükroz = glikoz + fruktoz, maltoz = glikoz + glikoz.
- Enzimler biyolojik katalizörlerdir ve her biri yalnız belirli bir maddeye (substrat) etki eder.
- Nişasta bitkilerde, glikojen hayvanlarda depo polisakkarittir.
Örnek: Laktoz içeren süte laktaz enzimi eklenirse hangi monosakkaritler oluşur?
Çözüm: Laktoz bir disakkarittir. Laktaz enzimi laktozu hidroliz eder; ürünler glikoz ve galaktozdur. Enzim özgül olduğundan laktaz yalnız laktoza etki eder.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Nişasta ve glikojen hangi karbonhidrat grubuna girer?
Bir enzimin yalnız belirli bir maddeye etki etmesine ne ad verilir?
Bitkilerde depo polisakkarit olan karbonhidratın adı nedir?
Uygulama
Maltozun hidrolizinde hangi tür ve kaç molekül monosakkarit oluşur? Tepkimeyi sözcüklerle yaz.
Nişasta çözeltisine amilaz enzimi eklendi ve nişastanın tamamı parçalandı. Bu karışıma iyot damlatılırsa mavi-mor renk oluşur mu? Nedenini açıkla.
Bir enzim sükrozu parçalayabiliyor, maltozu ise parçalayamıyor. Bu durumu enzimin yapısıyla açıkla.
Düşün
Bir öğrenci P, R ve S çözeltilerinin glikoz, maltoz ve sükroz çözeltileri olduğunu biliyor; hangisinin hangisi olduğunu bilmiyor. Benedict ayıracı ile test ettiğinde P ve S'de renk değişimi oluyor, R'de oluşmuyor. R hangi çözeltidir? Gerekçeni yaz; P ve S'nin ne olabileceğini ve yalnız bu testle neden ayırt edilemeyeceklerini açıkla.
Bir bitki özütünde maltozu parçalayan bir enzim olduğunu savunan hipotezi test etmek için kontrol grubu da içeren bir deney tasarla ve beklenen sonuçları yaz. (Ürünü göstermek için glikoza özgü bir ayıraç kullanılacaktır.)
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Polisakkarit | Nişasta ve glikojen çok sayıda glikozun birleşmesinden oluşan polisakkaritlerdir. | 8 |
| 2 | Enzim (substrat) özgüllüğü | Her enzim, şekli uyan belirli bir substrata etki eder. | 8 |
| 3 | Nişasta | Bitkiler glikozu nişasta olarak depolar; glikojen hayvanlarda depo edilir. | 8 |
| 4 | Maltoz + su → 2 molekül glikoz | Maltoz iki glikozdan oluşan bir disakkarittir; su alarak iki glikoza ayrılır. | 12 |
| 5 | Oluşmaz; çünkü nişasta kalmamıştır ve iyot nişastayla renk verir. | İyot nişasta varlığında mavi-mor renk verir; nişasta parçalandığı için bu renk oluşmaz. | 12 |
| 6 | Enzimin aktif bölgesi yalnız sükrozun şekline uyar; maltozun şekline uymadığı için enzim maltoza etki edemez. Bu, enzimin özgüllüğüdür. | Enzim ve substrat arasında kilit-anahtar uyumu gerekir. | 12 |
| 7 | Tam puan ölçütleri: (1) R sükrozdur (6 p); (2) Sükroz indirgen şeker olmadığından Benedict ile renk vermez (6 p); (3) P ve S indirgen şekerlerdir, yani glikoz ve maltozdur (4 p); (4) İkisi de Benedict ile pozitif sonuç verdiğinden yalnız bu testle ayırt edilemez, ek test gerekir (4 p). | Glikoz ve maltoz indirgen şekerdir; sükroz değildir. | 20 |
| 8 | Tam puan ölçütleri: (1) Deney tüpü: bitki özütü + maltoz çözeltisi (5 p); (2) Kontrol tüpü: özüt yerine saf su (ya da kaynatılmış özüt) + maltoz (5 p); (3) Her iki tüpe glikoz ayıracı eklenmesi (5 p); (4) Beklenen sonuç: yalnız deney tüpünde glikoz oluştuğundan renk değişimi gözlenir, kontrolde gözlenmez (5 p). | Enzim varsa maltozu glikoza parçalar; kontrol grubu, renk değişiminin özütten kaynaklandığını gösterir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Glikojeni bitkisel, nişastayı hayvansal depo polisakkaritiymiş gibi karıştırmak. · Tablodaki bir sonucu “kesin” sanıp diğer olasılıkları dikkate almamak.
Öz kontrol: Bu çıkarım için başka bir olasılık da mümkün mü, yoksa tablodaki veriler tek bir sonuca mı götürüyor?