Ana sayfa›Kitaplar›Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 118
Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 118 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1dMetindeki niceliklerin skaler ve vektörel olarak ayrılması
Çözüm Yolu
Skaler nicelikler yalnız sayı ve birimle tam ifade edilir. Ağırlık, hız ve kuvveti tanımlamak için büyüklüğün yanında yön de gerekir; bu yüzden vektöreldir.
- Metinde sayılan nicelikleri listele: kütle, hacim, uzunluk, ağırlık, hız, yoğunluk, yol, enerji, kuvvet.
- Her nicelik için sor: yalnız sayı ve birimle tam anlatılabiliyor mu, yoksa yön de gerekiyor mu?
- Yön gerektirmeyenleri skaler yaz: kütle, hacim, uzunluk, yol, yoğunluk, enerji.
- Yön de gerektirenleri vektörel yaz: ağırlık, hız, kuvvet; gerekçe olarak yön bilgisini belirt.
- Ağırlığı kütle gibi skaler saymak — ağırlık bir kuvvettir ve hep aşağı yönlüdür, bu yüzden vektöreldir.
- Yolu vektörel saymak — alınan yol yön içermez; yön içeren nicelik yer değiştirmedir.
- Enerjiyi yönlü sanmak — enerji yalnız büyüklükle ifade edilir, skalerdir.
Kendini kontrol et: Vektörel dediğin her nicelik için "hangi yöne?" sorusu anlamlı mı; skalerlerde bu soru anlamsız mı?
1eSI'daki birimi aynı olan nicelik çifti seçeneği
Çözüm Yolu
Kuvvet ve ağırlık ikisi de kuvvettir ve SI birimi newton (N)'dur. Diğer çiftlerin birimleri farklıdır.
- Her seçenekteki iki niceliğin SI birimini yaz.
- A) Uzunluk m, hacim m³; B) Kütle kg, sıcaklık K — birimler farklı.
- C) Kuvvet N, ağırlık N — ağırlık da bir kuvvettir, birimler aynı.
- D) Hız m/s, alınan yol m; E) Enerji J, yoğunluk kg/m³ — birimler farklı.
- Birimleri aynı olan tek çift C seçeneğidir.
- Hız ile alınan yolu aynı birimli sanmak — hızın birimi m/s, yolun birimi m'dir.
- Ağırlığın birimini kg sanmak — ağırlık kuvvettir, SI birimi newtondur.
Kendini kontrol et: Seçtiğin çiftteki iki niceliğin birimini ayrı ayrı yazınca tamamen aynı mı çıkıyor?
2aTablodaki kara yolu uzunluğu ve kuş uçuşu uzaklığın ilgili olduğu hareket kavramları
Çözüm Yolu
Yol izlenen güzergâhın toplam uzunluğudur, yön gerektirmez. Yer değiştirme başlangıç ile son konum arasındaki en kısa, yönlü vektördür.
- Tablodaki iki sütuna bakıyoruz: kara yolu uzunluğu ve kuş uçuşu uzaklık (ör. Aydın-İzmir: 112 km ve 89 km).
- Kara yolu uzunluğu, aracın izlediği güzergâhın toplam uzunluğudur; bu, alınan yol kavramıdır.
- Kuş uçuşu uzaklık, başlangıç ile varış noktası arasındaki en kısa doğrusal uzaklıktır; bu, yer değiştirme kavramıdır.
- Alınan yol yalnızca büyüklükle ifade edilir (skaler); yer değiştirme büyüklük ve yön gerektirir (vektörel).
- Kontrol: Her satırda kara yolu, kuş uçuşundan büyüktür; alınan yolun yer değiştirmeden küçük olamayacağına uygundur.
- Kara yolu uzunluğunu yer değiştirme sanmak — yer değiştirme izlenen yola değil, yalnız başlangıç ve bitiş noktalarına bağlıdır.
- Kuş uçuşu uzaklığı yönsüz bir sayı saymak — yer değiştirme olarak ele alındığında yönüyle birlikte vektöreldir.
Kendini kontrol et: Her güzergâhta kara yolu değeri kuş uçuşu değerinden büyük ya da ona eşit mi?
2bSkaler ve vektörel niceliklerin kongre yolculuğu planlamasına katkısı
Çözüm Yolu
Kara yolu mesafesi araçla gerçek yolculuk süresi ve maliyetini, kuş uçuşu mesafe ise uçakla yön ve varış zamanını tahmin etmeye yardım eder.
- Skaler nicelik olan alınan yolun (kara yolu uzunluğu) neyi belirlediğini düşün: yakıt, maliyet ve araçla yolculuk süresi.
- Vektörel nicelik olan yer değiştirmenin (kuş uçuşu) neyi gösterdiğini düşün: hedefin yönü ve en kısa uzaklık.
- Hava yolu bölümünde uçağın kuş uçuşuna yakın gittiğini, bu yüzden yer değiştirmenin süre tahminine yardım ettiğini belirt.
- İkisini birleştir: rota yön bilgisiyle, süre ve yakıt ise alınacak yol ve hızla planlanır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Süre = alınan yol / ortalama sürat ilişkisiyle her güzergâh için yolculuk süresinin hesaplanabileceğini açıklamak (Skaler niceliklerin süre planlamasına katkısı doğru bağlanırsa geçerlidir.) · Uçuşta yer değiştirme ve yön bilgisinin rotayı belirlediğini vurgulamak (Vektörel niceliğin rota/yön planına katkısı açıkça belirtilirse geçerlidir.)
- Kara yolu yolculuğunun süresini kuş uçuşu uzaklıkla hesaplamak — araç güzergâhı izler, gerçek süre alınan yola bağlıdır.
- Yalnız birini açıklamak — soru hem skaler hem vektörel niceliklerin katkısını istiyor.
Kendini kontrol et: Cevabında hem skaler hem vektörel bir nicelik ve her birinin planlamaya katkısı ayrı ayrı yer alıyor mu?