Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 125 Cevapları

Kütle çekim her zaman çekicidir; güçlü nükleer kuvvet çekirdekte nükleonları bir arada tutar. Elektromanyetik kuvvet ise hem iter hem çeker.

1. Olaylarda etkili kuvvetleri listele: elektromanyetik, güçlü nükleer, zayıf nükleer, kütle çekim.
2. Elektromanyetik kuvvet hem iter hem çeker; bu yüzden elenir.
3. Kütle çekim kuvveti cisimleri her zaman birbirine çeker (IV).
4. Güçlü nükleer kuvvet proton ve nötronları çekerek çekirdekte bir arada tutar (I).

Kendini kontrol et: Seçtiğin kuvvetlerin metinde hiç itme etkisi gösterdiği bir durum var mı?

Pervane ve tekerlek sabit bir eksen etrafında çembersel yörüngede döner.

1. Tablonun 'Sabit Bir Nokta Etrafında Çembersel Yörüngede Dolanma' sütunu için olaylara bakıyoruz.
2. Dolanmada cisim sabit bir eksen ya da merkez etrafında çember çizerek döner.
3. Helikopter pervanesi merkezindeki mil etrafında çembersel olarak döner.
4. Bisiklet tekerleği de göbeği etrafında döner; bu yüzden iki grupta birden yer alır.

Kendini kontrol et: Bu sütundaki cisimler bir merkez etrafında tam tur atıyor mu?

Bir noktadan diğerine sürüklenme, öteleme hareketidir.

1. Cismin bütün olarak bir yerden başka bir yere gittiği hareketi düşün.
2. Fizikte bu hareket türüne öteleme hareketi denir.

Kendini kontrol et: Trenin raylardaki hareketi bu isme uyuyor mu?

İki nokta arasında gidip gelme titreşim hareketidir.

1. Cismin iki uç nokta arasında tekrar tekrar gidip geldiği hareketi düşün.
2. Fizikte bu hareket türüne titreşim hareketi denir.

Kendini kontrol et: Arının kanat hareketi bu isme uyuyor mu?

Sabit nokta etrafında çembersel yörüngede dolanma dönme hareketidir.

1. Cismin sabit bir nokta ya da eksen etrafında çember çizdiği hareketi düşün.
2. Fizikte bu hareket türüne dönme hareketi denir.

Kendini kontrol et: Helikopter pervanesinin hareketi bu isme uyuyor mu?

I'de protonlar elektriksel olarak iter, çekirdeği güçlü nükleer kuvvet bir arada tutar. II'de parçalanma-dönüşüm zayıf nükleer; III'te bobin-akım manyetik, elektromanyetik; IV'te Dünya çekimi.

1. I: Protonlar elektriksel olarak birbirini iter (elektromanyetik); çekirdeği güçlü nükleer kuvvet bir arada tutar.
2. II: Çekirdekte proton ve nötronlar farklı parçacıklara dönüşür; bu zayıf nükleer kuvvetle ilgilidir.
3. III: Akım geçen bobin mıknatıslanıp demiri çeker; bu elektromanyetik kuvvettir.
4. IV: Dünya havaya atılan cismi kendine çeker; bu kütle çekim kuvvetidir.

Kendini kontrol et: Dört temel kuvvetin her biri en az bir olayda yer aldı mı?

Tren raylar boyunca bir yerden başka bir yere gider.

1. Trenin düz raylar üzerinde nasıl hareket ettiğini düşün.
2. Tren dönmez, gidip gelmez; bütün olarak bir yerden başka bir yere ilerler.
3. Bu, verilen I. harekete, yani bir noktadan diğer noktaya sürüklenmeye uyar.

Kendini kontrol et: Hareket sonunda tren başladığı yerden farklı bir yerde mi?

Gondol iki uç nokta arasında gidip gelir.

1. Lunaparktaki gondolun nasıl hareket ettiğini düşün.
2. Gondol bir uçtan diğer uca çıkar, sonra geri döner ve bunu tekrar eder.
3. İki uç arasında gidip gelme, II. harekete, yani iki nokta arasında sallanmaya uyar.

Kendini kontrol et: Gondol tam tur atıyor mu, yoksa iki uç arasında geri mi dönüyor?

Kanatlar aşağı yukarı iki nokta arasında gidip gelir.

1. Arının yüksekliği değişmediğine göre yalnız kanat hareketini düşün.
2. Kanatlar iki konum arasında hızla aşağı yukarı gidip gelir.
3. Bu, II. harekete, yani iki nokta arasında sallanmaya uyar.

Kendini kontrol et: Kanat, hareketi boyunca iki uç konum arasında mı kalıyor?

Pervane kanatları merkez etrafında çember çizer.

1. Helikopter pervanesinin nasıl hareket ettiğini düşün.
2. Pervane kanatları ortadaki sabit mil etrafında tam turlar atar.
3. Sabit bir merkez etrafında çember çizmek, III. harekete, yani dolanmaya uyar.

Kendini kontrol et: Pervane ucunun izlediği yol bir çember mi?

Tekerlek dingil etrafında döner, dingil ise bisikletle birlikte ilerler.

1. Tekerleğin ortasındaki göbeğe (dingile) göre hareketini düşün: tekerlek göbek etrafında döner.
2. Bu, sabit bir nokta etrafında çembersel yörüngede dolanmadır.
3. Bisiklet ilerlediği için tekerlek bütün olarak bir yerden başka bir yere de taşınır; bu sürüklenmedir.
4. Bu nedenle tekerlekte dolanma ve sürüklenme birlikte görülür.

Kendini kontrol et: Tekerlek hem dönüyor hem de bir yerden başka bir yere gidiyor mu?

Tren ve ilerleyen bisiklet bir noktadan diğerine gider.

1. Tablonun 'Bir Noktadan Diğer Noktaya Sürüklenme Hareketi' sütunu için olayları inceliyoruz.
2. Sürüklenmede cisim bütün olarak bir yerden başka bir yere ilerler.
3. Düz raylardaki tren bir istasyondan diğerine ilerler; bu sürüklenmedir.
4. İlerleyen bisikletin tekerleği dönerken bisikletle birlikte yer de değiştirir.

Kendini kontrol et: Bu sütundaki her olayda cisim başladığı yerden farklı bir yere ulaşıyor mu?

İkisi de iki nokta arasında gidip gelir.

1. Tablonun 'İki Nokta Arasında Sallanma Hareketi' sütunu için 1-5 numaralı olaylara bakıyoruz.
2. Sallanma, cismin iki uç nokta arasında tekrar tekrar gidip gelmesidir.
3. Lunaparktaki gondol bir uçtan diğer uca gidip gelir; bu sallanmadır.
4. Arının kanatları da iki konum arasında hızla aşağı yukarı gidip gelir.

Kendini kontrol et: Bu sütundaki cisimler hareket boyunca aynı iki uç arasında mı kalıyor?