Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 128
Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 128 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
11çOrtalama sürat ve ortalama hız büyüklükleriyle ilgili doğru yargılar
Çözüm Yolu
Yollar ve süreler eşit (42 m, 14 s), ortalama süratler eşittir (3 m/s). Ali'nin yer değiştirmesi daha büyük olduğundan ortalama hızı büyüktür; ortalama hızlar eşit değildir.
- Toplam süreleri bul: Ali 6+3+2+3 = 14 s, Kadir 3+2+6+3 = 14 s.
- Toplam yollar ikisi için de 42 m olduğundan ortalama süratler 42/14 = 3 m/s ile eşittir; I doğrudur.
- Yer değiştirmeler farklıdır (Ali 30 m, Kadir yaklaşık 27,2 m); süreler eşit olduğundan ortalama hızlar eşit değildir, II yanlıştır.
- Ali'nin yer değiştirmesi büyük olduğundan ortalama hızının büyüklüğü de büyüktür; III doğrudur. Cevap E) I ve III.
- Ortalama süratler eşit diye ortalama hızları da eşit sanmak — ortalama hız yer değiştirmeye bağlıdır, yola değil.
- Toplam süreleri hesaplamadan karşılaştırmak — oranları doğru kurmak için önce iki sürenin eşit olduğunu görmek gerekir.
Kendini kontrol et: Ortalama hızları 30/14 ve yaklaşık 27,2/14 m/s olarak hesaplayıp III'ü doğruladın mı?
12-3Etki alanı atom çekirdeği boyutlarında, proton ve nötronları bir arada tutan kuvvet
Çözüm Yolu
Çekirdekte proton ve nötronları bir arada tutan kuvvet güçlü nükleer kuvvettir.
- Etki alanının atom çekirdeği boyutunda olduğuna dikkat et; bu, nükleer kuvvetlerden biri olduğunu gösterir.
- Proton ve nötronları bir arada tutan, çekirdeği kararlı kılan kuvvet güçlü nükleer kuvvettir.
- Çekirdekle ilgili diye zayıf nükleer kuvveti seçmek — zayıf nükleer kuvvet çekirdeği bir arada tutmaz, bozunmaya yol açar.
Kendini kontrol et: Bu kuvvet çekirdeği bir arada mı tutuyor, yoksa kararsız mı yapıyor?
12-4Menzili atom çekirdeğiyle sınırlı, çekirdeğin kararsızlığına yol açan kuvvet
Çözüm Yolu
Çekirdek bozunmalarından sorumlu kuvvet zayıf nükleer kuvvettir.
- Etki mesafesinin atom çekirdeğiyle sınırlı olması, nükleer bir kuvvet olduğunu gösterir.
- Çekirdeğin kararsız olmasına, yani bozunmasına neden olan kuvvet zayıf nükleer kuvvettir.
- Çekirdekle ilgili her kuvveti güçlü nükleer kuvvet sanmak — güçlü kuvvet bir arada tutar, kararsızlığa yol açan zayıf kuvvettir.
Kendini kontrol et: 3. ve 4. grupların kuvvetlerinden hangisi çekirdeği bir arada tutuyor, hangisi bozunmaya yol açıyor?
11d-1Aynı yolda yer değiştirme için süre artarsa hız azalır
Çözüm Yolu
Hız = yer değiştirme / süre; yer değiştirme sabitken süre artınca hız azalır.
- Hızın tanımını yaz: hız = yer değiştirme / süre.
- Aynı yol için yer değiştirme sabit kalır; yalnız süre değişir.
- Pay sabitken payda büyürse bölüm küçülür; bu yüzden süre arttıkça hız azalır. İfade doğrudur, başına X konur.
- Süre arttıkça hızın da arttığını düşünmek — süre paydadadır; sabit yer değiştirmede süre artarsa hız azalır.
Kendini kontrol et: Aynı 100 m'yi 10 s ve 20 s'de giden iki kişinin hızlarını hesaplayıp karşılaştırınca sonuç tutarlı mı?
11d-2Aynı sürede alınan yol artarsa sürat azalır
Çözüm Yolu
Sürat = yol / süre; yol artarsa sürat artar.
- Süratin tanımını yaz: sürat = alınan yol / süre.
- Süre sabitken alınan yol payda değil paydır.
- Pay büyürse bölüm de büyür; yani yol arttıkça sürat artar. İfade yanlıştır, başı boş bırakılır.
- Yol ile süratin ters orantılı olduğunu sanmak — sabit sürede daha çok yol almak daha hızlı gitmek demektir.
Kendini kontrol et: 10 s'de 50 m ve 10 s'de 80 m giden iki kişiden hangisinin sürati büyük?
11d-3Hızın alabileceği en büyük değer süratin değerine eşittir
Çözüm Yolu
Yer değiştirme büyüklüğü yolu aşamaz; en fazla düz giderken eşit olur.
- Aynı süre için hız yer değiştirmeye, sürat alınan yola bağlıdır.
- Yer değiştirmenin büyüklüğü hiçbir zaman alınan yoldan büyük olamaz.
- En fazla, tek yönde düz giderken ikisi eşit olur; bu durumda hızın büyüklüğü sürata eşittir. İfade doğrudur, X konur.
- Hızın süratten büyük olabileceğini düşünmek — yer değiştirme yolu aşamadığı için hızın büyüklüğü sürati aşamaz.
Kendini kontrol et: İki nokta arasındaki en kısa yolun düz çizgi olduğunu düşününce yer değiştirme yoldan büyük olabilir mi?
11d-4Referans noktası konum vektörünün büyüklüğünü belirler
Çözüm Yolu
Konum vektörü referans noktasından cisme çizilir; referans değişirse büyüklük de değişir.
- Konum vektörü, referans noktasından cismin bulunduğu noktaya çizilen vektördür.
- Referans noktası değiştirilirse cisme olan uzaklık, yani vektörün uzunluğu da değişir.
- Bu yüzden konum vektörünün büyüklüğünü referans noktası belirler. İfade doğrudur, X konur.
- Konum vektörünü yer değiştirmeyle karıştırmak — yer değiştirme referansa bağlı değildir, konum vektörü ise referansa bağlıdır.
Kendini kontrol et: Aynı cismi iki farklı noktadan ölçersen ona olan uzaklıklar aynı mı çıkar?
11d-5Ortalama hız ile ortalama sürat eşitse yol ve yer değiştirme de eşittir
Çözüm Yolu
Süre aynı olduğundan eşit ortalama büyüklükler, yol ile yer değiştirme büyüklüğünün eşit olduğunu gösterir.
- Ortalama sürat = yol / süre, ortalama hızın büyüklüğü = yer değiştirme / süre.
- Aynı hareket için süre ortaktır.
- Bu iki oran eşitse paydalar eşit olduğundan paylar da eşittir: yol = yer değiştirme büyüklüğü. İfade doğrudur, X konur.
- Ortalama hızın vektör, süratin skaler olması nedeniyle hiç karşılaştırılamayacağını düşünmek — burada hızın büyüklüğü süratle karşılaştırılıyor.
Kendini kontrol et: Aynı süreye bölünen iki sayının sonucu eşitse bu iki sayı hakkında ne söylenebilir?
11d-6Hareket boyunca hız değişmiyorsa ivme sıfırdır
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
İvme hızın zamanla değişimidir; hız sabitse ivme sıfırdır.
- İvme, hızdaki değişimin bu değişim için geçen süreye oranıdır.
- Hız hareket boyunca değişmiyorsa hızdaki değişim sıfırdır.
- Sıfırın süreye bölümü sıfır olduğundan ivme sıfırdır. İfade doğrudur, X konur.
- Hareket eden her cismin ivmesi olduğunu sanmak — sabit hızla giden cisim hareket eder ama ivmesi sıfırdır.
Kendini kontrol et: Hız hiç değişmiyorsa Δv kaç olur ve Δv/Δt neye eşit çıkar?
12-1Etki mesafesi sonsuz, iki cismin birbirine uyguladığı kuvvet: hangi grup
Çözüm Yolu
Sonsuz menzilli ve kütleli cisimler arasındaki kuvvet kütle çekimdir.
- Tablodaki ipuçlarını bul: etki mesafesi sonsuz ve kuvvet yalnız 'iki cismin birbirine uyguladığı' kuvvet olarak tanımlanmış.
- Yük veya çekirdek şartı olmadan kütleli tüm cisimler arasında sonsuz menzilli etkiyen kuvvet kütle çekim kuvvetidir.
- Sonsuz menzil ipucuna bakıp elektromanyetik kuvveti seçmek — o kuvvette 'elektrik yüklü' şartı vardır; bu satırda yük şartı yoktur.
Kendini kontrol et: Bu kuvvetin oluşması için cisimlerin yüklü olması gerekiyor mu, yoksa yalnız kütleli olmaları yeterli mi?
12-2Sınırsız uzak mesafelerde etkili, yüklü cisimlerin uyguladığı kuvvet
Çözüm Yolu
Elektrik yüklü cisimler arasındaki kuvvet elektromanyetik kuvvettir.
- Tablodaki anahtar ipucunu bul: 'elektrik yüklü cisimlerin' birbirine uyguladığı kuvvet.
- Yüklü cisimler arasındaki ve uzak mesafelerde de etkili olan kuvvet elektromanyetik kuvvettir.
- Sınırsız menzil ipucu nedeniyle kütle çekim kuvvetini seçmek — burada belirleyici ipucu cisimlerin elektrik yüklü olmasıdır.
Kendini kontrol et: Kuvvetin tanımında 'yük' sözcüğü geçiyor mu? Geçiyorsa hangi temel kuvvetle ilgilidir?