Ana sayfa›Kitaplar›Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 132
Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 132 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Çok sert bir kaya uygun sıcaklık ve basınçta sıvı hâle gelebilir mi; hâl değişiminde kütle, hacim ve yoğunluk nasıl değişir
Çözüm Yolu
Isıtılan katıda moleküller arası bağlar gevşer ve madde erir. Madde miktarı sabit olduğundan kütle korunur; çoğu maddede erirken hacim artar, yoğunluk (m/V) azalır.
- Kaya da bir katıdır; yeterince ısıtılırsa tanecikler arasındaki çekim kuvvetleri yenilir.
- Yüksek sıcaklık ve basınçta kaya erir ve sıvı hâle (magma) geçer.
- Hâl değişiminde madde eklenip çıkarılmadığından kütle değişmez.
- Çoğu maddede erime sırasında tanecikler aralanır, hacim artar.
- Yoğunluk = kütle / hacim; kütle sabitken hacim artınca yoğunluk azalır.
- Erimede kütlenin azaldığını düşünmek — hâl değişiminde madde miktarı korunur, kütle aynı kalır.
- Kayanın çok sert olduğu için asla erimeyeceğini sanmak — sertlik yalnızca erime sıcaklığının yüksek olduğunu gösterir.
Kendini kontrol et: Buz eriyince suyun kütlesi buzun kütlesine eşit oluyor mu? Aynı mantığı kayaya uygula.
2Akışkanların özellikleri kullanılarak yapılan, günlük hayatı kolaylaştıran uygulamalar
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Sıvılar basıncı ileten ve gazlar sıkışabilen akışkanlardır. Bu özellikler hidrolik araçlarda, pompalarda, uçak kanatlarında ve gemilerde kullanılır.
- Akışkanların temel özelliklerini hatırla: sıvılar basıncı iletir, gazlar sıkıştırılabilir, akışkanlar kaldırma kuvveti uygular.
- Basınç iletimini kullanan araçları düşün: hidrolik kriko, araç frenleri.
- Akışı ve basıncı kullanan sistemleri düşün: pompalar, sulama ve su şebekeleri.
- Kaldırma kuvvetini ve hava akışını kullanan taşıtları düşün: gemiler, uçaklar.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Şırınga, pipet, sprey (Akışkanın basınç farkıyla hareket etmesi açıklanırsa geçerlidir.) · Balon, sıcak hava balonu, denizaltı (Kaldırma kuvveti veya gazın sıkışabilirliğiyle ilişkilendirilirse geçerlidir.)
- Akışkan olmayan katı araçları örnek vermek — örnek, sıvı veya gaz özelliğinden yararlanmalıdır.
Kendini kontrol et: Verdiğin her örnekte hangi akışkan özelliğinin kullanıldığını bir cümleyle söyleyebiliyor musun?
3Testere, çivi, çekiç gibi aletlerin basıncı kolay sağlamak için sahip olması gereken özellikler
Çözüm Yolu
Basınç P=F/A olduğundan aynı kuvvette yüzey alanı küçüldükçe basınç artar. Sivri veya keskin uç büyük basınç oluşturur.
- Basıncın tanımını yaz: P = F / A (kuvvet bölü yüzey alanı).
- Aynı kuvvet uygulandığında yüzey alanı küçüldükçe basıncın arttığını belirle.
- Bu yüzden aletin cisme değen ucu sivri, ağzı ince ve keskin olmalıdır.
- Aletin ağır veya büyük olmasını yeterli saymak — basınç için temas yüzeyinin küçük olması belirleyicidir.
Kendini kontrol et: Çiviyi sivri yerine küt ucundan çakmaya çalışsan basınç artar mı azalır mı?
4Aynı maddeden üretilmelerine rağmen geminin yüzmesi, çıpanın dibe batması nasıl açıklanabilir
Çözüm Yolu
Gemi çok su iter ve ağırlığına eşit kaldırma kuvveti alır; ortalama yoğunluğu suyunkinden azdır. Çıpada kaldırma kuvveti ağırlığından küçük kalır, bu yüzden batar.
- Bir cismin yüzmesi ya da batması, ortalama yoğunluğunun suyunkiyle karşılaştırılmasına bağlıdır.
- Gemi içi boş, hava dolu bir biçimde yapılır; toplam hacmi çok büyüktür.
- Bu nedenle geminin ortalama yoğunluğu sudan küçük olur ve gemi yüzer.
- Çıpa dolu metaldir; yoğunluğu sudan büyüktür, kaldırma kuvveti ağırlığından küçük kalır ve batar.
- Yalnız maddenin cinsine bakmak — aynı metal olsa da şekil ve içindeki hava ortalama yoğunluğu değiştirir.
- Ağır olan batar demek — gemi çıpadan çok ağırdır ama yoğunluğu küçük olduğu için yüzer.
Kendini kontrol et: Bir alüminyum folyoyu top yapıp ve kayık yapıp suya koysan hangisi yüzer?
5Açık hava basıncındaki değişikliklerin hava durumu üzerindeki etkileri
Çözüm Yolu
Alçak basınç alanında hava yükselir, nem yoğunlaşır, bulut ve yağış oluşur. Yüksek basınç alanında hava alçalır, bulutlar dağılır. Basınç farkı rüzgârı oluşturur.
- Açık hava basıncının yer yer ve zamanla değiştiğini belirt.
- Alçak basınçta hava yükselir, soğuyup yoğunlaşır; bulut ve yağış oluşur.
- Yüksek basınçta hava alçalır, bulutlar dağılır; hava açık ve sakin olur.
- İki yer arasındaki basınç farkı havayı hareket ettirir ve rüzgârı oluşturur.
- Yüksek basıncı yağışla ilişkilendirmek — yağış genellikle alçak basınç alanlarında görülür.
- Rüzgârı basınçtan bağımsız sanmak — rüzgâr, yüksek basınçtan alçak basınca doğru hava akışıdır.
Kendini kontrol et: Barometre hızla düşüyorsa yakında nasıl bir hava beklersin?