Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 211
Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 211 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
2Isıtılan veya soğutulan cisimlerin tanecik hareketinin nasıl değişeceğini tahmin etme
Çözüm Yolu
Isıtmada alınan enerji taneciklerin kinetik enerjisini artırır, soğutmada kinetik enerji azalır.
- Isıtılan cismin dışarıdan enerji aldığını, soğutulan cismin ise dışarıya enerji verdiğini belirle.
- Alınan enerjinin taneciklerin hareket (kinetik) enerjisini artırdığını düşün; tanecikler daha hızlı hareket eder.
- Verilen enerjinin taneciklerin kinetik enerjisini azalttığını düşün; soğutulan cismin tanecikleri yavaşlar.
- Tahminini bu enerji alışverişini gerekçe göstererek yaz.
- Soğutulan cismin taneciklerinin tamamen durduğunu söylemek — tanecikler yavaşlar ama hareket etmeye devam eder.
- Isıtınca taneciklerin büyüdüğünü sanmak — taneciklerin boyutu değişmez, hızları ve aralarındaki uzaklık değişir.
Kendini kontrol et: Soğuk sudaki ve sıcak sudaki mürekkep damlasının hangisinde daha hızlı dağıldığını düşün; tahminin bununla uyuşuyor mu?
6-tablo İç enerji ve sıcaklıkTablo satırı: iç enerji ile sıcaklığın benzerlik, farklılık ve ilişkisi
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Aynı sıcaklıkta çok madde daha büyük iç enerjiye sahiptir.
- Tablonun 'iç enerji ve sıcaklık' satırı dolduruluyor: benzerlik, farklılık ve ilişki aranıyor.
- Benzerlik: ikisi de maddeyi oluşturan taneciklerin hareketi ve enerjisiyle ilgilidir.
- Farklılık: iç enerji taneciklerin toplam enerjisidir ve madde miktarına bağlıdır; sıcaklık ortalama kinetik enerjinin ölçüsüdür.
- İlişki: aynı maddede sıcaklık artınca iç enerji de artar.
- Kontrol: aynı sıcaklıktaki büyük kütleli maddenin iç enerjisi daha büyüktür.
- Sıcaklığı yüksek olan cismin iç enerjisinin her zaman büyük olduğunu sanmak — madde miktarı da iç enerjiyi etkiler.
Kendini kontrol et: Aynı sıcaklıktaki bir kova su ile bir bardak sudan hangisinin iç enerjisi fazladır? Cevabın tablonla uyuşuyor mu?
Değerlendirme 1aÇaydanlıktaki suyun sıcaklığının neden arttığını açıklama
Çözüm Yolu
Alınan ısı su moleküllerinin kinetik enerjisini artırır.
- Çaydanlığın yanan ocağın üstünde olduğunu, ateşin sudan daha sıcak olduğunu belirle.
- Sıcaklık farkı nedeniyle ocaktan çaydanlık yoluyla suya ısı aktarıldığını yaz.
- Isı alan suyun taneciklerinin hızlandığını, bu yüzden sıcaklığının arttığını açıkla.
- "Ocağın sıcaklığı suya geçti" demek — aktarılan şey sıcaklık değil, ısıdır.
Kendini kontrol et: Cevabında aktarılan büyüklük olarak "ısı" kelimesini mi kullandın?
Değerlendirme 1bOcaktaki çaydanlıktaki suyun hangi özelliklerinin arttığını belirtme
Çözüm Yolu
Isı alan suyun molekülleri hızlanır, toplam enerjisi yükselir.
- Suyun ocaktan ısı aldığını belirle.
- Isı alan suyun taneciklerinin hızlandığını, yani ortalama kinetik enerjisinin arttığını yaz.
- Ortalama kinetik enerji arttığı için sıcaklığın arttığını ekle.
- Su enerji aldığı için toplam enerjisinin, yani iç enerjisinin de arttığını belirt.
- "Suyun ısısı arttı" demek — ısı suyun sahip olduğu bir özellik değildir; artan sıcaklık ve iç enerjidir.
- Yalnız sıcaklığı yazıp iç enerjiyi unutmak — su enerji aldığı için iç enerjisi de artar.
Kendini kontrol et: Yazdığın her özellik suyun sahip olduğu bir büyüklük mü, yoksa aktarılan bir enerji mi?
Değerlendirme 1cÇay bardağının elle tutulunca sıcak hissedilme nedeni
Çözüm Yolu
Isı, sıcaklığı yüksek cisimden sıcaklığı düşük cisme (elimize) geçer.
- Sıcak suyun, bardağın ve elin sıcaklıklarını karşılaştır; en sıcak su, en soğuk eldir.
- Isının sıcaktan soğuğa aktarıldığını hatırla: sudan bardağa, bardaktan ele.
- Elimize ısı geçtiği için bardağı sıcak hissettiğimizi yaz.
- "Bardağın sıcaklığı elimize geçti" demek — aktarılan sıcaklık değil, ısıdır.
- Isının elden bardağa geçtiğini düşünmek — ısı her zaman sıcak cisimden soğuk cisme geçer.
Kendini kontrol et: Isının yönü sıcak cisimden soğuk cisme doğru mu?
3Isıtılan veya soğutulan cisimlerin toplam enerjisinin değişimini tahmin etme
Çözüm Yolu
Isıtılan cisim enerji alır, soğutulan cisim enerji verir; böylece taneciklerin toplam enerjisi değişir.
- Cismin toplam enerjisinin taneciklerin kinetik ve potansiyel enerjilerinin toplamı (iç enerji) olduğunu hatırla.
- Isıtılan cismin dışarıdan enerji aldığını, bu yüzden toplam enerjisinin arttığını belirle.
- Soğutulan cismin çevreye enerji verdiğini, bu yüzden toplam enerjisinin azaldığını belirle.
- Gerekçe olarak enerji alışverişini yaz.
- Yalnız sıcaklığın değiştiğini söyleyip toplam enerjiden söz etmemek — soru taneciklerin toplam enerjisini soruyor.
- Soğutulan cismin enerjisinin yok olduğunu yazmak — enerji yok olmaz, çevreye aktarılır.
Kendini kontrol et: Cisim enerji aldı mı, verdi mi? Toplam enerji değişimin bu yönle aynı mı?
4QR kodlu videoyu akıllı tahtada izleme
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz. Etkinliğin dijital içeriğini (ses, video, çalışma yaprağı) resmî EBA bağlantısından açabilirsiniz:
5Videodan yararlanarak ısı, sıcaklık ve iç enerji ilişkisine dair tartışma ve hipotez kurma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Tartışma sınıfta yapılır; ısı enerji aktarımı, sıcaklık ortalama kinetik enerji, iç enerji toplam enerjidir.
- Videoda anlatılan üç kavramı not al: ısı aktarılan enerji, sıcaklık ortalama kinetik enerji ölçüsü, iç enerji toplam enerji.
- Bu kavramlardan birinin değişince diğerlerini nasıl etkileyebileceğini düşün.
- Düşünceni "Eğer … ise … olur." biçiminde sınanabilir bir hipotez cümlesine dönüştür.
- Hipotezini sınıfta arkadaşlarınla ve öğretmeninle tartışarak gerekçelendir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Aynı sıcaklıktaki aynı cins iki cisimden kütlesi büyük olanın iç enerjisi daha fazladır. (İç enerji ile sıcaklık ilişkisine yönelik hipotez kuruluyorsa geçerlidir.) · Sıcaklıkları farklı iki cisim temas ettiğinde sıcak olandan soğuk olana ısı aktarılır. (Isı ile sıcaklık ilişkisine yönelik hipotez kuruluyorsa geçerlidir.)
- Hipotezi soru biçiminde yazmak — hipotez sınanabilir bir tahmin cümlesidir.
- Isıyı cismin içinde bulunan bir şey gibi anlatmak — ısı yalnızca aktarılan enerjidir.
Kendini kontrol et: Hipotezin bir deneyle doğrulanabilir ya da yanlışlanabilir mi?
6-IsıIsı kavramını kendi cümlenle tanımlama
Çözüm Yolu
Isı bir enerji aktarım biçimidir; cisimde depolanmış değildir.
- Isının bir cisimden diğerine geçen bir enerji olduğunu hatırla.
- Bu geçişin nedeninin iki cisim arasındaki sıcaklık farkı olduğunu belirle.
- Geçişin yönünü (sıcaktan soğuğa) ekleyerek tanımı kendi cümlenle yaz.
- Isıyı "cismin ne kadar sıcak olduğu" diye tanımlamak — bu sıcaklığın tanımıdır.
- Isının cisimde depolandığını söylemek — ısı yalnızca aktarım sırasındaki enerjidir.
Kendini kontrol et: Tanımında "sıcaklık farkı" ve "aktarılan enerji" ifadeleri var mı?
6-SıcaklıkSıcaklık kavramını kendi cümlenle tanımlama
Çözüm Yolu
Termometreyle ölçülür; birimi kelvin veya °C'tur.
- Sıcaklığın taneciklerin hareketiyle ilgili olduğunu hatırla.
- Tek bir taneciğin değil, taneciklerin ortalama kinetik enerjisinin söz konusu olduğunu belirle.
- Sıcaklığın bu ortalamanın bir ölçüsü olduğunu kendi cümlenle yaz.
- Sıcaklığı bir enerji türü sanmak — sıcaklık enerji değil, ortalama kinetik enerjinin göstergesidir.
- "Toplam" kinetik enerji demek — toplam enerji iç enerjidir; sıcaklık ortalamayla ilgilidir.
Kendini kontrol et: Tanımında "ortalama" kelimesi geçiyor mu?
6-İç Enerjiİç enerji kavramını kendi cümlenle tanımlama
Çözüm Yolu
Madde miktarına ve sıcaklığa bağlıdır.
- Taneciklerin hem hareketten doğan kinetik enerjisi hem de etkileşimlerden doğan potansiyel enerjisi olduğunu hatırla.
- Maddedeki tüm taneciklerin bu enerjilerinin toplandığını düşün.
- Bu toplamın iç enerji olduğunu kendi cümlenle yaz.
- İç enerjiyi yalnız kinetik enerji olarak tanımlamak — potansiyel enerji de iç enerjinin bileşenidir.
- İç enerjiyi sıcaklıkla aynı şey saymak — iç enerji madde miktarına da bağlıdır.
Kendini kontrol et: Tanımında "toplam" ve "tüm tanecikler" ifadeleri var mı?
6-tablo Isı ve sıcaklıkTablo satırı: ısı ile sıcaklığın benzerlik, farklılık ve ilişkisi
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Isı enerji aktarımı, sıcaklık bir durum niceliğidir; ısı alışverişi sıcaklık farkıyla olur.
- Tablonun 'ısı ve sıcaklık' satırı dolduruluyor: benzerlik, farklılık ve ilişki aranıyor.
- Benzerlik: ikisi de taneciklerin hareketiyle ilgili kavramlardır.
- Farklılık: ısı sıcaklık farkından dolayı aktarılan enerjidir; sıcaklık taneciklerin ortalama kinetik enerjisinin ölçüsüdür.
- İlişki: ısı alan cismin sıcaklığı genelde artar, ısı veren cismin sıcaklığı genelde azalır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Fark: ısının birimi joule, sıcaklığın birimi kelvin ya da °C'tur; ısı kalorimetreyle, sıcaklık termometreyle ölçülür. (Farklılık sütununa birim ve ölçüm aracı farkı yazılırsa geçerlidir.)
- Isı ile sıcaklığın birimlerini karıştırmak — ısının birimi joule, sıcaklığın birimi kelvin ya da °C'tur.
- Isı alan her cismin sıcaklığının mutlaka arttığını söylemek — hâl değişimi sırasında sıcaklık sabit kalabilir.
Kendini kontrol et: Farklılık sütununda ısının bir aktarım, sıcaklığın bir ölçü olduğu açıkça yazılı mı?
6-tablo Isı ve iç enerjiTablo satırı: ısı ile iç enerjinin benzerlik, farklılık ve ilişkisi
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Isı iç enerjiyi değiştiren aktarım yollarından biridir.
- Tablonun 'ısı ve iç enerji' satırı dolduruluyor: benzerlik, farklılık ve ilişki aranıyor.
- Benzerlik: ikisi de enerji türündendir ve joule birimiyle ifade edilir.
- Farklılık: ısı bir cisimden diğerine aktarılan enerjidir; iç enerji cisimde bulunan taneciklerin toplam enerjisidir.
- İlişki: ısı alan cismin iç enerjisi artar, ısı veren cismin iç enerjisi azalır.
- Isıyı cismin sahip olduğu enerji sanmak — cismin sahip olduğu enerji iç enerjidir, ısı aktarılan kısımdır.
Kendini kontrol et: Farklılık sütununda "aktarılan" ve "sahip olunan/toplam" ayrımı yapılmış mı?