Ana sayfa›Kitaplar›Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 177
Fizik 9. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 177 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
3Doğrulanan cevaplara dayanarak kaldırma kuvvetinin matematiksel modelini yazma
Çözüm Yolu
Kaldırma kuvveti, cismin batan hacmi, sıvının yoğunluğu ve yerçekimi ivmesinin çarpımına eşittir; yani yer değiştiren sıvının ağırlığıdır.
- Önceki deneylerden: kaldırma kuvveti, cismin sıvıya batan hacmi ve sıvının yoğunluğu arttıkça artıyordu.
- Kaldırma kuvveti, cismin yerini değiştirdiği sıvının ağırlığına eşittir.
- Yer değiştiren sıvının kütlesi: m = Vb · ds; ağırlığı: m · g = Vb · ds · g.
- Model: Fk = Vb · ds · g (Vb: batan hacim, ds: sıvı yoğunluğu, g: yerçekimi ivmesi).
- Modelde cismin toplam hacmini kullanmak — yalnız sıvının içindeki kısmın hacmi (Vb) alınır.
- Sıvının yoğunluğu yerine cismin yoğunluğunu yazmak — kaldırma kuvvetini sıvı uygular, onun yoğunluğu kullanılır.
Kendini kontrol et: Birimleri çarpınca m³ · kg/m³ · m/s² = kg·m/s² = N, yani kuvvet birimi çıkıyor mu?
4Sıvı basıncı ve kaldırma kuvveti görselleri ile QR simülasyonlarını inceleme
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz. Etkinliğin dijital içeriğini (ses, video, çalışma yaprağı) resmî EBA bağlantısından açabilirsiniz:
5-sıvı basıncıTabloda sıvı basıncının matematiksel modelini yazma
Çözüm Yolu
Sıvı basıncı derinlik, sıvı yoğunluğu ve yerçekimi ivmesiyle doğru orantılıdır.
- İstenen: Sıvı basıncının hangi niceliklere bağlı olduğunu gösteren model.
- Simülasyonda derinlik (h) arttıkça basıncın arttığı gözlenir.
- Aynı derinlikte daha yoğun sıvıda (ds) basınç daha büyüktür; g de basıncı etkiler.
- Bu nicelikler çarpılarak model yazılır: P = h · ds · g (birimi paskal).
- Sıvı basıncını kabın şekline ya da taban alanına bağlamak — sıvı basıncı yalnız derinlik, yoğunluk ve g'ye bağlıdır.
- Derinliği kabın tabanından ölçmek — h, sıvının serbest yüzeyinden aşağı doğru ölçülür.
Kendini kontrol et: Birimleri çarpınca m · kg/m³ · m/s² = N/m², yani paskal çıkıyor mu?
5-kaldırma kuvvetiTabloda kaldırma kuvvetinin matematiksel modelini yazma
Çözüm Yolu
Kaldırma kuvveti, batan hacim ile sıvı yoğunluğu ve g'nin çarpımıdır.
- İstenen: Kaldırma kuvvetinin hangi niceliklere bağlı olduğunu gösteren matematiksel model.
- Simülasyonda cisim sıvıya daha çok battıkça kaldırma kuvvetinin arttığı görülür; bağlı nicelik batan hacimdir (Vb).
- Daha yoğun sıvıda kaldırma kuvveti büyür; bağlı nicelik sıvının yoğunluğudur (ds).
- Kuvvet, yerin çekim ivmesi g ile de orantılıdır.
- Bu üç niceliğin çarpımı modeli verir: Fk = Vb · ds · g (birimi newton).
- Basınç modelindeki derinliği (h) kaldırma kuvveti modeline yazmak — tamamen batmış cisimde kaldırma kuvveti derinliğe bağlı değildir.
- Batan hacim yerine cismin toplam hacmini almak — yüzen cisimde yalnız sıvıdaki kısım hesaba katılır.
Kendini kontrol et: Basınç modelindeki h'nin yerini kaldırma kuvveti modelinde Vb'nin aldığını görebiliyor muyum?
5-ÖnerilerBasınç oluşturan kuvvet ile kaldırma kuvveti arasındaki neden-sonuç ilişkisine dair öneriler
Çözüm Yolu
Derinlik arttıkça basınç artar, alt ve üst yüzey kuvvetleri farklılaşır; bileşke yukarı yönlü olur ve kaldırma kuvvetine eşittir.
- İki modeli karşılaştır: P = h · ds · g ve Fk = Vb · ds · g; ikisinde de ds ve g ortaktır.
- Basıncın derinlikle arttığını, cismin alt yüzeyinin üst yüzeyinden daha derinde olduğunu belirt.
- Alt yüzeye etki eden yukarı yönlü basınç kuvvetinin, üst yüzeydeki aşağı yönlü kuvvetten büyük olduğunu yaz.
- Yan yüzeylerdeki kuvvetlerin birbirini dengelediğini, bileşkenin yukarı yönlü kaldığını belirt.
- Önermeni yaz: Alt ve üst yüzeyler arasındaki basınç kuvveti farkı kaldırma kuvvetini oluşturur.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Sıvı basıncı derinlik, yoğunluk ve g'ye bağlı olduğundan, kaldırma kuvveti de yoğunluk ve g'ye bağlıdır. (İki model arasındaki ortak değişkenlerden neden-sonuç kurduğu için geçerlidir.) · Sıvı içinde basınç olmasaydı cisme kaldırma kuvveti de etki etmezdi. (Basıncı kaldırma kuvvetinin nedeni olarak gösterdiği için geçerlidir.)
- Kaldırma kuvvetini basınçtan bağımsız ayrı bir kuvvet sanmak — kaldırma kuvveti sıvı basıncı kuvvetlerinin bileşkesidir.
- Yan yüzeylerdeki basınç kuvvetlerinin cismi yukarı ittiğini düşünmek — yatay kuvvetler birbirini dengeler.
Kendini kontrol et: Önermemde neden (derinlikle artan basınç) ile sonuç (yukarı yönlü kaldırma kuvveti) açıkça bağlanıyor mu?
6Savunma sanayisi okuma parçasına göre silahlı kuvvetlerin özgün tasarım ve ileri teknolojiyle donatılma sebeplerini çıkarımla belirtme
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Okuma parçası bağımsızlık, milli kaynak kullanımı ve ekonomik kalkınmaya vurgu yapar; bu nedenle yerli ve özgün tasarım önemlidir.
- Okuma parçasında savunma sanayisine yatırımın hangi hedeflerle yapıldığını gösteren ifadeleri bul.
- Bağımsızlığı korumak, millî kaynakları kullanmak ve ekonomik kalkınma vurgularını not et.
- Bu ifadelerden yola çıkarak dışa bağımlılığın azaltılması ve güvenliğin sağlanması gerekçelerini çıkar.
- Çıkarımlarını kısa maddeler hâlinde, parçayla ilişkilendirerek yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Teknolojik gelişmelere ayak uydurarak savunma sistemlerini sürekli yenilemek. (Parçadaki yeni teknolojilere uyum vurgusuna dayandırıldığında geçerlidir.) · Yerli imkânlarla üretim yaparak ülke içinde istihdam ve tasarruf sağlamak. (Parçadaki tasarruf, yatırım ve yerli imkân ifadelerine dayandırıldığında geçerlidir.)
- Parçada dayanağı olmayan genel görüşler yazmak — çıkarımlar okuma parçasındaki ifadelere dayanmalıdır.
- Yalnız tek bir sebep yazmak — soru birden çok sebep ve çıkarım istemektedir.
Kendini kontrol et: Yazdığım her sebebi okuma parçasındaki bir cümleyle destekleyebiliyor muyum?